Eastern Suburb Memory จากโรงงานเก่า สู่วัฒนธรรมใหม่ของเฉิงตู

จากโรงงานเก่าสู่วัฒนธรรมใหม่ของเฉิงตู Eastern Suburb Memory (ESM) เป็นโครงการแปลงโฉมพื้นที่อุตสาหกรรมยุคเก่าให้กลายเป็น “สวนวัฒนธรรม-สร้างสรรค์” กลางเมืองเฉิงตู ซึ่งเดิมเป็นพื้นที่ของโรงงานอิเล็กทรอนิกส์ของรัฐ (Hongguang Electronic Tube Factory) ที่ถือว่าเคยมีบทบาทสำคัญในอุตสาหกรรมของเมืองและประเทศตั้งแต่ยุค 1950-1990s 

ภูมิหลังโครงการ (Background) จากโรงงานอิฐแดงสู่พื้นที่วัฒนธรรม พื้นที่ปัจจุบันของ ESM เดิมเป็นแหล่งอุตสาหกรรมหลักในยุคก่อตั้งสาธารณรัฐประชาชนจีน โรงงาน Hongguang ผลิตหลอดอิเล็กทรอนิกส์ เครื่องจักร และชิ้นส่วนเครื่องส่งสัญญาณ ซึ่งเคยเป็นหัวใจของการสื่อสารและกลาโหมของจีน เมื่ออุตสาหกรรมย้ายสู่เขตพัฒนารอบเมืองตั้งแต่ปลายทศวรรษ 1990 เมืองเฉิงตูจึงเริ่มแปลงพื้นที่นี้เป็น “ศูนย์อุตสาหกรรมวัฒนธรรม” โดยอนุรักษ์โครงสร้างเดิม เช่น ปล่องโรงงาน (industrial chimneys) โกดังโครงเหล็ก รางรถไฟ อาคารอิฐแดง (red-brick warehouses) ภายใต้แนวคิดสำคัญ คือ เก็บของเก่า เติมของใหม่ เพื่อให้เกิดพื้นที่เชิงเศรษฐกิจที่มีอัตลักษณ์ และเป็นแหล่งรวมครีเอทีฟของคนรุ่นใหม่

การเปลี่ยนผ่านนี้คือหัวใจสำคัญของ ESM การรักษาโครงสร้างอาคารอุตสาหกรรมเดิม เช่น โรงงานอิฐแดง ปล่องควัน รางรถไฟ อาคารโครงเหล็ก แล้วเติม “ชีวิตใหม่” ผ่านการดัดแปลงเป็นแกลเลอรี งานอาร์ต ตลาดสร้างสรรค์ คาเฟ่ บาร์ แกลเลอรี ศิลปะดิจิทัล งานดนตรี ไลฟ์โชว์ และกิจกรรมเชิงวัฒนธรรมต่างๆ กล่าวได้ว่า ESM เป็นตัวอย่างของการฟื้นฟูเมือง (urban regeneration) ที่เปลี่ยนพื้นที่อุตสาหกรรมให้กลายเป็นแหล่งเศรษฐกิจสร้างสรรค์ จาก “โรงงานเก่า” สู่การเป็น“ศูนย์วัฒนธรรมและเศรษฐกิจใหม่” ซึ่งสะท้อนวิสัยทัศน์ด้านการพัฒนาเมืองของเฉิงตูในยุคหลังอุตสาหกรรมอย่างชัดเจน 

การพัฒนาเชิงเศรษฐกิจและบทบาทในเมืองเฉิงตู ทำให้ ESMกลายเป็นคลัสเตอร์วัฒนธรรมสร้างสรรค์ที่สำคัญESM ถูกกำหนดให้เป็นหนึ่งใน “ฐานหลัก” ของอุตสาหกรรมวัฒนธรรมและสร้างสรรค์ (cultural & creative industry cluster) ของเฉิงตู โดยมีจุดเด่นด้านดนตรี ศิลปะ และวัฒนธรรมดิจิทัล (digital music / art / e-sports / live streaming / e-commerce) รวมถึงแฟชั่นและไลฟ์สไตล์สมัยใหม่  โดยมีการใช้ทรัพยากร heritage / heritage space มากกว่า 500,000 ตารางเมตร (industrial heritage) เพื่อรองรับกิจกรรมในรูปแบบต่างๆ จากเดิมที่เป็นพื้นที่อุตสาหกรรมไปสู่พื้นที่สร้างสรรค์ที่สามารถดึงดูดทั้งบริษัทสตาร์ตอัพ ศิลปิน นักออกแบบ และธุรกิจบริการด้านไลฟ์สไตล์ เนื่องจากสถานที่แห่งนี้มีทั้งโครงสร้างพื้นฐาน (อาคารเก่าแก่ ที่ดิน) และระบบนิเวศสร้างสรรค์ (art venues / galleries / creative offices / events / ร้านค้า / คาเฟ่ ฯลฯ) ESM จึงมีความเหมาะกับการลงทุนด้านเศรษฐกิจสร้างสรรค์ (creative economy) และบริการระดับเมือง ทั้งธุรกิจขนาดเล็ก SMEs และการลงทุนระดับองค์กรใหญ่

กลยุทธ์เศรษฐกิจใหม่ ในปี 2025 ESM มีบทบาทโดดเด่นในแนว “debut economy” ของเฉิงตู คือการขับเคลื่อนเมืองผ่านการบริโภคใหม่ (new consumption) ที่เน้นประสบการณ์ (experience) การแสดง ศิลปะ ดิจิทัลครีเอทีฟ และวัฒนธรรมร่วมสมัย เช่น แกลเลอรีดิจิทัล (ARTE Museum) ที่มีนิทรรศการ immersive (projection mapping เสียง aroma VR-interactivity) ดึงดูดทั้งชาวเมืองและนักท่องเที่ยว ร้านค้าแบบแฟลกชิป และแบรนด์ไลฟ์สไตล์ใหม่ๆ รวมถึงแบรนด์แฟชั่นสมัยใหม่ และ “Guochao” (แฟชั่นจีน-ยุคใหม่) เข้ามาตั้งในพื้นที่ ทำให้เกิดการบริโภคที่ผสานวัฒนธรรมและสไตล์ และเพิ่มความหลากหลายในการบริโภค 

ผลต่อการท่องเที่ยว เมือง และการลงทุนอสังหาริมทรัพย์ / พื้นที่พาณิชย์

  1. ESM กลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวสร้างสรรค์ ไลฟ์สไตล์เมืองที่ดึงดูดนักท่องเที่ยว ทั้งในจีนและต่างประเทศ มีบทบาทสำคัญในการส่งเสริมการท่องเที่ยวภายในเมืองและชุมชนเมืองให้มีชีวิตชีวา 

  2. สำหรับนักลงทุน/ผู้ประกอบการ พื้นที่นี้กลายเป็นศูนย์กลางสำหรับ creative businesses / startups / SMEs / ร้านค้า / คาเฟ่ / สตูดิโอ / art & design ที่ได้รับประโยชน์จากโครงสร้างพื้นฐานเดิม ที่ดินว่างเปล่า อาคาร heritage โอกาสทางวัฒนธรรม และการบริโภค

  3. สำหรับเมืองเฉิงตูโดยรวม ESM เป็นต้นแบบของการพลิกฟื้นเมือง (urban renewal) ที่ช่วยขับเคลื่อนการเติบโตของเศรษฐกิจสร้างสรรค์ การท่องเที่ยว การบริโภค และการลงทุน เป็นส่วนหนึ่งของยุทธศาสตร์ที่ทำให้เฉิงตูเป็นเมืองแห่งวัฒนธรรม นวัตกรรม ไลฟ์สไตล์ มากกว่าการอุตสาหกรรมหนักเพียงอย่างเดียว  

โอกาส ความท้าทาย และแนวโน้มในอนาคต 5 ปี

  1. ขยายอุตสาหกรรมวัฒนธรรมและครีเอทีฟ ด้วยโครงสร้างที่พร้อม (heritage buildings/ พื้นที่ว่าง) ความสนใจของประชาชนและตลาดในด้าน art / digital culture / creative consumption ทำให้ ESM มีศักยภาพเป็น “creative cluster” ที่เติบโตอย่างยั่งยืน

          2. ดึงดูดนักลงทุน startups และธุรกิจใหม่กลุ่มธุรกิจที่เกี่ยวกับ digital media / e-commerce / live streaming / design / fashion / hospitality และ event management ที่คาดว่าน่าจะได้รับประโยชน์จากพื้นที่นี้มาก

          3. ส่งเสริมการท่องเที่ยวเมืองและภาพลักษณ์เมืองเฉิงตู การผสมผสาน heritage และความทันสมัย modern lifestyle ทำให้เฉิงตูแตกต่างจากเมืองจีนบางเมืองที่เน้นแค่ high-tech หรือเมืองเก่า ESM ช่วยให้เมืองมีตัวตนและแบรนด์ทางวัฒนธรรม

          4. โอกาสในการสร้างงานและแรงงานคุณภาพ ทั้งงานด้านศิลปะ ดิจิทัล สื่อ ครีเอทีฟ hospitality การบริการ สตาร์ตอัพ ซึ่งมีศักยภาพในการขยายตัวและรองรับคนรุ่นใหม่ที่มีความคิดสร้างสรรค์

          5. การผสมผสานระหว่างการอนุรักษ์ heritage กับการพัฒนาเชิงพาณิชย์สมัยใหม่ที่ลงตัว ไม่พัฒนามากเกินไป จนอาจทำลายบรรยากาศ heritage และความรู้สึกดั้งเดิมที่เป็นเอกลักษณ์ของพื้นที่

          6. การแข่งขันกับย่านอื่นๆ โดยเฉพาะย่านค้าปลีก ย่าน nightlife หรือเมืองใหม่ที่พัฒนา high-tech ทำให้ ESM ต้องรักษาจุดขายที่ unique (industrial-heritage และ creative culture) ให้ชัดเจน

          7. ความยั่งยืนในการพัฒนา ไม่ควรพึ่งแค่ “กระแส” ดนตรี/ศิลปะ/เทรนด์ ควรมีระบบสนับสนุนระยะยาว เช่น สตูดิโอครีเอทีฟ การศึกษาศิลปะ การพัฒนาทักษะคน การดูแล heritage และพื้นที่ให้คนท้องถิ่นเข้าถึง ไม่ใช่แค่นักท่องเที่ยว

          8. จากพัฒนาการล่าสุด เช่น การเปิดแกลเลอรีดิจิทัล นิทรรศการ immersive การดึงแบรนด์สมัยใหม่เข้ามา การขยายธุรกิจครีเอทีฟ คาดว่า ESM จะกลายเป็นหัวใจของเศรษฐกิจสร้างสรรค์ และการ บริโภคยุคใหม่ของเฉิงตู

          9. ถ้าเมืองและภาครัฐยังสนับสนุนด้านโครงสร้างพื้นฐาน นโยบายส่งเสริมวัฒนธรรม / startup / creative industry และ tourism พื้นที่นี้อาจก้าวไปเป็น one-stop creative & cultural hub ที่รวมศิลปะ เทคโนโลยี การค้า บันเทิง และไลฟ์สไตล์ไว้ด้วยกัน และอาจเป็นโมเดลสำหรับเมืองจีนอื่นๆ ที่ต้องการฟื้นฟู “industrial heritage” เป็นทรัพยากรทางเศรษฐกิจใหม่

ข้อคิดเห็น / ข้อเสนอแนะ สคต. ณ นครเฉิงตู

Eastern Suburb Memory (ESM) ถือเป็นหนึ่งในโครงการฟื้นฟูเมืองที่ประสบความสำเร็จที่สุดของจีนตะวันตก โดยเปลี่ยนพื้นที่อุตสาหกรรมเก่าขนาดใหญ่ของโรงงาน Hongguang Electronics ในยุค 1950–1980 ให้กลายเป็น “คลัสเตอร์เศรษฐกิจสร้างสรรค์ (Creative & Cultural Cluster)” ที่เชื่อมโยงศิลปะ ดนตรี ดิจิทัลคัลเจอร์ เทคโนโลยี ไลฟ์สไตล์ และการบริโภคยุคใหม่ ได้อย่างลงตัว

ในปี 2025 ESM มีบทบาทสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจใหม่ (New Consumption) Creative Economy Tourism Economy และ Soft Power ของเมืองเฉิงตู รวมถึงเป็นโมเดลอ้างอิงด้านนโยบายการฟื้นฟูเมือง (Urban Regeneration) สำหรับหลายมณฑลของจีน

สำหรับภาคธุรกิจไทยพื้นที่นี้คือ โอกาสเชื่อมโยงวัฒนธรรม ธุรกิจ และการสร้างแบรนด์ไทย ผ่าน food / lifestyle / wellness / creative industries และกิจกรรมเชิง soft power ที่สอดคล้องกับทิศทางการบริโภคใหม่ของจีน

                          ----------------------------------------------------

สำนักงานส่งเสริมการค้าในต่างประเทศ ณ นครเฉิงตู

ธันวาคม 2568

แหล่งข้อมูลและเอกสารอ้างอิง :

   1.“Debut economy creates new consumption trend in Chengdu.” People’s Daily Online, 18 Aug. 2025.

   2.“Former factory site transformed into immersive art destination.” CGTN, 2024.

   3.“Eastern Suburb Memory – Chengdu’s 798 Art Zone.” ChengduDeepTour.com.

   4.“Eastern Suburb Memory.” Chengdu-Expat.com.

   5.“From factory to vibrant arts district: Chengdu’s Eastern Suburb Memory.” Khabar Asia, 2024.

   6.Research on the Influence of Sustainable Development: Industrial Heritage Redevelopment into Cultural Districts. Atlantis Press, (Year of publication).

   7.Protection Plan for Chengdu Excellent Modern Buildings and the Conversion of Hongguang Factory Site. (Open-Access Report / Paper), (Year).

   8.Urban Regeneration Through Cultural & Creative Economy: The Case of Chengdu Eastern Suburb Memory. WestminsterResearch, 2024 (thesis/dissertation).

   9.“Dongjiao Memory combines culture, tourism and new consumption.” China Daily / ECNS, 2025.