ข้อพิพาทเส้นทางขนส่ง Brenner ระหว่างออสเตรีย–อิตาลี กับผลกระทบต่อระบบโลจิสติกส์ของยุโรป

เมื่อวันที่ 16 กรกฎาคม 2569 ประเด็นข้อพิพาทด้านการขนส่งระหว่างออสเตรียและอิตาลีกลับมาได้รับความสนใจอีกครั้ง หลังอัยการสูงสุด (Advocate General) แห่งศาลยุติธรรมสหภาพยุโรป (Court of Justice of the European Union: CJEU) มีความเห็นว่า มาตรการหลายประการที่รัฐบาลออสเตรียใช้จำกัดการเดินรถบรรทุกบนทางหลวงสาย A12 Inntal และ A13 Brenner ซึ่งเป็นเส้นทางขนส่งสินค้าสำคัญระหว่างเยอรมนี ออสเตรีย และอิตาลี อาจขัดต่อหลักการการเคลื่อนย้ายสินค้าเสรีของสหภาพยุโรป

มาตรการที่ถูกตั้งข้อสังเกตประกอบด้วย การห้ามรถบรรทุกวิ่งในช่วงเวลากลางคืน การห้ามขนส่งสินค้าบางประเภททางถนนที่สามารถเปลี่ยนไปใช้ระบบรางได้ และการจำกัดการเดินรถในช่วงฤดูหนาว โดยออสเตรียให้เหตุผลว่ามาตรการดังกล่าวมีเป้าหมายเพื่อลดมลพิษทางอากาศ ลดปัญหาเสียงรบกวน และเพิ่มความปลอดภัยให้กับประชาชนในรัฐทิโรล (Tyrol) ซึ่งตั้งอยู่ทางภาคตะวันตกของออสเตรีย เป็นพื้นที่ที่มีรถบรรทุกขนส่งสินค้าระหว่างเยอรมนี ออสเตรีย และอิตาลี สัญจรผ่านเป็นจำนวนมาก

อย่างไรก็ตาม อัยการสูงสุดเห็นว่า แม้วัตถุประสงค์ด้านสิ่งแวดล้อมและสาธารณสุขจะเป็นเหตุผลที่ชอบด้วยกฎหมาย แต่มาตรการของประเทศสมาชิก EU ต้องเหมาะสมเป็นไปตามหลักความได้สัดส่วน (Principle of Proportionality) ไม่เลือกปฏิบัติ (Non-discriminatory) และไม่ควรขัดขวางการทำงานที่มีประสิทธิภาพของตลาดเดียวแห่งยุโรป (European Single Market) โดยไม่จำเป็น การจำกัดการจราจรบนเส้นทางระเบียงคมนาคมหลักของเครือข่าย TEN-T[1] เช่น เส้นทาง Brenner ถูกมองว่าส่งผลกระทบอย่างมีนัยสำคัญ โดยส่งผลต่อความน่าเชื่อถือ ความยืดหยุ่นในการรับมือกับสถานการณ์ต่างๆ และขีดความสามารถในการแข่งขันของการขนส่งสินค้าทั่วทั้งยุโรป

ในขณะเดียวกัน อัยการสูงสุดเห็นว่าหนึ่งในมาตรการสำคัญของออสเตรีย คือมาตรการควบคุมปริมาณรถบรรทุก (Blockabfertigung) ที่ออสเตรียใช้ในช่วงที่มีการจราจรหนาแน่น ซึ่งจำกัดจำนวนรถบรรทุกขนาดใหญ่ที่เดินทางจากเยอรมนีเข้าสู่ทางหลวง A12 Inntal เพื่อมุ่งหน้าสู่ภาคใต้ไว้ไม่เกิน 300 คันต่อชั่วโมง ยังถือเป็นมาตรการที่เหมาะสมและสามารถบังคับใช้ได้ เนื่องจากมีวัตถุประสงค์เพื่อบริหารจัดการการจราจรและลดผลกระทบด้านความปลอดภัยและสิ่งแวดล้อม

เส้นทาง Brenner ถือเป็นหนึ่งในระเบียงคมนาคม (European Transport Corridor) ที่สำคัญที่สุดของยุโรป มีบทบาทในการขนส่งสินค้าอุตสาหกรรม อาหาร สินค้าอุปโภคบริโภค และชิ้นส่วนยานยนต์ระหว่างยุโรปเหนือกับยุโรปใต้ หากศาล CJEU มีคำพิพากษาตามความเห็นของอัยการสูงสุด ออสเตรียอาจต้องทบทวนหรือยกเลิกมาตรการจำกัดบางส่วน ซึ่งอาจช่วยลดความล่าช้าในการขนส่งและลดต้นทุนโลจิสติกส์ของผู้ประกอบการในภูมิภาคได้ในระยะยาว อย่างไรก็ตาม รัฐทิโรล (Tyrol) ยังคงยืนยันว่ามาตรการดังกล่าวมีความจำเป็นต่อการคุ้มครองสิ่งแวดล้อมและคุณภาพชีวิตของประชาชนในพื้นที่

ความเห็นและข้อเสนอแนะของสำนักงานส่งเสริมการค้าในต่างประเทศฯ

ข้อพิพาทบริเวณ ช่องเขาเบรนเนอร์ (Brenner Pass) ซึ่งเป็นหนึ่งในเส้นทางขนส่งสินค้าสายหลักเชื่อมโยงระหว่างอิตาลี ออสเตรีย และเยอรมนี สะท้อนถึงความท้าทายของสหภาพยุโรปในการสร้างสมดุลระหว่างการสนับสนุนการเคลื่อนย้ายสินค้าอย่างเสรีกับการคุ้มครองสิ่งแวดล้อมและคุณภาพชีวิตของประชาชนในพื้นที่ แม้ประเด็นดังกล่าวจะเกิดขึ้นภายในยุโรป แต่มีนัยสำคัญต่อการค้าระหว่างประเทศ เนื่องจากสินค้าที่นำเข้าสู่ยุโรปผ่านท่าเรือทางตอนเหนือของอิตาลีต้องใช้เส้นทางดังกล่าวในการกระจายต่อไปยังออสเตรีย เยอรมนี และประเทศใกล้เคียง มาตรการดังกล่าวสร้างปัญหาการจราจรสะสม เพิ่มระยะเวลาเดินทาง และเพิ่มต้นทุนโลจิสติกส์ของผู้ประกอบการให้สูงขึ้น หากศาลยุติธรรมแห่งสหภาพยุโรป (CJEU) มีคำวินิจฉัยให้ผ่อนคลายมาตรการดังกล่าว ก็จะเพิ่มประสิทธิภาพการขนส่งและบรรเทาภาระต้นทุนด้านโลจิสติกส์ของผู้ประกอบการในภูมิภาคได้ในระยะต่อไป

ในชั้นนี้ ผลกระทบโดยตรงต่อผู้ส่งออกไทยในระยะสั้นอาจอยู่ในระดับจำกัด เนื่องจากมาตรการดังกล่าวไม่ได้เป็นข้อจำกัดต่อการนำเข้าสินค้าจากประเทศที่สามโดยตรง แต่เป็นข้อจำกัดในช่วงการขนส่งภายในยุโรปหลังสินค้าถึงท่าเรือแล้ว อย่างไรก็ดี หากมาตรการจำกัดการเดินรถยังคงดำเนินต่อไปและทำให้ต้นทุนโลจิสติกส์ในภูมิภาคยุโรปสูงขึ้น อาจส่งผลให้ผู้นำเข้ายุโรปพิจารณาแหล่งจัดหาสินค้าที่มีต้นทุนขนส่งต่ำกว่า โดยเฉพาะสินค้าที่แข่งขันด้านราคา ผู้ส่งออกไทยจึงควรติดตามแนวโน้มต้นทุนการขนส่งภายในยุโรปอย่างใกล้ชิด เนื่องจากต้นทุนโลจิสติกส์เป็นหนึ่งในปัจจัยที่มีผลต่อราคาขายและเงื่อนไขทางการค้ากับผู้นำเข้า

ผู้ประกอบการไทยที่มีการขนส่งสินค้าผ่านเส้นทางบริเวณข้อพิพาทควรติดตามความคืบหน้าคำวินิจฉัยของศาล CJEU ซึ่งคาดว่าจะมีความชัดเจนภายในปีนี้อย่างใกล้ชิด พร้อมทั้งประเมินผลกระทบและบริหารจัดการความเสี่ยงด้านห่วงโซ่อุปทานเชิงรุก โดยพิจารณาปรับแผนด้านโลจิสติกส์ให้มีความยืดหยุ่นมากขึ้น เช่น การปรับเส้นทางนำเข้าผ่านท่าเรืออื่น หรือการเปลี่ยนมาใช้ระบบขนส่งหลายรูปแบบ (Multimodal Transport) ที่สอดคล้องกับนโยบายด้านสิ่งแวดล้อมของ EU เพื่อลดผลกระทบจากความไม่แน่นอนของกฎระเบียบการขนส่งทางถนนในอนาคตได้อย่างยั่งยืน

สำนักงานส่งเสริมการค้าในต่างประเทศ ณ กรุงเวียนนา

กรกฎาคม 2569

แหล่งอ้างอิง: 

https://www.clecat.org/news/newsletters/brenner-motorway-restrictions-cjeu-advocate-genera

https://ca.marketscreener.com/news/austrian-bans-on-brenner-truck-traffic-are-against-eu-law-court-adviser-says-ce7f5ed2d080f227

เครดิตภาพ: https://www.adac.de/