การลดลงของรายได้จากคลองสุเอซ (Suez Canal) อันเนื่องมาจากความตึงเครียดและสงครามในตะวันออกกลาง
ความไม่สงบในภูมิภาคตะวันออกกลาง โดยเฉพาะการขยายตัวของความขัดแย้งท่ามกลางสงครามในฉนวนกาซาและการโจมตีทางทะเลของกลุ่มฮูตีในเยเมน ส่งผลให้รายได้จากคลองสุเอซของอียิปต์ลดลงอย่างมีนัยสำคัญในปี 2567-2568 ส่งผลเชิงลบต่อเศรษฐกิจอียิปต์และการค้าระหว่างประเทศอย่างกว้างขวาง
ตามข้อมูลจากองค์การกำกับดูแลคลองสุเอซ (Suez Canal Authority) รายได้จากคลองสุเอซซึ่งเคยทำสถิติสูงสุดที่ประมาณ 9.4–10.25 พันล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปี ในปีงบประมาณ 256-2566 ลดลงอย่างมากช่วงปีถัดมา โดยรายได้รวมของปี 2567 เหลือเพียงราว 3.99–7.2 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ ซึ่งถือเป็นการลดลงราวเกือบสองในสามหรือราว 47–60% เมื่อเทียบกับปีก่อนหน้า
รายงานจากแถลงการณ์ประธานาธิบดีอับเดล ฟัตตาห์ อัล-ซิซี ระบุว่า อียิปต์ต้องเผชิญการสูญเสียรายได้จากคลองสุเอซรวมประมาณ 9–10 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ จากผลกระทบความตึงเครียดในตะวันออกกลางและการโจมตีต่อเส้นทางการเดินเรือ ซึ่งเป็นตัวเลขที่รวมผลกระทบด้านลบทั้งปีงบประมาณ 2566-2568
สัดส่วนรายได้จากคลองสุเอซต่อ GDP อียิปต์
คลองสุเอซเคยเป็นเสาหลักหนึ่งของเศรษฐกิจอียิปต์ โดยก่อนหน้าเหตุวิกฤต รายได้จากคลองมีสัดส่วนที่สำคัญต่อรายได้ของประเทศ แม้ไม่ใช่ส่วนใหญ่ของ GDP ทั้งหมด (บริการและการค้าเป็นสัดส่วนหลัก) แต่รายได้จากคลองนั้นเคยคิดเป็นประมาณ 10% ของรายได้ต่างประเทศ (foreign exchange earnings) และเคยมีสัดส่วนเป็นตัวแทนรายได้หลักในบางปีที่ผ่านมา
ก่อนหน้านี้ในบางปี รายได้จากคลองสุเอซมีส่วนต่อ GDP สูงถึงราว 3–4% ของ GDP ขณะที่ในปีปัจจุบัน (FY2567-2568) ตัวเลขเฉพาะของสัดส่วนนี้ยังขึ้นอยู่กับการประเมินรายได้ที่ลดลงอย่างมากและการเติบโตด้านอื่นของ GDP ซึ่ง IMF และหน่วยงานการเงินของโลกยังคงติดตามต่อเนื่อง
ผลกระทบต่อการค้าระหว่างประเทศและห่วงโซ่อุปทานโลก
การลดลงของการเดินเรือผ่านคลองสุเอซเนื่องจากภัยคุกคามทางทะเลและความไม่แน่นอนด้านความปลอดภัย ทำให้หลายบริษัทเดินเรือขนาดใหญ่เลือกใช้เส้นทางอ้อมแหลมกู๊ดโฮปทางตอนใต้ของแอฟริกาแทน ซึ่งทำให้ระยะเวลาจัดส่งเพิ่มขึ้นกว่า 10 วัน และต้นทุนเชื้อเพลิงรวมทั้งค่าประกันภัยสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ
การเบี่ยงการเดินเรือดังกล่าวยังส่งผลให้ค่าระวางเรือ (shipping freight rates) พุ่งสูงขึ้น และส่งผลกระทบต่อต้นทุนสินค้าในตลาดโลก โดยเฉพาะสินค้าพลังงานและสินค้านำเข้า–ส่งออกข้ามทวีป ซึ่งเกิดภาระต้นทุนต่อทั้งผู้ส่งออกและผู้นำเข้า
IMF รายงานด้วยว่าการเคลื่อนไหวของการค้าโลกผ่านคลองสุเอซลดลงเกือบ 50% ในช่วงต้นปี 2567 เมื่อเทียบกับปีก่อนหน้า ซึ่งเป็นตัวชี้วัดว่าภาวะความไม่ปลอดภัยในทะเลแดงและการขยายตัวของสงครามในตะวันออกกลางได้รุนแรงต่อการเคลื่อนย้ายสินค้าทั่วโลก
ความเห็น/ข้อเสนอแนะ
สำหรับไทย แม้ว่าอียิปต์จะไม่ใช่คู่ค้าหลักใหญ่ที่สุดของไทย เมื่อเทียบกับสหรัฐ จีน หรือสหภาพยุโรป แต่การเปลี่ยนแปลงเส้นทางการเดินเรือดังกล่าวกระทบต่อต้นทุนและเวลาการจัดส่งสินค้าของผู้ประกอบการไทยที่ส่งออกไปยังยุโรป แอฟริกา และตะวันออกกลาง ซึ่งใช้เส้นทางคลองสุเอซเป็นหนึ่งในเส้นทางหลัก
ค่าส่งสินค้าและค่าระวางเรือที่สูงขึ้นทำให้ผู้ส่งออกไทยต้องแบกรับต้นทุนที่เพิ่มตามสัญญา FOB/CIF เดิม โดยเฉพาะสินค้าอุปโภคบริโภค อาหาร และเครื่องจักรที่ต้องจัดส่งบ่อย อีกทั้งยังมีผลกระทบต่อการแข่งขันของสินค้าไทยด้วย
ภาวะสงครามในตะวันออกกลางที่ทวีความรุนแรงและขยายวงกว้างเพิ่มขึ้น จากเหตุการณ์เมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2569 ที่ผ่านมา แม้อียิปต์จะยังไม่ได้รับผลกระทบโดยตรง แต่อาจไม่สามารถกันตนเองไม่ให้ได้รับผลกระทบได้จากหลายปัจจัย เช่น การลดลงของการท่องเที่ยว การลดลงของจำนวนเรือเข้า/ออกคลองสุเอซเพื่อหลีกเลี่ยงความรุนแรง ภาวะเงินเฟ้อที่อาจเพิ่มสูงขึ้นของทั้งภูมิภาค เป็นต้น
ผู้ส่งออกไทยควรพิจารณาทำประกันภัยการส่งออกสินค้าเพื่อลดความเสี่ยง อีกทั้ง ในสภาวะที่เส้นทางเดินเรือผ่านช่องแคบที่มีความเสี่ยงสูง ผู้ส่งออกควรประเมินเส้นทางสำรอง เช่น ใช้เส้นทางอ้อมแอฟริกาใต้หรือประเมินความเป็นไปได้ของการร่วมขนส่งแบบหลายประเภท (multimodal) และควรมีการคาดการณ์ค่าระวางและประกันภัยที่เป็นไปได้ตามสถานการณ์ เพื่อต่อรองราคาและวางแผนต้นทุน และควรพิจารณาขยายตลาดไปยังกลุ่มประเทศแอฟริกาอื่นๆ ที่ได้รับผลกระทบจากเส้นทางเดินเรือน้อยกว่า
------------------------------------------------------------------------
ที่มา
https://www.egypttoday.com/Article/3/145333/Egypt-faces-10-B-loss-from-Suez-Canal-due-to
