อุตสาหกรรมโลจิสติกส์ด่วนในปี 2026
อุตสาหกรรมโลจิ
จีนเป็นตลาดขนส่งพัสดุที่ใหญ่ที่สุดในโลก ชีวิตประจำวันของคนจีนผูกอยู่กับการสั่งของออนไลน์ ตั้งแต่เสื้อผ้า ของใช้ ไปจนถึงผลไม้สดและอาหาร ในอดีตผู้บริโภคพอใจเพียงแค่ได้รับของในวันถัดไป แต่การเติบโตของแพลตฟอร์มจัดส่งด่วนที่ส่งของถึงมือได้ภายใน 30 นาทีถึงไม่กี่ชั่วโมง ทำให้ความคาดหวังของผู้บริโภคเปลี่ยนไป บริษัทขนส่งพัสดุแบบเดิมจึงถูกกดดันให้ต้องส่งเร็วขึ้น แม่นยำขึ้น และคาดการณ์ได้มากขึ้น ขณะเดียวกัน ภาครัฐจีนก็เข้ามาควบคุมสงครามราคาที่ยืดเยื้อมาหลายปี และหลายเมืองเริ่มใช้รถส่งของไร้คนขับอย่างจริงจัง การเปลี่ยนแปลงเหล่านี้ส่งผลโดยตรงต่อต้นทุนและรูปแบบการกระจายสินค้าของผู้ประกอบการไทยที่ขายสินค้าในจีน
รายงานความต้องการของผู้บริโภคต่ออุตสาหกรรมขนส่งพัสดุของจีน ปี 2026 ระบุว่าอุตสาหกรรมขนส่งพัสดุของจีนกำลังเผชิญแรงกดดันด้านความเร็วจากธุรกิจจัดส่งด่วน ผู้บริโภคต้องการความรวดเร็วและความแน่นอนมากขึ้น ทำให้ความได้เปรียบด้านเวลาของบริษัทขนส่งพัสดุแบบเดิมลดลง ทั้งนี้ จำนวนผู้ใช้บริการจัดส่งด่วนในจีนเพิ่มจาก 124 ล้านคนในปี 2014 เป็น 855 ล้านคนในปี 2025 และคาดว่าจะถึง 1,015 ล้านคนในปี 2030
ผู้บริโภคคุ้นเคยกับรูปแบบ "สั่งออนไลน์ ได้ของทันที" แล้ว และความคาดหวังได้เปลี่ยนจาก "ถึงวันรุ่งขึ้น" เป็น "ถึงภายในชั่วโมง" และ "ถึงภายในนาที" ความต้องการของผู้บริโภคจึงเปลี่ยนจาก "แค่ส่งถึงก็พอ" เป็น "ส่งถูก ส่งเร็ว และคาดการณ์ได้" ความสามารถในการส่งมอบช่วงสุดท้ายถึงมือผู้รับจึงกลายเป็นเกณฑ์หลักที่ผู้บริโภคใช้วัดคุณภาพบริการ รายงานยังสำรวจประเด็นอื่น ๆ เช่น ปัญหาที่ผู้บริโภคพบ การร้องเรียน ตู้รับพัสดุอัจฉริยะ หุ่นยนต์ส่งพัสดุ โลจิสติกส์สินค้าสด ความเต็มใจคัดแยกบรรจุภัณฑ์เพื่อรีไซเคิล และค่าบริการที่ยอมรับได้หากมีบริการใหม่เพิ่มขึ้น
ข้อมูลของสำนักงานไปรษณีย์แห่งชาติจีน ระบุว่า ช่วงเดือนมกราคม–กันยายน 2026 ปริมาณพัสดุทั่วประเทศอยู่ที่ 151,300 ล้านชิ้น เพิ่มขึ้นร้อยละ 4.3 และรายได้ธุรกิจขนส่งพัสดุอยู่ที่ 1,163,440 ล้านหยวน เพิ่มขึ้นร้อยละ 7.2 โดยปริมาณพัสดุทะลุ 150,000 ล้านชิ้นเมื่อวันที่ 29 กันยายน 2026 เร็วกว่าปีก่อน 12 วัน อย่างไรก็ดี เมื่อเทียบกับอดีตที่เติบโตเป็นตัวเลขสองหลัก ตลาดถือว่าเข้าสู่ช่วงเติบโตช้าแล้ว ด้านพื้นที่ ภาคตะวันออกของจีนครองสัดส่วนรายได้ร้อยละ 73.6 และปริมาณพัสดุร้อยละ 68.8
ประเด็นที่น่าสนใจคือรายได้เติบโตเร็วกว่าปริมาณพัสดุ โดยส่วนต่างอัตราการเติบโตขยายจาก 1.2 จุดในเดือนมีนาคม เป็น 4.2 จุดในเดือนสิงหาคม 2026 ซึ่งสำนักงานไปรษณีย์ฯ ระบุว่าเป็นผลจากการแก้ปัญหาการแข่งขันแบบตัดราคาที่บั่นทอนทั้งอุตสาหกรรม ทำให้ราคาต่อชิ้นกลับสู่ระดับที่สมเหตุสมผล ภาครัฐกำหนดนโยบายนี้ไว้ตั้งแต่การประชุมงานไปรษณีย์แห่งชาติต้นปี 2026 และบรรจุไว้ใน "แผนพัฒนาธุรกิจไปรษณีย์ ฉบับที่ 15" ที่ประกาศเมื่อเดือนกรกฎาคม 2026 ผลที่ตามมาคือการปรับขึ้นค่าบริการในหลายมณฑล เช่น ตั้งแต่วันที่ 11 มีนาคม 2026 บริษัทขนส่งพัสดุรายใหญ่ 5 ราย ได้แก่ ZTO (中通) YTO (圆通) STO (申通) Yunda (韵达) และ J&T (极兔) ยกเลิกส่วนลดบางส่วนในมณฑลเสฉวน และขึ้นค่ารับพัสดุ 0.1–0.3 หยวนต่อชิ้น และตั้งแต่วันที่ 20 กันยายน 2026 บริษัทหลายรายขึ้นราคาในมณฑลอานฮุยอย่างน้อย 0.15 หยวนต่อชิ้น ส่วนมณฑลเจียงซูขึ้นอย่างน้อย 0.1 หยวนต่อชิ้น ครึ่งแรกของปี 2026 รายได้เฉลี่ยต่อชิ้นอยู่ที่ 7.68 หยวน เพิ่มขึ้นร้อยละ 2.3 ส่งผลให้กำไรของบริษัทขนส่งพัสดุเพิ่มขึ้นมาก โดย STO มีกำไรสุทธิเพิ่มขึ้นกว่าร้อยละ 128 และ YTO เพิ่มขึ้นกว่าร้อยละ 73
ด้านการคุ้มครองผู้บริโภค มณฑลกวางตุ้งออกกฎเมื่อเดือนกรกฎาคม 2026 กำหนดให้ส่งพัสดุถึงที่อยู่ที่ตกลงไว้ และหากผู้รับไม่อยู่หรือติดต่อไม่ได้ ต้องส่งซ้ำโดยไม่เสียค่าใช้จ่ายอย่างน้อย 2 ครั้ง ก่อนจะนำไปฝากไว้ที่จุดรับพัสดุหรือตู้รับพัสดุอัจฉริยะ
รถส่งของไร้คนขับเริ่มใช้งานจริงในวงกว้าง
เทคโนโลยีเป็นอีกเครื่องมือหลักในการยกระดับการส่งมอบช่วงสุดท้ายและลดต้นทุน ตั้งแต่เดือนมีนาคม 2026 นครเซินเจิ้นเปิดให้รถส่งของไร้คนขับวิ่งในเวลากลางคืนตั้งแต่ 22.00–06.00 น. ตามเส้นทางที่ได้รับอนุมัติ และ ณ เดือนสิงหาคม 2026 มีรถไร้คนขับให้บริการช่วงกลางคืน 488 คัน ใน 575 เส้นทาง ซึ่งการส่งพัสดุช่วงระหว่างศูนย์กระจายสินค้ากับจุดรับพัสดุด้วยรถไร้คนขับมีต้นทุนต่อชิ้นลดลงจาก 0.31 หยวน เหลือ 0.16 หยวน และ ณ ครึ่งแรกของปี 2026 SF Intra-city (顺丰同城) มีเครือข่ายรถไร้คนขับครอบคลุม 124 เมือง จำนวนกว่า 1,000 คัน
ความคิดเห็นของ สคต.
ตลาดขนส่งพัสดุของจีนกำลังเปลี่ยนจากการแข่งขันด้านราคาไปสู่การแข่งขันด้านความเร็วและคุณภาพการส่งมอบ ผู้บริโภคคาดหวังการจัดส่งภายในไม่กี่ชั่วโมง ขณะที่ค่าขนส่งเริ่มปรับสูงขึ้นตามนโยบายของภาครัฐ การเปลี่ยนแปลงนี้มีผลต่อผู้ประกอบการไทยที่จำหน่ายสินค้าในจีนทั้งทางตรงและทางอ้อม
สามารถนำไปปรับใช้กับผู้ประกอบการไทย ดังนี้
วางสต็อกสินค้าไว้ใกล้ผู้บริโภคมากขึ้น เนื่องจากผู้บริโภคคาดหวังการจัดส่งรวดเร็ว การส่งสินค้าจากไทยโดยตรงทุกคำสั่งซื้ออาจไม่ทันความคาดหวัง ผู้ส่งออกควรร่วมมือกับผู้นำเข้าหรือใช้คลังสินค้าทัณฑ์บน คลังสินค้าในจีน และคลังสินค้าย่อยของแพลตฟอร์มจัดส่งด่วน โดยเฉพาะในภาคตะวันออกซึ่งเป็นแหล่งพัสดุและกำลังซื้อหลัก
ให้ความสำคัญกับโลจิสติกส์สินค้าสดและห้องเย็น สินค้าไทยที่ได้รับความนิยม เช่น ผลไม้ อาหาร และเครื่องดื่ม ต้องการระบบห้องเย็นที่ต่อเนื่องจนถึงมือผู้บริโภค การร่วมมือกับแพลตฟอร์มที่มีระบบจัดส่งด่วนและห้องเย็นจะช่วยรักษาคุณภาพสินค้าและภาพลักษณ์ของสินค้าไทย
ทบทวนโครงสร้างต้นทุนและราคา เนื่องจากค่าขนส่งในจีนเริ่มปรับขึ้น สินค้าราคาต่อหน่วยต่ำที่เน้นส่งฟรีจะได้รับผลกระทบมากที่สุด ผู้ประกอบการควรคำนวณค่าขนส่งในราคาขายให้ชัดเจน และพิจารณาขายเป็นชุดหรือเพิ่มมูลค่าต่อคำสั่งซื้อ
ศึกษาและสร้างความร่วมมือด้านเทคโนโลยีโลจิสติกส์ ผู้ประกอบการโลจิสติกส์ไทยสามารถศึกษาประสบการณ์ของจีนด้านรถส่งของไร้คนขับ ระบบตู้รับพัสดุ และการบริหารการส่งมอบช่วงสุดท้าย เพื่อนำมาปรับใช้ในไทย ซึ่งตลาดอีคอมเมิร์ซก็กำลังเติบโตและเผชิญปัญหาต้นทุนแรงงานเช่นเดียวกัน
_____________________________________________________________________________
จัดทำโดย สำนักงานส่งเสริมการค้าในต่างประเทศ ณ นครเซี่ยงไฮ้
พฤศจิกายน 2569
แหล่งที่มา:
