เบื้องหลัง “น้ำมะพร้าว 100%” ราคา 9.9 หยวน/ลิตร สู่จุดเปลี่ยนอุตสาหกรรมเครื่องดื่มมาตรฐานใหม่ในจีน

ในตลาดจีน มะพร้าวสดทั้งลูกมีราคาจำหน่ายในตลาดต่อลูกราคากว่าสิบหยวน แต่น้ำมะพร้าวบรรจุขวดขนาด 1 ลิตร กลับมีราคาจำหน่ายเพียงแค่ 9.9 หยวนเท่านั้น เบื้องหลังราคาจำหน่ายที่แสนถูกนี้อาจไม่ใช่ "น้ำมะพร้าวแท้" อย่างที่ฉลากเขียนโฆษณาไว้

รายงานการตรวจสอบล่าสุดจากสำนักข่าวซินจิงเป่าได้สร้างความฮือฮาให้วงการเครื่องดื่ม เมื่อมีการนำน้ำมะพร้าวยี่ห้อดังที่โฆษณาว่า "น้ำมะพร้าว 100%" จำนวน 4 ยี่ห้อ ไปตรวจสอบด้วยเทคนิคขั้นสูงที่เรียกว่า "การวิเคราะห์ไอโซโทป" (Isotope Analysis) ซึ่งเป็นการวิเคราะห์โมเลกุลของน้ำและน้ำตาลในเครื่องดื่มผลปรากฏว่า ผลิตภัณฑ์ของทั้ง 4 ยี่ห้อไม่ผ่านการตรวจสอบว่าเป็นน้ำมะพร้าว "บริสุทธิ์"

วิธีการตรวจสอบนี้ไม่ได้วัดแค่ปริมาณสารอาหาร แต่เจาะลึกถึงที่มาของส่วนประกอบ ซึ่งสามารถระบุได้ว่าน้ำที่อยู่ในขวดนั้นมาจากมะพร้าวจริงหรือมีการผสมน้ำดื่มลงไป นอกจากนี้ ยังสามารถระบุได้ว่าน้ำตาลที่ให้ความหวานในผลิตภัณฑ์นั้นมาจากมะพร้าวโดยธรรมชาติ หรือมาจากพืชชนิดอื่นอย่างอ้อยหรือข้าวโพด

ผลการตรวจสอบผลิตภัณฑ์จำนวน 4 ยี่ห้อ พบว่ามีถึง 3 ยี่ห้อที่พบทั้งการเติมน้ำและน้ำตาลในผลิตภัณฑ์ ขณะที่อีก 1 ยี่ห้อพบการเติมน้ำเชื่อม ซึ่งหมายความว่าน้ำมะพร้าวผ่านการเจือจางด้วยน้ำและปรุงแต่งรสชาติด้วยน้ำเชื่อมราคาถูก ซึ่งก็ไม่ต่างจากการเป็น "เครื่องดื่มปรุงแต่งกลิ่นมะพร้าว" 

กระแสเรื่องนี้ได้กลายเป็นไวรัลในโลกออนไลน์ ผู้บริโภคจำนวนมากแสดงความผิดหวังและไม่พอใจ พร้อมตั้งคำถามถึงความน่าเชื่อถือของแบรนด์ดัง แหล่งข่าวในวงการเครื่องดื่มของจีนมีการเปิดเผยว่า การเจือปนในน้ำมะพร้าวเป็นวิธีการที่ผู้ผลิตจะนำน้ำมะพร้าวมาเจือจางด้วยน้ำดื่มปริมาณมาก จากนั้นใช้น้ำเชื่อมราคาถูกเติมความหวานและเติมกลิ่นสังเคราะห์เพื่อเลียนแบบกลิ่นหอมของมะพร้าวสด นอกจากนี้ บางรายยังมีการใช้น้ำมะพร้าวแก่จากอินโดนีเซียหรือเวียดนาม ซึ่งเป็นผลพลอยได้จากอุตสาหกรรมเนื้อมะพร้าว และมีรสชาติด้อยกว่ามะพร้าวอ่อนจากไทย แต่ราคาถูกเพียง 4 หยวนต่อลิตร นำมาใช้ทดแทนวัตถุดิบคุณภาพสูงเพื่อลดต้นทุน

ในช่วงแรกเริ่มของการผลิตน้ำมะพร้าวบรรจุขวดขายในจีน ผู้ผลิตทุกรายใช้น้ำมะพร้าวแท้ 100% แต่เมื่อการแข่งขันด้านราคาดุเดือดขึ้น การเติมน้ำและน้ำตาลก็กลายเป็นเรื่องปกติจนแทบเป็น "ธรรมเนียมปฏิบัติ" ที่หากใครไม่ทำตาม ก็ไม่อาจสู้ราคากับคู่แข่งในท้องตลาดได้ ปรากฏการณ์นี้กินเวลายาวนานกว่าสิบปี ส่งผลให้ปัจจุบันราคาวัตถุดิบน้ำมะพร้าวแท้ผันผวนและถูกกดดันจากสินค้าที่มีการเจือปน ขณะที่ผู้บริโภคต้องจ่ายเงินซื้อสินค้าคุณภาพต่ำในราคาที่สูงเกินจริงโดยไม่รู้ตัว 

จากประเด็นดังกล่าว เมื่อวันที่ 12 ธันวาคม 2568 China Light Industry Development Research Center ร่วมกับหลายองค์กรที่เกี่ยวข้อง ได้ประกาศใช้ “มาตรฐานน้ำมะพร้าว” ฉบับใหม่ โดยกำหนดชัดเจนว่าน้ำมะพร้าวต้องมาจากผลมะพร้าวโดยตรงเท่านั้น และต้องผ่านการตรวจสอบด้วยเทคนิคการวิเคราะห์ไอโซโทป เพื่อยืนยันแหล่งที่มาของน้ำและน้ำตาล รวมถึงรับรองความบริสุทธิ์ของผลิตภัณฑ์

ในขณะเดียวกัน อุตสาหกรรมเครื่องดื่มชาชงสดก็กำลังเดินหน้าสร้างมาตรฐาน โดยมี "ข้อกำหนดวัตถุดิบสำหรับชาเครื่องดื่มสด" ซึ่งได้ประกาศใช้แล้วตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2569 ซึ่งนับเป็นมาตรฐานอุตสาหกรรมเครื่องดื่มชาชงสดฉบับแรกของประเทศจีน แบรนด์ชาชงสดชั้นนำอย่าง HEYTEA และ ChaBaiDao ได้นำร่องด้วยการออกมาตรฐานภายในของตนเอง โดย HEYTEA ประกาศมาตรฐาน " 4 real 7 zero" ซึ่งเน้นย้ำว่าชาเพื่อสุขภาพที่ดีต้องใช้ชาจริง นมจริง ผลไม้จริง และน้ำตาลจริง ขณะที่ ChaBaiDao ก็ได้เปิดตัว "บัตรข้อมูลผลิตภัณฑ์" เป็นรายแรกของวงการตั้งแต่ปี 2566 เพื่อให้ผู้บริโภคสามารถตรวจสอบแหล่งที่มาของวัตถุดิบได้

ข้อมูลจาก iMedia Consulting ระบุว่า ในปี 2567 ตลาดเครื่องดื่มชานมของจีนมีมูลค่าสูงถึง 3.54 ล้านล้านหยวน และคาดว่าจะทะลุ 4 ล้านล้านหยวนภายในปี 2571 เมื่อการแข่งขันเริ่มเข้าสู่ช่วงตลาดอิ่มตัว สิ่งที่เป็นปัจจัยสำคัญไม่ใช่แค่รสชาติหรือราคาอีกต่อไป แต่คือ “ความโปร่งใส” และระบบซัพพลายเชนที่ตรวจสอบย้อนกลับได้ ซึ่งจะเป็นปัจจัยสำคัญในการแข่งขันของอุตสาหกรรมนี้ ทั้งนี้ จากกรณีน้ำมะพร้าวเจือปนที่สร้างแรงกระเพื่อมไปทั้งวงการเครื่องดื่มของจีน ได้กลายเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญและจุดเริ่มต้นของการยกระดับคุณภาพและมาตรฐานสำหรับอุตสาหกรรมเครื่องดื่มทั้งระบบ และจะเป็นการสร้างบรรทัดฐานใหม่ที่ผู้ประกอบการต้องให้ความสำคัญ เพื่อสร้างความเชื่อมั่นและตอบสนองต่อความคาดหวังของผู้บริโภคยุคใหม่ที่ใส่ใจคุณภาพและความจริงใจมากขึ้น

ข้อคิดเห็น / ข้อเสนอแนะ สคต. ณ นครเฉิงตู

กรณีการตรวจพบน้ำมะพร้าวที่อ้างว่าเป็น "น้ำมะพร้าว 100%" ในตลาดจีนหลายยี่ห้อมีการเจือจางและปรุงแต่งด้วยน้ำและน้ำตาล สะท้อนให้เห็นถึงปัญหาความน่าเชื่อถือและความโปร่งใสในอุตสาหกรรมเครื่องดื่ม ซึ่งกลายเป็นประเด็นที่ผู้บริโภคจีนให้ความสนใจอย่างมากและมีผลต่อความเชื่อมั่นในสินค้าโดยตรง

ปัจจุบัน เครื่องดื่มน้ำมะพร้าวได้รับความนิยมจากผู้บริโภคชาวจีนเป็นอย่างมาก เนื่องจากกระแสการดูแลสุขภาพที่เติบโตอย่างต่อเนื่อง ผู้บริโภคยุคใหม่มองหาทางเลือกที่ให้ความสดชื่นจากธรรมชาติ ปลอดสารปรุงแต่ง และให้พลังงานต่ำ น้ำมะพร้าวซึ่งมีภาพลักษณ์เป็นสินค้าเพื่อสุขภาพ ด้วยความหวานจากธรรมชาติแท้ 100% ปราศจากน้ำตาลเทียมและวัตถุกันเสีย อีกทั้งยังอุดมไปด้วยแร่ธาตุและอิเล็กโทรไลต์ที่เป็นประโยชน์ต่อร่างกาย ทำให้ได้รับความนิยมในทุกกลุ่มอายุ โดยน้ำมะพร้าวจากประเทศไทยได้รับความนิยมเป็นอันดับต้นๆ ในตลาดจีน เนื่องจากมีคุณภาพและรสชาติโดดเด่น

กระแสข่าวการเจือบนน้ำมะพร้าวบรรจุขวดนี้ อาจส่งผลต่อความเชื่อมั่นในผลิตภัณฑ์น้ำมะพร้าวในตลาดจีนโดยรวม อย่างไรก็ดี การประกาศใช้ "มาตรฐานน้ำมะพร้าว" ฉบับใหม่ของจีนเมื่อวันที่ 12 ธันวาคม 2568 ซึ่งกำหนดให้มีการตรวจสอบแหล่งที่มาของน้ำและน้ำตาลด้วยเทคนิคไอโซโทป จะเป็นโอกาสสำคัญในการสร้างมาตรฐานและสร้างความเชื่อมั่นกับผู้บริโภคในระยะยาว

ประเทศไทยมีจุดแข็งสำคัญด้านวัตถุดิบคุณภาพสูง โดยเฉพาะมะพร้าวน้ำหอมที่มีรสชาติและกลิ่นหอมเป็นที่ยอมรับในตลาดโลกและได้รับความนิยมอย่างต่อเนื่องในจีน ดังนั้น การรักษาความบริสุทธิ์และความโปร่งใสในกระบวนการผลิตจึงเป็นหัวใจสำคัญที่จะสร้างความแตกต่างและความเชื่อมั่นในสายตาผู้บริโภคจีน ผู้ประกอบการไทยต้องเตรียมพร้อมในการสร้างมาตรฐานให้ได้ตามเกณฑ์ที่จีนกำหนด การปรับกระบวนการผลิตให้สอดคล้อง และการเตรียมเอกสารหลักฐานต่างๆ ให้พร้อมสำหรับการตรวจสอบ การทำความเข้าใจตลาดและกฎระเบียบจะช่วยให้ผู้ประกอบการสามารถปรับตัวได้อย่างทันท่วงที

นอกจากนี้ การสื่อสารจุดแข็งของมะพร้าวไทย ทั้งในด้านรสชาติ ความสดใหม่ และแหล่งผลิตที่มีชื่อเสียงผ่านการเล่าเรื่องที่เข้าถึงอารมณ์ผู้บริโภค จะช่วยสร้างภาพลักษณ์ "น้ำมะพร้าวแท้จากไทย" ที่แตกต่างจากสินค้าอื่นๆ ในตลาดได้อย่างชัดเจน ผู้ประกอบการควรนำจุดเด่นด้านความแท้ของวัตถุดิบไทยมาใช้เป็นกลยุทธ์ทางการตลาด การเล่าเรื่องราวเกี่ยวกับแหล่งผลิตผ่านสื่อสังคมออนไลน์ที่เข้าถึงผู้บริโภคจีนโดยตรง เช่น Xiaohongshu หรือ Douyin การสร้างความร่วมมือกับอินฟลูเอนเซอร์ด้านสุขภาพและความงาม รวมถึงการรับรองคุณภาพจากหน่วยงานที่น่าเชื่อถือทั้งในและต่างประเทศ จะช่วยเพิ่มมูลค่าให้สินค้าไทย ก้าวข้ามการแข่งขันด้านราคา และสร้างความได้เปรียบในตลาดโลกอย่างยั่งยืน

----------------------------------------------------

สำนักงานส่งเสริมการค้าในต่างประเทศ ณ นครเฉิงตู

มีนาคม 2569

แหล่งข้อมูล : https://mp.weixin.qq.com/s/nCXDc3nH3OgQJjMXX-NBqQ