ธุรกิจอาหารเม็กซิโก หันใช้โมเดล เปลี่ยน Food Waste เป็น Food Rescue

อุตสาหกรรมอาหารของเม็กซิโกกำลังเผชิญความท้าทายด้าน Food Waste หรือที่เรียกว่า ขยะอาหาร โดยมีปริมาณมากกว่า 30 ล้านตันต่อปี ซึ่งส่วนหนึ่งยังคงอยู่ในสภาพที่สามารถบริโภคได้ ทั้งนี้  Food Waste ดังกล่าวไม่ได้เป็นเพียงประเด็นด้านสังคมหรือสิ่งแวดล้อมเท่านั้น แต่ยังสะท้อนถึงต้นทุนที่สูญเสียไปในระบบการผลิตและกระจายสินค้า ไม่ว่าจะเป็นวัตถุดิบ พลังงาน แรงงาน และค่าโลจิสติกส์ที่ไม่สามารถสร้างรายได้กลับคืนมาได้ โดยมีการประเมินว่ามูลค่าความสูญเสียจากขยะอาหารคิดเป็นประมาณร้อยละ 2.5 ของผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ (GDP) ของเม็กซิโก

ภาคธุรกิจในเม็กซิโกเริ่มหันมาให้ความสำคัญกับแนวคิด “Food Rescue” มากขึ้น โดยมองว่า Food Waste ไม่ใช่เพียงของเสียที่ต้องกำจัด แต่เป็นทรัพยากรที่ยังสามารถนำกลับมาสร้างมูลค่าได้ในเชิงธุรกิจ แนวคิดนี้จึงถูกนำมาใช้เพื่อช่วยลดต้นทุนและเพิ่มประสิทธิภาพในการดำเนินงาน มากกว่าการเป็นเพียงกิจกรรมเพื่อสังคม 

Food Waste เกิดขึ้นได้ในทุกขั้นตอนของห่วงโซ่อุปทาน ตั้งแต่การผลิต การแปรรูป ไปจนถึงการกระจายสินค้า โดยมักมีสาเหตุจากการผลิตเกินความต้องการ สินค้าที่รูปลักษณ์ไม่ตรงตามมาตรฐานตลาด หรือสินค้าที่ใกล้หมดอายุ แม้ยังคงมีคุณภาพและปลอดภัยสำหรับการบริโภค การนำ Food Waste กลับมาใช้ประโยชน์จึงช่วยให้ธุรกิจสามารถลดภาระค่าใช้จ่ายในการกำจัดของเสีย ขณะเดียวกันยังช่วยให้มองเห็นจุดอ่อนในกระบวนการดำเนินงาน เช่น การวางแผนการผลิตหรือการบริหารสต็อก ซึ่งสามารถนำไปปรับปรุงให้มีประสิทธิภาพมากขึ้นได้

กรณีศึกษาที่น่าสนใจในเม็กซิโกคือ Red de Bancos de Alimentos de México (BAMX) เป็นตัวกลางในการบริหารจัดการอาหาร ซึ่งครอบคลุมทั้งการคัดแยกสินค้า การควบคุมคุณภาพ การจัดเก็บ และการขนส่งไปยังผู้รับปลายทาง โดยปัจจุบัน BAMX สามารถกู้คืนอาหารได้มากกว่า 180 ล้านกิโลกรัมต่อปี และกระจายไปยังประชากรกว่า 2.5 ล้านคน ผ่านเครือข่ายพันธมิตรทั้งภาครัฐและเอกชน โดยมีการพัฒนาระบบโลจิสติกส์และการตรวจสอบย้อนกลับ (Traceability) ตัวอย่างเช่น การทำงานร่วมกับบริษัทเอกชนในการจัดเก็บอาหารส่วนเกินจากคลังสินค้าและจุดกระจายสินค้า ก่อนนำเข้าสู่กระบวนการคัดแยกและส่งต่ออย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งช่วยลดการสูญเสียในระบบได้เป็นจำนวนมาก

นอกจากนี้ ภาคเอกชนในเม็กซิโกยังสามารถใช้กลไกด้านภาษีเพื่อบริหารต้นทุนได้ โดยการบริจาคอาหารให้กับองค์กรที่ได้รับการรับรอง เช่น BAMX สามารถนำไปหักลดหย่อนภาษีได้ตามเงื่อนไข ส่งผลให้สินค้าที่เดิมต้องถูกทำลายกลายเป็นการคืนมูลค่าบางส่วนกลับสู่ธุรกิจ ขณะเดียวกันยังช่วยลดค่าใช้จ่ายในการทำลายสินค้าและการจัดการของเสีย

ในด้านผู้บริโภค แนวโน้มการให้ความสำคัญกับความยั่งยืนและความโปร่งใส ส่งผลให้แบรนด์ที่มีระบบจัดการ Food Waste อย่างชัดเจนได้รับความเชื่อมั่นมากขึ้น โดยเฉพาะเมื่อมีการสื่อสารข้อมูลอย่างโปร่งใส เช่น การเปิดเผยปริมาณอาหารที่กู้คืนได้ หรือการมีโครงการลด Food Waste ที่ตรวจสอบได้ ซึ่งมีส่วนช่วยสร้างภาพลักษณ์เชิงบวกและความภักดีต่อแบรนด์ในระยะยาว

โอกาสและผลกระทบต่อผู้ประกอบการไทย แนวโน้มดังกล่าวเปิดโอกาสให้ผู้ประกอบการไทยสามารถนำแนวคิด Food Waste management มาประยุกต์ใช้ในเชิงธุรกิจได้อย่างเป็นรูปธรรมมากขึ้น โดยไม่จำเป็นต้องเริ่มจากการลงทุนขนาดใหญ่ แต่สามารถเริ่มจากการปรับกระบวนการภายในองค์กร เช่น ผู้ผลิตอาหารแปรรูปสามารถนำวัตถุดิบที่ไม่ได้มาตรฐานด้านรูปลักษณ์ (เช่น ผลไม้ตกเกรด) มาแปรรูปเป็นสินค้าใหม่ที่มีมูลค่าสูง อาทิ กล้วยหรือมะม่วงอบกรอบ น้ำผลไม้สกัดเย็น หรือซอสและเพียวเร่ ซึ่งช่วยลดการสูญเสียและเพิ่มรายได้จากวัตถุดิบเดิม นอกจากนี้ ผู้ประกอบการ SME สามารถพัฒนาสินค้าในกลุ่ม Upcycled food เช่น ขนมขบเคี้ยวจากกากธัญพืช เครื่องดื่มจากเปลือกผลไม้ หรือโปรตีนจากวัตถุดิบเหลือใช้ ซึ่งเป็นเทรนด์ที่เริ่มได้รับความสนใจในตลาดต่างประเทศ และสามารถนำไปต่อยอดสร้าง Story ด้านความยั่งยืนได้ โดยเม็กซิโกมีการนำเข้าสินค้าพิกัด HS Code 2106 (ของปรุงแต่งทางอาหารที่ไม่ได้จัดอยู่ในหมวดอื่น) ซึ่งครอบคลุมสินค้าอย่างขนมขบเคี้ยว ผงชงดื่ม อาหารเสริมและซอส เฉลี่ย 7 แสนเหรียญสหรัฐต่อปี ซึ่งแสดงให้เห็นถึงโอกาสของสินค้าอาหารไทยดังกล่าวในตลาดเม็กซิโก
 

ในขณะเดียวกัน ผู้ประกอบการไทยยังสามารถนำระบบการจัดเก็บข้อมูล เช่น การติดตามสินค้าคงคลังแบบเรียลไทม์ หรือการใช้ AI วิเคราะห์อุปสงค์ มาช่วยลดปริมาณ Food Waste จากการผลิตเกินความต้องการ หรือสินค้าค้างสต็อก ซึ่งจะช่วยลดต้นทุนโดยตรงอีกด้วย

การปรับตัวตามแนวโน้มดังกล่าวไม่เพียงช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการดำเนินธุรกิจ แต่ยังช่วยยกระดับภาพลักษณ์สินค้าไทยให้สอดคล้องกับมาตรฐาน ESG ซึ่งจะเป็นปัจจัยสำคัญในการแข่งขันในตลาดเม็กซิโกและตลาดสากลต่อไป

สคต. ณ กรุงเม็กซิโก

แหล่งที่มา 

https://mexicobusiness.news/agribusiness/news/food-rescue-mexico-turning-waste-business-value