ถั่วเหลืองนำเข้าขาดแคลน กระทบการผลิตและการจัดหาเต้าหู้ในเกาหลีใต้

         การขาดแคลนถั่วเหลืองนำเข้าซึ่งเป็นวัตถุดิบสำคัญสำหรับการผลิตเต้าหู้ในสาธารณรัฐเกาหลีเริ่มส่งผลกระทบเป็นวงกว้างไปยังบริษัทอาหารรายใหญ่ช่วงเทศกาลชูซอก (ไหว้พระจันทร์) ขณะที่ผู้ผลิตขนาดกลางและขนาดเล็กบางรายเตือนว่า หากสถานการณ์ยังคงยืดเยื้อ อาจส่งผลให้ต้องหยุดดำเนินการผลิต และบริษัทขนาดใหญ่ประสบปัญหาในการจัดหาถั่วเหลืองให้เพียงพอต่อความต้องการ

          แหล่งข่าวในอุตสาหกรรมอาหารเปิดเผยว่า ปริมาณถั่วเหลืองนำเข้าที่ใช้เป็นวัตถุดิบในการผลิตเต้าหู้กำลังลดลงอย่างรวดเร็ว แม้ว่าจะยังเหลือเวลาอีกกว่า 3 เดือนก่อนสิ้นปี โดยผู้ผลิตเต้าหู้ขนาดกลางและขนาดเล็กทั่วประเทศมีความต้องการใช้ถั่วเหลืองนำเข้าประมาณ 250,000 ตันต่อปี ขณะที่รัฐบาลมีแผนจัดสรรถั่วเหลืองนำเข้าประมาณ 220,000 ตันในปีนี้ ส่งผลให้มีแนวโน้มเกิดภาวะขาดแคลนประมาณ 30,000 ตัน

          สหกรณ์อุตสาหกรรมอาหารประเภท Soft-food จำนวน 6 แห่งทั่วประเทศได้จัดแถลงข่าวเพื่อเรียกร้องให้รัฐบาลเพิ่มปริมาณการจัดหาถั่วเหลืองนำเข้าและปรับปรุงระบบการจัดสรรในปัจจุบัน โดยระบุว่าปัญหาดังกล่าวมิได้เกิดจากภาวะอุปสงค์และอุปทานในปีนี้เพียงอย่างเดียว แต่เป็นปัญหาการขาดแคลนที่เกิดขึ้นซ้ำเป็นระยะและมีลักษณะเชิงโครงสร้าง จึงจำเป็นต้องมีการปรับปรุงระบบการจัดหาและจัดสรรถั่วเหลืองนำเข้าให้สอดคล้องกับความต้องการของภาคอุตสาหกรรมมากขึ้น

          ผู้ประกอบการในอุตสาหกรรมอาหารระบุว่า ระบบการจัดสรรโควตาถั่วเหลืองนำเข้าของรัฐบาลในปัจจุบันยังไม่สะท้อนความต้องการที่แท้จริงอย่างเพียงพอ ประกอบกับการหยุดชะงักของอุปทานที่เกิดขึ้นเป็นระยะ ส่งผลให้ผู้ผลิตประสบปัญหาในการจัดหาถั่วเหลืองในปริมาณและช่วงเวลาที่เหมาะสมต่อการผลิต

          ปัจจุบัน ถั่วเหลืองสำหรับแปรรูปซึ่งใช้เป็นวัตถุดิบในการผลิตเต้าหู้ ส่วนใหญ่นำเข้าโดย Korea Agro-Fisheries & Food Trade Corp. (aT) และจัดสรรให้แก่บริษัทต่าง ๆ ซึ่งแตกต่างจากถั่วเหลืองสำหรับสกัดน้ำมันที่ใช้ผลิตน้ำมันปรุงอาหารและผลิตภัณฑ์อื่น ๆ โดยบริษัทเอกชนสามารถนำเข้าได้โดยตรง ทั้งนี้ ถั่วเหลืองสำหรับแปรรูปมีข้อจำกัดด้านภาษี ทำให้บริษัทอาหารทั่วไปต้องพึ่งพาการจัดซื้อร่วมกันผ่านระบบการจัดสรรของ aT เป็นหลัก

          สถานการณ์ดังกล่าวส่งผลกระทบต่อบริษัทอาหารรายใหญ่ของเกาหลีใต้ ได้แก่ CJ Cheil Jedang Corp., Daesang Corp. และ Pulmuone Co. ซึ่งปัจจุบันจัดหาถั่วเหลืองนำเข้าร่วมกันผ่านสหกรณ์อุตสาหกรรมอาหารประเภท Soft-food ภายใต้การจัดสรรโควตาภาษี (Tariff Rate Quota: TRQ) และการจัดสรรตามความตกลงการค้าเสรี (FTA) เมื่อปริมาณถั่วเหลืองนำเข้าโดยรวมไม่เพียงพอต่อความต้องการ บริษัทอาหารรายใหญ่จึงได้รับผลกระทบด้านการจัดหาวัตถุดิบตามไปด้วย

          สาเหตุสำคัญประการหนึ่งมาจากนโยบายของรัฐบาลที่กำหนดปริมาณการนำเข้าถั่วเหลืองต่ำกว่าความต้องการของภาคอุตสาหกรรม เพื่อส่งเสริมการใช้ถั่วเหลืองที่ผลิตภายในประเทศ ส่งผลให้เกิดปัญหาการหยุดชะงักของการผลิตเป็นระยะ โดยบริษัทอาหารรายใหญ่เริ่มปรับลดปริมาณการผลิตเต้าหู้แล้ว เนื่องจากประสบปัญหาในการจัดหาถั่วเหลืองนำเข้า

          วัตถุดิบถั่วเหลืองที่บริษัท CJ ใช้ในการผลิตเต้าหู้มาจากถั่วเหลืองภายในประเทศประมาณร้อยละ 40 และถั่วเหลืองนำเข้าประมาณร้อยละ 60 บริษัทจึงอยู่ระหว่างพิจารณาเพิ่มการใช้ถั่วเหลืองภายในประเทศ รวมถึงการนำถั่วเหลืองภายในประเทศมาใช้ในสายการผลิตที่เดิมใช้ถั่วเหลืองนำเข้า โดยบริษัทระบุว่า หากภาวะขาดแคลนยังคงดำเนินต่อไป อาจเริ่มส่งผลให้เกิดปัญหาการหยุดชะงักของการผลิตตั้งแต่เดือนตุลาคม

          ด้านบริษัท Daesang มีสัดส่วนการใช้ถั่วเหลืองภายในประเทศประมาณร้อยละ 25 และถั่วเหลืองนำเข้าประมาณร้อยละ 75 ของวัตถุดิบที่ใช้ในการผลิตเต้าหู้ ทำให้บริษัทพึ่งพาถั่วเหลืองนำเข้าในสัดส่วนสูง โดยบริษัทจัดหาถั่วเหลืองนำเข้าผ่านการจัดซื้อร่วมกันของสหกรณ์อุตสาหกรรมอาหารประเภทอาหารนิ่ม และระบุว่า หากไม่มีการจัดหาถั่วเหลืองนำเข้าเพิ่มเติม อาจส่งผลกระทบต่อการดำเนินงานของสายการผลิตที่ใช้ถั่วเหลืองนำเข้าเป็นวัตถุดิบ

          ด้าน Pulmuone มีสัดส่วนการใช้ถั่วเหลืองภายในประเทศและถั่วเหลืองนำเข้าอย่างละประมาณร้อยละ 50 และอยู่ระหว่างการปรับแผนการจัดซื้อและการผลิตเพื่อรับมือกับการขาดแคลนถั่วเหลืองนำเข้า

          ภายใต้นโยบายของรัฐบาล บริษัทอาหารรายใหญ่สามารถปรับเปลี่ยนจากการใช้ถั่วเหลืองนำเข้าที่มีอยู่อย่างจำกัดมาใช้ถั่วเหลืองภายในประเทศในการผลิตเต้าหู้ได้ อย่างไรก็ตาม แนวทางดังกล่าวมีข้อจำกัดด้านต้นทุน เนื่องจากเต้าหู้ที่ผลิตจากถั่วเหลืองภายในประเทศมีราคาสูงกว่าเต้าหู้ที่ผลิตจากถั่วเหลืองนำเข้าประมาณ 3–4 เท่า ส่งผลให้การเพิ่มสัดส่วนการใช้ถั่วเหลืองภายในประเทศอาจเพิ่มต้นทุนการผลิตและส่งผลต่อราคาสินค้าสำหรับผู้บริโภค

          ผู้ประกอบการในอุตสาหกรรมอาหารระบุว่า แม้การเพิ่มการผลิตโดยใช้ถั่วเหลืองภายในประเทศจะช่วยลดความเสี่ยงจากการหยุดผลิตเนื่องจากขาดแคลนถั่วเหลืองนำเข้า แต่ต้นทุนที่เพิ่มขึ้นเป็นภาระที่ผู้ผลิตต้องแบกรับ เนื่องจากเต้าหู้เป็นอาหารพื้นฐานที่มีการบริโภคในครัวเรือนทั่วไปและผู้บริโภคมีความอ่อนไหวต่อราคา แม้ผู้บริโภคจะรับรู้ถึงคุณภาพของเต้าหู้ที่ผลิตจากถั่วเหลืองภายในประเทศ แต่ราคาที่สูงกว่าประมาณ 3 เท่าทำให้ผู้บริโภคจำนวนมากยังคงเลือกซื้อเต้าหู้ที่ผลิตจากถั่วเหลืองนำเข้า

          หากสถานการณ์ขาดแคลนถั่วเหลืองนำเข้ายังคงดำเนินต่อไป บริษัทอาหารอาจมีความจำเป็นต้องเพิ่มการใช้ถั่วเหลืองภายในประเทศมากขึ้น ซึ่งจะส่งผลให้ต้นทุนวัตถุดิบเพิ่มขึ้น ขณะเดียวกัน อัตราการใช้กำลังการผลิตของ

สายการผลิตที่ใช้ถั่วเหลืองนำเข้าอาจลดลง ส่งผลต่อปริมาณการผลิตและการจัดหาเต้าหู้ในตลาด โดยผู้ประกอบการในอุตสาหกรรมอาหารคาดว่าจะพยายามบริหารจัดการสถานการณ์จนถึงช่วงเทศกาลชูซอกโดยใช้สินค้าคงคลังที่มีอยู่และปรับปริมาณการผลิต อย่างไรก็ตาม เนื่องจากไม่สามารถผลักภาระต้นทุนที่เพิ่มขึ้นไปยังผู้บริโภคได้ทั้งหมด ผู้ผลิตอาจจำเป็นต้องปรับลดปริมาณการผลิตในระดับที่เหมาะสมเพื่อลดภาระต้นทุนคงที่ ซึ่งอาจส่งผลให้ปริมาณเต้าหู้ที่มีจำหน่ายในตลาดลดลง

ข้อคิดเห็นของ สคต. กรุงโซล

          การขาดแคลนถั่วเหลืองในเกาหลีใต้สะท้อนถึงข้อจำกัดด้านการจัดหาวัตถุดิบของอุตสาหกรรมอาหารเกาหลีใต้ ซึ่งส่วนหนึ่งเป็นผลจากระบบการจัดสรรถั่วเหลืองนำเข้าภายใต้โควตาและข้อจำกัดด้านภาษี ประกอบกับปริมาณการจัดสรรที่ไม่เพียงพอต่อความต้องการของภาคอุตสาหกรรม ส่งผลให้ผู้ผลิตอาหารต้องปรับแผนการจัดซื้อและการผลิต รวมถึงพิจารณาเพิ่มการใช้ถั่วเหลืองภายในประเทศ แม้จะมีต้นทุนสูงกว่าถั่วเหลืองนำเข้าอย่างมีนัยสำคัญ

          แม้ปัจจุบันไทยยังมีสัดส่วนการส่งออกถั่วเหลืองดิบมายังเกาหลีใต้ในระดับจำกัด และไม่ใช่แหล่งนำเข้าหลักของเกาหลีใต้ แต่สถานการณ์ดังกล่าวอาจเป็นโอกาสให้ผู้ประกอบการไทย ศึกษาและติดตามความต้องการของตลาดเกาหลีใต้ รวมถึงความเป็นไปได้ในการเข้าสู่ห่วงโซ่อุปทานถั่วเหลืองและผลิตภัณฑ์จากถั่วเหลือง โดยเฉพาะหากเกาหลีใต้มีการปรับเพิ่มปริมาณการนำเข้า หรือปรับระบบการจัดสรรถั่วเหลืองในอนาคต

          ผู้ประกอบการไทยที่มีศักยภาพอาจพิจารณาสำรวจโอกาสในการส่งออก ผลิตภัณฑ์จากถั่วเหลืองแปรรูป ไปยังเกาหลีใต้เพิ่มเติม โดยเน้นผลิตภัณฑ์ที่มีจุดเด่นด้านความสะดวกในการบริโภค สุขภาพ และโภชนาการ เช่น เครื่องดื่มโปรตีนจากถั่วเหลือง อาหารพร้อมรับประทานที่มีส่วนประกอบจากถั่วเหลือง และผลิตภัณฑ์โปรตีนจากพืช ทั้งนี้ ควรศึกษาความต้องการของผู้บริโภคและช่องทางการจัดจำหน่ายในเกาหลีใต้ รวมถึงข้อกำหนดด้านการนำเข้า มาตรฐานความปลอดภัยอาหาร การแสดงฉลาก และข้อกำหนดเฉพาะของเกาหลีใต้สำหรับสินค้าแต่ละประเภท รวมถึงประเมินความสามารถในการแข่งขันด้านราคา คุณภาพ บรรจุภัณฑ์ อายุการเก็บรักษา และต้นทุนด้านโลจิสติกส์ เพื่อให้สามารถพัฒนาสินค้าให้เหมาะสมกับตลาดเกาหลีใต้

***************************************

สำนักงานส่งเสริมการค้าในต่างประเทศ ณ กรุงโซล

กันยายน 2569