ท่ามกลางสถานการณ์ความขัดแย้งทางทหารและมาตรการคว่ำบาตรระหว่างประเทศ ซึ่งส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจ การค้าระหว่างประเทศ และการเข้าถึงแหล่งเงินทุนของอิหร่าน ความร่วมมือทางเศรษฐกิจกับสาธารณรัฐประชาชนจีนมีบทบาทสำคัญเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะในด้านการฟื้นฟูเศรษฐกิจ การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน และการเสริมสร้างขีดความสามารถในการผลิตภายในประเทศ

รายงานของสำนักข่าวทัสนิม (Tasnim News Agency) ระบุว่า การขยายความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจระหว่างอิหร่านกับจีนไม่ควรจำกัดอยู่เพียงการค้าสินค้าและการส่งออกพลังงาน แต่ควรมุ่งเน้นความร่วมมือในระยะยาว ทั้งการลงทุนร่วม การผลิตสินค้า การถ่ายทอดเทคโนโลยี และการพัฒนาอุตสาหกรรมภายในประเทศ เพื่อเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจและลดความเปราะบางจากปัจจัยภายนอก

จีน ตลาดการค้าสำคัญและแหล่งโอกาสด้านการลงทุนของอิหร่าน

จีนเป็นหนึ่งในคู่ค้ารายสำคัญที่สุดของอิหร่าน และมีบทบาทสำคัญต่อการค้าระหว่างประเทศของอิหร่านทั้งด้านการส่งออกและการนำเข้า

ตามข้อมูลจากกรมศุลกากรอิหร่าน ในช่วง 10 เดือนแรกของปีงบประมาณที่ผ่านมา (ประมาณเดือนมีนาคม 2568 ถึงเดือนมกราคม 2569) จีนเป็นตลาดส่งออกสินค้าที่ไม่ใช่น้ำมันรายใหญ่ที่สุดของอิหร่าน โดยมีมูลค่าประมาณ 11,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือคิดเป็นร้อยละ 24.2 ของมูลค่าการส่งออกสินค้าที่ไม่ใช่น้ำมันทั้งหมด

ขณะเดียวกัน อิหร่านนำเข้าสินค้าจากจีนมูลค่าประมาณ 13,400 ล้านดอลลาร์สหรัฐ คิดเป็นร้อยละ 27.4 ของมูลค่าการนำเข้าทั้งหมด ทำให้จีนเป็นหนึ่งในแหล่งนำเข้าสินค้าสำคัญของอิหร่านตัวเลขดังกล่าวสะท้อนให้เห็นถึงความเชื่อมโยงทางเศรษฐกิจระหว่างทั้งสองประเทศ และชี้ให้เห็นถึงโอกาสในการยกระดับความร่วมมือจากการค้าสินค้าทั่วไปไปสู่การลงทุนและการผลิตที่สร้างมูลค่าเพิ่มภายในอิหร่าน

3 โอกาสสำคัญในการขยายความร่วมมือทางเศรษฐกิจระหว่างอิหร่านกับจีน

1. การลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานและการฟื้นฟูเศรษฐกิจ

การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานเป็นหนึ่งในสาขาที่มีศักยภาพสำหรับการขยายความร่วมมือระหว่างอิหร่านกับจีน โดยเฉพาะการพัฒนาโรงไฟฟ้า ระบบส่งไฟฟ้า โรงกลั่นน้ำมัน อุตสาหกรรมปิโตรเคมี ระบบรถไฟ ท่าเรือ และโครงข่ายคมนาคม ภาคธุรกิจจีนสามารถมีบทบาทในการสนับสนุนด้านเครื่องจักร เทคโนโลยี และการลงทุนในโครงการพัฒนาต่าง ๆ ซึ่งจะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตและสนับสนุนการฟื้นฟูโครงสร้างพื้นฐานของประเทศ นอกจากนี้ การพัฒนาระบบขนส่งและท่าเรือยังมีส่วนช่วยเพิ่มประสิทธิภาพด้านโลจิสติกส์ และเสริมสร้างบทบาทของอิหร่านในการเชื่อมโยงการค้าระหว่างเอเชียกลาง อ่าวเปอร์เซีย และตลาดต่างประเทศ

2. การผลิตสินค้าร่วมกันและการถ่ายทอดเทคโนโลยี

อีกหนึ่งโอกาสสำคัญคือการยกระดับความร่วมมือด้านอุตสาหกรรม จากเดิมที่เน้นการนำเข้าเครื่องจักรและสินค้าสำเร็จรูปจากจีน ไปสู่การร่วมลงทุนและจัดตั้งฐานการผลิตภายในอิหร่าน สาขาที่มีศักยภาพ ได้แก่ อุตสาหกรรมไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ เครื่องจักรกลการเกษตร อุปกรณ์สำหรับอุตสาหกรรมน้ำมันและก๊าซ ตลอดจนการผลิตชิ้นส่วนอุตสาหกรรม ความร่วมมือดังกล่าวจะช่วยส่งเสริมการถ่ายทอดองค์ความรู้และเทคโนโลยี พัฒนาทักษะแรงงาน ลดการพึ่งพาการนำเข้าสินค้าสำเร็จรูป และเพิ่มมูลค่าให้กับภาคอุตสาหกรรมภายในประเทศ

3. การขยายตลาดส่งออกสินค้าที่ไม่ใช่น้ำมันและพัฒนาอุตสาหกรรมแปรรูป

จีนยังเป็นตลาดที่มีศักยภาพสำหรับการขยายการส่งออกสินค้าของอิหร่าน โดยเฉพาะผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมี แร่ธาตุและสินแร่แปรรูป ผลผลิตทางการเกษตร ผลไม้อบแห้ง ถั่วเปลือกแข็ง และผลิตภัณฑ์ประมง การขยายความร่วมมือในด้านนี้จะช่วยเพิ่มโอกาสให้ผู้ประกอบการอิหร่านเข้าถึงตลาดจีน ตลอดจนส่งเสริมการพัฒนาอุตสาหกรรมแปรรูปและเพิ่มมูลค่าสินค้าส่งออก ซึ่งจะเป็นส่วนหนึ่งของการกระจายโครงสร้างรายได้ของประเทศและลดการพึ่งพารายได้จากการส่งออกน้ำมัน

แนวโน้มและโอกาสในระยะยาว

ความร่วมมือทางเศรษฐกิจระหว่างอิหร่านกับจีนมีศักยภาพในการสนับสนุนการพัฒนาเศรษฐกิจของอิหร่าน โดยเฉพาะด้านโครงสร้างพื้นฐาน การฟื้นฟูภาคอุตสาหกรรม การถ่ายทอดเทคโนโลยี และการขยายตลาดส่งออก

อย่างไรก็ตาม การสร้างผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจอย่างยั่งยืนจำเป็นต้องอาศัยการพัฒนาความร่วมมือให้ก้าวข้ามการค้าสินค้าแบบดั้งเดิม ไปสู่การลงทุนร่วม การผลิตภายในประเทศ และการสร้างเครือข่ายความร่วมมือทางอุตสาหกรรมในระยะยาว ซึ่งจะเป็นปัจจัยสำคัญในการเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันและเสริมสร้างความมั่นคงทางเศรษฐกิจของอิหร่าน