มาตรฐานฮาลาลของโมร็อกโก (Halal Certification)

โมร็อกโกเป็นประเทศมุสลิมที่มีประชากรส่วนใหญ่เป็นชาวมุสลิม (ประมาณ 97% ของประชากรทั้งหมด) ดังนั้น สินค้าที่ได้รับการรับรองฮาลาลจะมีความสำคัญอย่างมากทั้งในตลาดโมร็อกโกและการส่งออกจากต่างประเทศ โดยเฉพาะสินค้าอาหาร เครื่องสำอาง และบริการอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับฮาลาล 

อย่างไรก็ดี โมร็อกโกมีหน่วยงานชื่อ IMANOR (Institut Marocain de Normalisation) ซึ่งรับผิดชอบสำหรับการออกแบบมาตรฐาน การรับรอง และการตรวจสอบสินค้าและบริการให้สอดคล้องกับกฎเกณฑ์ฮาลาลในโมร็อกโก โดยปัจจุบัน โมร็อกโกใช้บังคับมาตรฐานฮาลาลสำคัญ 2 ฉบับ ได้แก่ 

• NM 08.0.800 – เกี่ยวข้องกับอาหารฮาลาล (Halal Food)

• NM 08.0.802 – เกี่ยวข้องกับผลิตภัณฑ์เครื่องสำอาง ฮาลาล (Halal Cosmetics)

มาตรฐานทั้งสองนี้ได้รับการพัฒนาร่วมกับองค์กรมาตรฐานและศาสนา (High Council of Ulamas) โดยอ้างอิงตาม SMIIC (Standards and Metrology Institute for Islamic Countries) ซึ่งเป็นมาตรฐานที่จัดทำในระดับประเทศสมาชิกองค์การความร่วมมืออิสลาม (OIC) เพื่อให้สอดคล้องกับหลักศาสนาอิสลามในการผลิต การแปรรูป รวมถึงมาตรฐานสากลอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง 

สำหรับข้อกำหนดฮาลาลของโมร็อกโกที่สำคัญในภาพรวมนั้น ผู้ประกอบการต้องปฏิบัติตามข้อกำหนดฮาลาลพื้นฐาน ทั้งเนื้อหาและกระบวนการ ได้แก่

เนื้อหา 

• วัตถุดิบต้องไม่ประกอบด้วยสิ่งต้องห้าม เช่น หมู แอลกอฮอล์ หรือสารต้องห้ามตามหลักศาสนา

• การแปรรูปและการผลิตต้องแยกจากผลิตภัณฑ์ต้องห้ามอย่างเด็ดขาด เพื่อหลีกเลี่ยงการปนเปื้อน

• สัตว์ที่ใช้ต้องได้รับการฆ่าสัตว์ตามหลัก Shariah (Zabiha) โดยปฏิบัติตามกฎศาสนาอย่างเคร่งครัด 

กระบวนการและการตรวจสอบ

• มีการตรวจสอบขั้นตอนผลิต และระบบการจัดการโรงงานอย่างสม่ำเสมอ

• ต้องมีการติดตามย้อนกลับ (traceability) ของสินค้าจากวัตถุดิบจนถึงผลิตภัณฑ์สำเร็จรูป

• ต้องผ่านการตรวจสอบจากผู้ตรวจสอบฮาลาลที่ได้รับการฝึกอบรม และคณะกรรมการที่แต่งตั้งจาก IMANOR ร่วมกับผู้เชี่ยวชาญศาสนา 

1. วัตถุดิบต้องปฏิบัติตามหลัก Shariah:

   • ผลิตภัณฑ์ต้องไม่ประกอบด้วยเนื้อหมูหรือส่วนประกอบต้องห้ามอื่นในศาสนาอิสลาม

   • สารต่าง ๆ ต้องปราศจากของต้องห้าม เช่น แอลกอฮอล์หรือสารสกัดจากสัตว์ต้องห้าม 

2. การฆ่าสัตว์ตามหลัก Zabiha:

   • สัตว์ต้องถูกฆ่าโดยการฟันคอบนเครื่องมือคมในนามของอัลลอฮ์

   • ต้องระบายเลือดอย่างสมบูรณ์และไม่มีการทรมานสัตว์

   • กระบวนการต้องมีการตรวจสอบและรับรองตามหลักศาสนา 

3. หลีกเลี่ยงการปนเปื้อนข้าม (Cross-contamination):

   • ต้องแยกสายการผลิตสำหรับผลิตภัณฑ์ฮาลาลกับที่ไม่ฮาลาล

   • เครื่องมือ อุปกรณ์ และพื้นที่ต้องอยู่ในสภาพที่รับรองได้ว่าปราศจากสารต้องห้าม 

4. ระบบติดตามย้อนกลับ (Traceability):

   • ต้องมีระบบติดตามย้อนกลับตั้งแต่การรับวัตถุดิบจนถึงผลิตภัณฑ์สุดท้าย

   • ต้องเก็บบันทึกตลอดกระบวนการผลิต 

5. การจัดเก็บ / บรรจุ / ขนส่ง:

   • ต้องจัดเก็บและบรรจุภัณฑ์ให้มั่นใจว่าฮาลาลไม่ปนเปื้อน

   • การขนส่งต้องมีมาตรการป้องกันการปนเปื้อนด้วยเช่นกัน

ทั้งนี้ หากเป็นกรณีเนื้อสัตว์สด/แช่แข็ง หรือสินค้าแปรรูปจากสัตว์ จะต้องปฏิบัติตามข้อกำหนดของ Office National de Sécurité Sanitaire des Produits Alimentaires (ONSSA) ด้วย 

มาตรฐาน NM 08.0.802 ครอบคลุมผลิตภัณฑ์เครื่องสำอางฮาลาล โดยใช้แนวทางเดียวกับมาตรฐาน NM 08.0.800 (Halal Food) เช่น (1) สารที่ใช้ต้องเป็นฮาลาล (ไม่มาจากสัตว์ต้องห้ามและไม่มีแอลกอฮอล์) (2) สายการผลิต เครื่องมือ และพื้นที่ต้องแยกจากผลิตภัณฑ์ที่ไม่ฮาลาล และ (3) ต้องจัดเก็บและขนส่งภายใต้มาตรการป้องกันการปนเปื้อน 

1. การสมัครขอรับรอง

ผู้ประกอบการต้องยื่นคำขอรับรองฮาลาล ต่อ IMANOR พร้อมเอกสารที่เกี่ยวข้อง เช่น เอกสารแสดงกรรมวิธีการผลิต รายการวัตถุดิบ และแผนผังการผลิต

2. การประเมินเอกสาร

หน่วยงานจะตรวจสอบว่าข้อมูลที่ยื่นเป็นไปตามข้อกำหนดฮาลาลตามมาตรฐาน NM 08.0.800 / NM 08.0.802 หรือไม่

3. การตรวจภาคสนาม

เจ้าหน้าที่จาก IMANOR และผู้เชี่ยวชาญด้านศาสนาจะเดินทางไปตรวจโรงงาน ผลิตภัณฑ์ และระบบการจัดการภายใน เพื่อประเมินตามข้อกำหนด

4. การตัดสินและออกใบรับรอง

หลังจากการตรวจสอบเรียบร้อยและผ่านตามเงื่อนไข IMANOR จะออกใบรับรองฮาลาล (Halal certificate) ซึ่งต้องต่ออายุอย่างสม่ำเสมอตามรอบกำหนด 

IMANOR เปิดให้หน่วยรับรองฮาลาลต่างประเทศได้รับการจดทะเบียนและยอมรับ โดยหากหน่วยรับรองนั้นได้รับการขึ้นทะเบียนโดย IMANOR แล้ว ใบรับรองฮาลาลจากหน่วยรับรองเหล่านั้นจะเป็นที่ยอมรับในโมร็อกโกเช่นเดียวกัน เช่น ข้อตกลงการยอมรับร่วม (MoU) กับประเทศต่าง ๆ เช่น สิงคโปร์ ซึ่งทำให้ใบรับรองฮาลาลระหว่างสองประเทศได้รับการยอมรับซึ่งกันและกัน  และข้อตกลง MRA (Mutual Recognition Agreement) กับ Halal Certification Services (HCS) จากสวิตเซอร์แลนด์ ที่ยอมรับใบรับรองฮาลาลในหมวดอาหารและเครื่องสำอางในการค้าระหว่างกัน 

กรณีของเครื่องหมายรับรองฮาลาลของไทย (เช่น ที่ออกโดยสำนักงานคณะกรรมการกลางอิสลามแห่งประเทศไทย – CICOT) โดยทั่วไป ยังไม่ได้รับการยอมรับแบบอัตโนมัติโดยตรงจากทางการโมร็อกโก (IMANOR)   อย่างไรก็ดี ใบรับรองจากหน่วยรับรองฮาลาลไทยที่ได้รับการจดทะเบียนกับ IMANOR สามารถเป็นที่ยอมรับได้ หากหน่วยนั้นได้รับการรับรองจาก IMANOR 

ข้อเสนอแนะ
หากผู้ประกอบการไทยต้องการส่งออกสินค้าไปโมร็อกโกพร้อมใช้เครื่องหมายฮาลาลไทยควรตรวจสอบว่าหน่วยรับรองของไทยนั้นได้รับการจดทะเบียน/ยอมรับโดย IMANOR หรือใช้ช่องทางขอใบรับรองฮาลาลจาก IMANOR โดยตรง เพื่อให้สามารถขายในตลาดโมร็อกโกได้อย่างถูกต้องตามกฎระเบียบ

------------------------------------------------

กุมภาพันธ์ 2569

สำนักงานส่งเสริมการค้าในต่างประเทศ ณ กรุงไคโร