เกษตรกรและผู้เลี้ยงสัตว์สเปนประท้วงนโยบาย CAP และข้อตกลงการค้า EU-Mercosur

เมื่อช่วงเช้าของวันที่ 11 กุมภาพันธ์ 2569 รถแทรกเตอร์กว่า 367 คันจากหลายเมืองของสเปนเคลื่อนขบวนเข้ายังใจกลางกรุงมาดริด เพื่อประท้วงนโยบายเกษตรร่วม หรือ Common Agricultural Policy (CAP) ฉบับใหม่สำหรับปี 2028-2034 และเพื่อสกัดกั้นไม่ให้ข้อตกลงทางการค้าระหว่างสหภาพยุโรปและกลุ่ม Mercosur มีผลบังคับใช้ โดยกลุ่มเกษตรกรและผู้เลี้ยงสัตว์หลายพันคนจากทั่วประเทศสเปน เรียกร้องให้ระงับข้อตกลงกับกลุ่มประเทศในละตินอเมริกา และเรียกร้องให้มีการปรับปรุงนโยบายเกษตรของยุโรปให้ดียิ่งขึ้น พร้อมทั้งเรียกร้องให้เห็นความสำคัญของตนต่อระบบเศรษฐกิจ และตัดพ้อถึงการขาดการสนับสนุนและการขาดผู้สืบทอดอาชีพจากรุ่นสู่รุ่น

ในวันนี้ ขบวนรถแทรกเตอร์ 5 สาย เดินทางมาจาก Torrejón de la Calzada, Robregordo, Guadalajara, El Espinar และ Arganda del Rey ได้เคลื่อนเข้าสู่ใจกลางกรุงมาดริดเพื่อเข้าร่วมการประท้วงนโยบายเกษตรร่วมของสหภาพยุโรป (CAP) และข้อตกลงทางการค้า Mercosur มีผู้เข้าร่วมประมาณ 8,000 คน โดยขบวนรถแทรกเตอร์ทั้ง 5 สายเคลื่อนมาบรรจบกันที่จัตุรัส Plaza de Colón ในมาดริด

การประท้วงครั้งนี้จัดขึ้นโดยสหภาพเกษตรกรและผู้เลี้ยงสัตว์ (Union of Unions of Farmers and Livestock Breeders) และสหภาพสมาคมภาคส่วนปฐมภูมิอิสระแห่งชาติ (UNASPI) โดยได้รับการสนับสนุนจากสมาคมรายใหญ่ในภาคการเกษตร

ข้อตกลงระหว่างสหภาพยุโรปและกลุ่มประเทศซึ่งประกอบด้วย อาร์เจนตินา บราซิล ปารากวัย และอุรุกวัย ที่ลงนามไปเมื่อวันที่ 17 มกราคม ที่ผ่านมา ไม่เพียงแต่สร้างความกังวลและข้อร้องเรียนจากกลุ่มเกษตรกรเท่านั้น แต่ทางรัฐสภายุโรปเองก็ได้ตัดสินใจส่งเรื่องข้อตกลงการค้านี้ให้ศาลยุติธรรมแห่งสหภาพยุโรปพิจารณาด้วย

ทั้งนี้ สำนักงานพาณิชย์ในต่างประเทศ ณ กรุงบรัสเซลส์ รายงานว่า “เมื่อวันที่ 21 มกราคม 2569 สมาชิกสภายุโรป (Members of the European Parliament: MEPs) เสียงข้างมาก (เห็นชอบ 334 เสียง ไม่เห็นชอบ 324 เสียง และงดออกเสียง 11 เสียง) ได้ลงมติให้เสนอความตกลงหุ้นส่วนระหว่างสหภาพยุโรป–Mercosur ไปยังศาลยุติธรรมแห่งสหภาพยุโรป (Court of Justice of the European Union: CJEU) เพื่อพิจารณาวินิจฉัยว่าความตกลงดังกล่าวสอดคล้องกับสนธิสัญญาของสหภาพยุโรป (EU Treaties) หรือไม่ โดยผลจากการลงมติดังกล่าว ส่งผลให้รัฐสภายุโรปไม่สามารถให้ความเห็นชอบต่อการสรุปความตกลง EU–Mercosur ได้ จนกว่าศาลยุติธรรมแห่งสหภาพยุโรปจะมีคำวินิจฉัย ซึ่งกระบวนการดังกล่าวโดยทั่วไปใช้ระยะเวลาประมาณ 18–24 เดือน การลงมติดังกล่าวของรัฐสภายุโรปได้รับการวิพากษ์วิจารณ์จากประธานคณะกรรมาธิการการค้าระหว่างประเทศของรัฐสภายุโรป (INTA) (นาย Bernd Lange) ว่าเป็นการกระทำที่ขาดความรับผิดชอบและเป็นการทำร้ายตัวเอง โดยเห็นว่า ผู้ที่คัดค้านความตกลง EU–Mercosur ควรลงมติไม่เห็นชอบในขั้นตอนการให้ความยินยอม แทนการใช้กลยุทธ์ถ่วงเวลาโดยอ้างการตรวจสอบทางกฎหมาย” 

นอกจากนี้ยังมีความเห็นต่างในหมู่ 27 ประเทศสมาชิก โดยนายเอ็มมานูเอล มาครง ประธานาธิบดีฝรั่งเศส ได้ให้สัมภาษณ์กับสื่อ EL PAÍS และสื่อยุโรปอื่นๆ เมื่อวันอังคารว่า "Mercosur คือข้อตกลงที่แย่" ซึ่งฝรั่งเศสถือเป็นหนึ่งในผู้คัดค้านที่แข็งกร้าวที่สุด เช่นเดียวกับโปแลนด์ ขณะที่อิตาลีเคยคัดค้านการให้สัตยาบันเช่นกัน แต่หลังจากได้รับข้อเสนอผ่อนปรนบางประการจากคณะกรรมาธิการยุโรปเพื่อปกป้องภาคการเกษตรของอิตาลี จึงได้ให้การยอมรับ และมีการลงนามข้อตกลงในที่สุดที่กรุงอาซุนซีออน ประเทศปารากวัย อย่างไรก็ตาม นางเออร์ซูลา ฟอน เดอร์ เลเยน ประธานคณะกรรมาธิการยุโรป ได้แถลงเมื่อวันที่ 22 มกราคมว่า สหภาพยุโรป "พร้อม" ที่จะเริ่มใช้ข้อตกลงทางการค้าเป็นการชั่วคราวโดยไม่ต้องรอคำตัดสินของศาล 

ในขณะที่รัฐบาลสเปนให้การสนับสนุนข้อตกลงทางการค้านี้อย่างเต็มที่ เนื่องจากจะช่วยยกเลิกภาษีศุลกากรถึง 92% สำหรับสินค้าส่งออกของกลุ่ม Mercosur และสร้างเขตการค้าที่ใหญ่ที่สุดในโลก ครอบคลุมผู้บริโภคมากกว่า 700 ล้านคน เข้าถึงผู้บริโภค 270 ล้านคนในกลุ่มประเทศ Mercosur

ที่มา : El Pais, Telemadrid, สำนักงานพาณิชย์ในต่างประเทศ ณ กรุงบรัสเซลส์

ข้อคิดเห็นของ สคต.

ขณะที่สหภาพยุโรปมีการลงนามความตกลง FTA กับประเทศหุ้นส่วนสะท้อนการเปิดเสรีทางการค้ามากขึ้น ในทางกลับกันก็มีแนวโน้มการคุ้มครองการผลิตและการบริโภคภายในภูมิภาคมากขึ้นเช่นกัน สะท้อนผ่านความเข้มข้นของกฎระเบียบทางการค้าในทางปฏิบัติ โดยรัฐบาลหลายแห่งในยุโรปต้องพบกับแรงกดดันจากภาคประชาชนผู้มีส่วนเกี่ยวข้องซึ่งต้องการเรียกร้องความคุ้มครองภายในสหภาพ ผู้ประกอบการไทยที่ทำการค้ากับตลาดสเปนควรติดตามกฎระเบียบทางการค้าอย่างใกล้ชิด พร้อมยกระดับสินค้าและบริการตลอดห่วงโซ่การผลิตเพื่อสามารถเข้าสู่ตลาดได้อย่างยั่งยืน

สำนักงานส่งเสริมการค้าในต่างประเทศ ณ กรุงมาดริด

กุมภาพันธ์ 2569