มาดริดกลับมาเก็บภาษีการจัดการขยะ มุ่ง SGDs

หลังจากที่กรุงมาดริดงดเว้นการจัดเก็บภาษีการจัดการขยะ (Tasa de Gestión de Residuos: TGR) มานานกว่าทศวรรษ สภาเทศบาลได้เริ่มจัดเก็บภาษีดังกล่าวอีกครั้งตั้งแต่ต้นเดือนกันยายน ปี 2025 ครอบคลุมอสังหาริมทรัพย์ประมาณ 1.7 ล้านแห่ง ทั้งประเภทที่อยู่อาศัย อาคารพาณิชย์ และโรงงานอุตสาหกรรม อัตราภาษีเฉลี่ยสำหรับที่อยู่อาศัยอยู่ที่ประมาณ 140 ยูโรต่อปี อย่างไรก็ตาม จำนวนภาษีที่ต้องชำระแตกต่างกันไปตามพื้นที่ เช่น เขต Villaverde อยู่ที่ประมาณ 47 ยูโรต่อปี ในขณะที่เขต Aravaca มีอัตราสูงสุดเกือบ 600 ยูโรต่อปี โดยอัตราภาษีดังกล่าวคำนวณจาก มูลค่าทรัพย์สิน ปริมาณขยะที่เกิดขึ้น และคุณภาพของการคัดแยกขยะรีไซเคิลในแต่ละพื้นที่ นอกจากแคว้นมาดริดแล้ว การจัดเก็บภาษีการจัดการขยะ (TGR) ยังได้ดำเนินการ อาทิเช่น แคว้นกาลิเซีย (Galicia) และ แคว้นบาสก์ (País Vasco)

การนำภาษีการจัดการขยะ (Tasa de Gestión de Residuos/TGR) กลับมาใช้อีกครั้งในกรุงมาดริด สำหรับการเปลี่ยนแปลงนี้ถือว่าเป็นมากกว่าการเปลี่ยนแปลงด้านการจัดเก็บภาษีท้องถิ่น แต่เป็นก้าวสำคัญที่สอดคล้องกับนโยบายเศรษฐกิจหมุนเวียนของสหภาพยุโรป (EU Circular Economy Action Plan) และ วาระการพัฒนาอย่างยั่งยืนปี 2030 ของสหประชาชาติ (UN 2030 Agenda for Sustainable Development/17 SGDs)

ภาษีการจัดการขยะ (TGR) ถูกจัดเก็บภายใต้ กฎหมาย 7/2022 (la Ley 7/2022 de residuos y suelos contaminados para una economía circular) ว่าด้วยการจัดการของเสียและดินปนเปื้อนเพื่อเศรษฐกิจหมุนเวียน ซึ่งเป็นการบังคับใช้ตาม ข้อกำหนดของสหภาพยุโรป (EU Directive 2018/851) มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ทุกเทศบาลที่มีประชากรมากกว่า 5,000 คน ต้องเรียกเก็บค่าใช้จ่ายจริงในการจัดการขยะจากผู้ใช้บริการ ตามแนวคิดหลักที่ว่า “ผู้ที่ก่อมลพิษ ต้องเป็นผู้รับผิดชอบค่าใช้จ่ายในการจัดการผลกระทบจากมลพิษนั้น (Polluter Pays Principle)” นโยบายนี้เป็นส่วนหนึ่งของ EU Circular Economy Action Plan ซึ่งมุ่งเปลี่ยนระบบเศรษฐกิจแบบ “ผลิต–ใช้–ทิ้ง”ให้กลายเป็นระบบที่เน้นการใช้ซ้ำการรีไซเคิล และการใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ หลักการนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ ต้นทุนสิ่งแวดล้อมถูกสะท้อนอยู่ในราคาของสินค้าและบริการ
แทนที่จะผลักภาระให้สังคมหรือรัฐบาลเป็นผู้รับผิดชอบ

ความเชื่อมโยงของTGRกับเศรษฐกิจหมุนเวียน(Circular Economy)

โครงสร้างของภาษี TGR ประกอบด้วย 3 ส่วนหลัก ได้แก่

1. Tarifa Básica (ค่าธรรมเนียมพื้นฐาน): ค่าธรรมเนียมคงที่ตามมูลค่าทรัพย์สิน เพื่อให้ทุกคนร่วมรับผิดชอบต่อบริการจัดเก็บขยะของเมือง

2. Tarifa por Generación (ค่าธรรมเนียมตามอัตราปริมาณขยะ): ค่าธรรมเนียมผันแปรตามปริมาณขยะที่เกิดขึ้นในพื้นที่นั้น ๆ เพื่อกระตุ้นให้ลดการสร้างขยะ

3. Coeficiente de Calidad en Separación (ค่าปรับตามคุณภาพการคัดแยกขยะ): ปรับเพิ่มหรือลดตามการแยกขยะรีไซเคิลในแต่ละพื้นที่หรือเขต เช่น แยกขยะได้ดี รีไซเคิลได้มาก ได้ลดภาษี

ระบบนี้ช่วยสร้างแรงจูงใจให้ประชาชน แยกขยะตั้งแต่ต้นทาง ลดขยะผสม และส่งเสริมพฤติกรรมที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม ซึ่งเป็นหลักการสำคัญของ เศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy)

ความสอดคล้องกับเป้าหมาย 17 SDGs

การจัดเก็บภาษี TGR ของมาดริด สอดคล้องกับหลายเป้าหมายของ SDGs ได้แก่:

แม้ภาษีนี้จะได้รับเสียงวิจารณ์จากบางกลุ่ม เช่น ครัวเรือนรายได้น้อยและธุรกิจขนาด อย่างไรก็ตาม มาตรการนี้มีเป้าหมายเพื่อสร้างความเป็นธรรมทางสิ่งแวดล้อมและความยั่งยืนในระยะยาว

ที่มา: Nueva-Tasa-Basuras-Madrid TGR 2025

ข้อคิดเห็นของสคต.

นโยบายภาษีการจัดการขยะ (TGR) ของกรุงมาดริด เป็นเครื่องมือทางเศรษฐกิจที่มีประสิทธิภาพในการกระตุ้นให้ภาคประชาชนและภาคธุรกิจปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการบริโภคและการผลิต ให้มีความรับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อมมากขึ้น ทั้งยังเป็น แนวทางสำคัญที่ผู้ประกอบการสามารถนำมาศึกษาเพื่อกำหนดกลยุทธ์ของบริษัทให้สอดคล้องกับทิศทางนโยบายของประเทศคู่ค้าในสเปนและสหภาพยุโรป หลักการสำคัญของนโยบายนี้สอดคล้องกับแนวคิดพื้นฐานของ แผนปฏิบัติการเศรษฐกิจหมุนเวียนของสหภาพยุโรป (EU Circular Economy Action Plan) และ ข้อตกลงสีเขียวแห่งยุโรป (European Green Deal) โดยมุ่งเน้นให้ ผู้ผลิตและผู้บริโภครับผิดชอบต่อผลกระทบทางสิ่งแวดล้อมของสินค้าตลอดวงจรชีวิต (Life Cycle Responsibility) ตั้งแต่ขั้นตอนการผลิต การบริโภค ไปจนถึงการกำจัดของเสียอย่างเหมาะสม

นอกจากนี้ ภาษีการจัดการขยะ (TGR) ยังมีบทบาทสำคัญในการส่งเสริมให้เกิด นวัตกรรมด้านการรีไซเคิลและการออกแบบผลิตภัณฑ์ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม (Eco-design) ตลอดจนสร้างโอกาสทางเศรษฐกิจใหม่ใน อุตสาหกรรมสีเขียว (Green Industry) เช่น ธุรกิจจัดการของเสีย ธุรกิจรีไซเคิล การผลิตบรรจุภัณฑ์ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม และพลังงานหมุนเวียน ซึ่งล้วนเป็นองค์ประกอบสำคัญของ ยุทธศาสตร์การเติบโตใหม่ของยุโรป (New Growth Strategy)

อนึ่ง การดำเนินนโยบายภาษีการจัดการขยะ (TGR) ของกรุงมาดริด ถือเป็น ตัวอย่างของการบูรณาการนโยบายเศรษฐกิจ สิ่งแวดล้อม และสังคมอย่างมีประสิทธิผล ผู้ประกอบการจึงควรนำแนวทางดังกล่าวมาปรับใช้ในการดำเนินธุรกิจ เพื่อยกระดับมาตรฐานด้านความยั่งยืนในทุกขั้นตอนของห่วงโซ่อุปทาน (Supply Chain) ตั้งแต่การคัดสรรวัตถุดิบ (Raw Materials) กระบวนการผลิต (Production) จนถึงการส่งมอบสินค้า (Distribution) อันจะช่วยเสริมสร้างความเชื่อมั่นและความร่วมมือทางการค้ากับคู่ค้าในราชอาณาจักรสเปนและสหภาพยุโรปได้อย่างยั่งยืน

ในฝั่งผู้บริโภค การเรียกเก็บภาษีดังกล่าวส่งผลต่อกำลังการซื้อของครัวเรือนและการตัดสินใจขององค์กร ซึ่งอาจกระทบต่อการจับจ่ายใช้สอย กระตุ้นพฤติกรรมประหยัดอดออม หรือพฤติกรรมการมองหาสินค้าที่มีราคา “แข่งขันได้” “คุ้มค่า” มากขึ้นในชีวิตประจำวันรวมถึงในห่วงโซ่การผลิตของธุรกิจต่างๆ ผู้ประกอบการไทยที่ประสงค์จะรุกตลาดสเปนควรทำความเข้าใจเกี่ยวกับพฤติกรรมผู้บริโภคอย่างใกล้ชิด พร้อมทั้งติดตามสถานการณ์ บรรยากาศทางเศรษฐกิจของตลาด และศึกษาสภาวะการแข่งขันในตลาดทั้งคู่ค้าและคู่แข่ง เพื่อให้สามารถกำหนดกลยุทธ์แผนธุรกิจได้อย่างเหมาะสม

สำนักงานส่งเสริมการค้าในต่างประเทศ ณ กรุงมาดริด

ตุลาคม 2568