สถานการณ์ไวรัสนิปาห์ในอินเดีย (2025–2026)

ความเป็นมาและภาพรวมของไวรัสนิปาห์

ไวรัสนิปาห์ (Nipah virus: NiV) เป็นโรคติดเชื้อไวรัสชนิดร้ายแรง ที่ติดต่อจากสัตว์สู่คนและสามารถแพร่จากคนสู่คนผ่านการสัมผัสใกล้ชิด โดยไวรัสนี้ส่งผลกระทบต่อระบบประสาทและระบบทางเดินหายใจ มีอัตราการเสียชีวิตสูงประมาณ ร้อยละ 40–75 และปัจจุบันยังไม่มีวัคซีนหรือยาต้านเฉพาะโรคที่ได้รับการรับรองจากองค์การอนามัยโลก (WHO)

ไวรัสนิปาห์มีแหล่งพาหะแพร่เชื้อหลักจากค้างคาวผลไม้ ซึ่งเป็นพาหะตามธรรมชาติของไวรัส การแพร่เชื้อเกิดได้หลายแบบ ได้แก่

• การรับประทานผลไม้ที่มีน้ำลายหรือน้ำจากค้างคาวปนเปื้อน

• การสัมผัสสัตว์ป่วยที่ติดเชื้อ

• การแพร่เชื้อระหว่างคน โดยเฉพาะการสัมผัสใกล้ชิด น้ำลาย สารคัดหลั่ง หรือของเหลวในร่างกาย 

อัตราการฟักตัวของโรคอยู่ระหว่างประมาณ 4–21 วัน และอาการสามารถรุนแรงขึ้นอย่างรวดเร็ว ดังนั้นการเฝ้าระวัง การแยกผู้ป่วย และการติดตามผู้สัมผัสเป็นสิ่งสำคัญในการควบคุมการแพร่ระบาด

อาการของโรค

ผู้ติดเชื้อไวรัสนิปาห์ในระยะแรกมักมีอาการคล้ายไข้หวัดใหญ่ เช่น มีไข้ ปวดศีรษะ ปวดเมื่อยตามร่างกาย อาเจียน และเจ็บคอ และในผู้ป่วยที่มีอาการรุนแรงอาจหมดสติ ชัก เยื่อหุ้มสมองอักเสบ (encephalitis) หายใจลำบาก เป็นต้น

เนื่องจากไวรัสนี้ยังไม่มีวัคซีนหรือยาต้านไวรัสเฉพาะโรค การดูแลรักษาจะเป็นไปตามอาการและการแยกผู้ป่วยอย่างเข้มงวด 

สถานการณ์ในอินเดีย – ปี 2025

ในปี 2568 (2025) รัฐเกรละ (Kerala) มีรายงานการพบผู้ป่วยนิปาห์หลายราย ซึ่งเจ้าหน้าที่ได้ดำเนินมาตรการเฝ้าระวัง ค้นหาผู้สัมผัส และแยกผู้ป่วยอย่างเข้มแข็ง ทำให้สามารถควบคุมการระบาดได้อย่างรวดเร็ว โดยไม่มีการระบาดใหญ่เป็นวงกว้างในพื้นที่อื่น ๆ 

สถานการณ์ในอินเดีย – ปี 2026

ในช่วงเดือนมกราคม 2569 (2026) มีการเผยแพร่ข่าวและข้อมูลจากแหล่งสื่อบางแห่งระบุว่าพบผู้ติดเชื้อไวรัสนิปาห์ในรัฐเวสต์เบงกอลจำนวน 5 ราย และมีการกักตัวกลุ่มเสี่ยงหลายรายเพื่อป้องกันการระบาดขยายวง

อย่างไรก็ตาม เมื่อวันที่ 27 มกราคม 2569 กระทรวงสาธารณสุขและสวัสดิการครอบครัวของรัฐบาลอินเดีย ได้ออกมาแถลงข่าวอย่างเป็นทางการโดยอ้างข้อมูลจากศูนย์ควบคุมโรคติดต่อแห่งชาติ (National Centre for Disease Control: NCDC) ว่านับตั้งแต่เดือนธันวาคม 2568 จนถึงวันที่ 27 มกราคม 2569 มีจำนวนผู้ป่วยไวรัสนิปาห์ในรัฐเวสต์เบงกอลที่ตรวจพบและได้รับการยืนยันเพียง 2 ราย โดยผู้ป่วยทั้งสองเป็นเจ้าหน้าที่สาธารณสุข และผลการติดตามผู้สัมผัสใกล้ชิดทั้ง 196 รายตรวจแล้วไม่มีอาการและผลตรวจเป็นลบทั้งหมด พร้อมทั้งยังได้กล่าวเตือนสื่อและประชาชนให้ระวังข้อมูลที่ยังไม่ได้รับการยืนยันและอาจนำไปสู่ความตื่นตระหนก โดยรัฐบาลอินเดียยืนยันว่า “สถานการณ์ยังอยู่ภายใต้การเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิด” และยังไม่พบหลักฐานการแพร่ระบาดเพิ่มเติมนอกเหนือจากผู้ป่วยทั้งสองราย 

โดยสถานการณ์ไวรัสนิปาห์ในอินเดีย ณ ปัจจุบันยังคงอยู่ในวงจำกัดและอยู่ภายใต้การควบคุม โดยยังไม่มีรายงานการแพร่ระบาดในวงกว้างทั้งในรัฐอื่นๆ หรือภูมิภาคอื่นของประเทศ สำหรับรัฐเวสต์เบงกอลยังคงอยู่ในสถานะเฝ้าระวังและควบคุมการติดเชื้อ โดยหน่วยงานร่วมกับรัฐบาลกลางและหน่วยงานรัฐยังคงดำเนินการติดตามผู้สัมผัสและตรวจสอบอย่างต่อเนื่อง ในขณะที่รัฐอื่นๆ ของอินเดียยังไม่มีรายงานการพบผู้ติดเชื้อหรือการเสียชีวิตจากไวรัสนิปาห์เพิ่มเติม

มาตรการของรัฐบาลอินเดียในการป้องกันและควบคุม

รัฐบาลอินเดียและหน่วยงานสาธารณสุขของรัฐได้จัดทำมาตรการหลายด้าน เพื่อควบคุมและป้องกันการแพร่ระบาดของไวรัสนิปาห์ดังนี้:

1. ระบบเฝ้าระวังและติดตามผู้สัมผัส (Enhanced surveillance and contact tracing)

         ศูนย์ควบคุมโรคติดต่อแห่งชาติติดตามผู้สัมผัสใกล้ชิดผู้ป่วย เพื่อตรวจสอบและตรวจหาเชื้ออย่างเข้มงวดเพื่อป้องกันการขยายของการระบาด 

2. การแยกผู้ป่วยและการจัดการทางคลินิกอย่างเข้มงวด (Isolation and infection control)

    ผู้ป่วยที่สงสัยหรือติดเชื้อได้รับการแยกตัวในสถานพยาบาล พร้อมแนวทางการป้องกันการติดเชื้อในโรงพยาบาลอย่างเคร่งครัด และบุคลากรทางการแพทย์ต้องใช้อุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคล (PPE) เช่น หน้ากาก ถุงมือ และชุดคลุม 

3. แนวทางการตรวจและควบคุมในระดับรัฐ (State guidelines and protocols)

    รัฐบาลแห่งรัฐออกคำแนะนำด้านการรักษา การเฝ้าระวัง การจัดการของเสียทางการแพทย์ และการจำกัดการเคลื่อนย้ายภายในสถานพยาบาล เพื่อควบคุมการติดเชื้อที่อาจเกิดขึ้นในพื้นที่ต่างๆ 

4. การสื่อสารและการให้ข้อมูลแก่ประชาชน (Public information and risk communication)

    รัฐบาลกลางได้เน้นย้ำให้สื่อและประชาชนใช้ข้อมูลจากแหล่งทางการเท่านั้น เพื่อลดความตื่นตระหนก และเผยแพร่คำแนะนำด้านสุขอนามัย เช่น การล้างมือ การหลีกเลี่ยงการสัมผัสค้างคาวและสัตว์ป่วย รวมทั้งการระมัดระวังในการบริโภคอาหารที่อาจปนเปื้อน 

แนวทางปฏิบัติและข้อแนะนำสำหรับผู้ที่ต้องเดินทางมาอินเดีย

เพื่อความปลอดภัยและลดความเสี่ยงในการติดเชื้อไวรัสนิปาห์ ผู้ที่มีแผนเดินทางไปประเทศอินเดีย โดยเฉพาะในช่วงที่มีรายงานข่าวเกี่ยวกับโรคติดต่อ ควรปฏิบัติตามแนวทางดังต่อไปนี้

1. การติดตามข้อมูลข่าวสารและสถานการณ์

• ควรติดตามข้อมูลจากแหล่งทางการ อาทิ กระทรวงสาธารณสุขและสวัสดิการครอบครัวของอินเดีย (MoHFW) องค์การอนามัยโลก (WHO) และประกาศจากสถานเอกอัครราชทูตหรือสถานกงสุล

• หลีกเลี่ยงการเชื่อหรือเผยแพร่ข้อมูลจากแหล่งข่าวที่ยังไม่ได้รับการยืนยัน ซึ่งอาจก่อให้เกิดความตื่นตระหนกโดยไม่จำเป็น

2. การป้องกันตนเองด้านอาหารและสุขอนามัย

• หลีกเลี่ยงการรับประทานผลไม้ที่มีรอยกัด ล้างผลไม้ให้สะอาด ปอกเปลือกก่อนรับประทาน และหลีกเลี่ยงน้ำผลไม้สดหรือเครื่องดื่มที่ไม่ผ่านการฆ่าเชื้อ

• หลีกเลี่ยงการบริโภคน้ำตาลโตนดหรือน้ำหวานจากธรรมชาติที่ไม่ได้ผ่านกระบวนการพาสเจอไรซ์

• รักษาสุขอนามัยส่วนบุคคล ล้างมือด้วยสบู่หรือแอลกอฮอล์เจลอย่างสม่ำเสมอ

3. การหลีกเลี่ยงความเสี่ยงจากสัตว์และสิ่งแวดล้อม

• หลีกเลี่ยงการสัมผัสสัตว์ที่มีอาการป่วย

• ไม่เข้าใกล้พื้นที่ที่พบค้างคาวอาศัยอยู่จำนวนมากโดยไม่จำเป็น

4. การป้องกันด้านสุขภาพระหว่างการเดินทาง

• หลีกเลี่ยงการสัมผัสใกล้ชิดกับบุคคลที่มีอาการไข้สูง สับสน ชัก หรือมีอาการผิดปกติทางระบบประสาท

• หากจำเป็นต้องเข้ารับบริการในสถานพยาบาล ควรปฏิบัติตามมาตรการควบคุมโรคของสถานพยาบาลอย่างเคร่งครัด

5. การปฏิบัติเมื่อมีอาการต้องสงสัย

• หากมีอาการไข้ ปวดศีรษะรุนแรง อาเจียน สับสน หรืออาการทางระบบประสาท ควรรีบพบแพทย์ทันที

• แจ้งประวัติการเดินทางและการสัมผัสความเสี่ยงแก่บุคลากรทางการแพทย์อย่างครบถ้วน เพื่อให้สามารถวินิจฉัยและดูแลรักษาได้อย่างเหมาะสม

แม้ว่าหน่วยงานสาธารณสุขของอินเดียยืนยันว่า สถานการณ์ไวรัสนิปาห์ในประเทศยังอยู่ภายใต้การควบคุม และยังไม่มีข้อจำกัดด้านการเดินทางระหว่างประเทศ อย่างไรก็ตาม การปฏิบัติตามแนวทางป้องกันข้างต้นจะช่วยลดความเสี่ยงและสร้างความมั่นใจในการเดินทางมากยิ่งขึ้น

แหล่งอ้างอิง

• Union Health Ministry & National Centre for Disease Control, India – Official statements on confirmed cases and containment
• Reuters – Reporting on regional screening measures in response to confirmed cases
• Times of India / ANI – Clarification of case numbers and public health response
• PTI – West Bengal government treatment guidelines for Nipah infection