เคนยาผงาด! เปิดตัวเครื่องมือวัดความพร้อม AI ฟรีครั้งแรกในแอฟริกา สกัดความเสี่ยง "Shadow AI" ในองค์กร หลังพบคนเคนยาใช้ ChatGPT สูงสุดในโลก

Akili AI บริษัทด้านปัญญาประดิษฐ์ที่มีฐานการดำเนินงานในสหราชอาณาจักรและไนโรบี ประกาศเปิดตัว "Akili Snapshot" และ "Akili Assured" ซึ่งถือเป็นเครื่องมือวัดความพร้อมและธรรมาภิบาลด้าน AI ชุดแรกที่สร้างขึ้นเพื่อรองรับภาคธุรกิจในเคนยาและภูมิภาคแอฟริกาโดยเฉพาะ

Akili Snapshot คือบริการออนไลน์ที่เปิดให้ใช้งานโดยไม่มีค่าใช้จ่าย ช่วยให้องค์กรต่างๆ สามารถทดสอบความพร้อมด้าน AI ของตนเองได้ภายในเวลาเพียงไม่กี่นาที ในขณะที่ Akili Assured ซึ่งเป็นบริการคู่ขนาน จะทำหน้าที่เป็นกรอบการทำงานด้านการปฏิบัติตามข้อกำหนดและธรรมาภิบาล AI ที่สมบูรณ์แบบสำหรับองค์กรธุรกิจ หน่วยงานภาครัฐ และวิสาหกิจขนาดกลาง

การเปิดตัวครั้งนี้มีขึ้นเพียงหนึ่งสัปดาห์หลังจากเหตุการณ์ประวัติศาสตร์ด้านธรรมาภิบาล AI ในแอฟริกา เมื่อวันที่ 12 พฤษภาคม 2026 ในการประชุม Africa Forward Summit ณ กรุงไนโรบี ซึ่งประธานาธิบดี วิลเลียม รูโต แห่งเคนยา และประธานาธิบดี เอ็มมานูเอล มาครง แห่งฝรั่งเศส ร่วมเป็นเจ้าภาพ โดยมีประมุขแห่งรัฐกว่า 30 ประเทศร่วมรับรอง "คำประกาศไนโรบี" (Nairobi Declaration) เพื่อผลักดันธรรมาภิบาล AI ที่มีจริยธรรมและส่งเสริมนวัตกรรมทั่วทวีป

โดยเฉพาะในส่วนที่ 6 ของคำประกาศดังกล่าว ที่กำหนดให้ประเทศผู้ลงนามต้องเสริมสร้างอธิปไตยทางดิจิทัล สนับสนุนการเป็นเจ้าของข้อมูลและระบบ AI โดยชาวแอฟริกัน และส่งเสริมการใช้งาน AI อย่างรับผิดชอบภายใต้กรอบการทำงานสากล ซึ่ง Akili Snapshot และ Akili Assured ถูกวางตัวให้เป็นเครื่องมือเชิงปฏิบัติที่จะเปลี่ยนพันธสัญญานั้นให้กลายเป็นการกระทำที่จับต้องได้

ข้อมูลที่น่าสนใจระบุว่า เคนยาครองอันดับ 1 ของโลกในด้านสัดส่วนผู้ใช้งาน ChatGPT ต่อจำนวนผู้ใช้อินเทอร์เน็ต โดยผลวิจัยในปี 2025 พบว่าผู้ใช้อินเทอร์เน็ตในเคนยาที่มีอายุ 16 ปีขึ้นไปถึงร้อยละ 42.1 เคยใช้งานแพลตฟอร์มดังกล่าวภายในเดือนเดียว ซึ่งเป็นตัวเลขที่สูงกว่าสหรัฐอเมริกา ญี่ปุ่น และจีน

อย่างไรก็ตาม แม้การใช้งานจะแพร่หลาย แต่กรอบธรรมาภิบาลในระดับองค์กรที่จำเป็นสำหรับการควบคุมและจัดการการใช้งานกลับยังไม่เกิดขึ้นจริง ส่งผลให้บริษัทต่างๆ ตั้งแต่ระดับมหาชนไปจนถึง SME เผชิญกับความเสี่ยงรอบด้าน ทั้งด้านการปฏิบัติตามกฎหมาย การให้ข้อมูลผิดพลาด และการสูญหายของข้อมูล

ช่องว่างระหว่าง "AI ที่องค์กรคิดว่ากำลังใช้" กับ "AI ที่ถูกใช้งานจริงอย่างแพร่หลายในระบบ" เรียกว่า "Shadow AI" จากการประเมินของ Akili AI พบว่า องค์กรส่วนใหญ่ที่รายงานว่าตนเองไม่ได้ใช้เครื่องมือ AI กลับตรวจพบว่ามี Shadow AI ซ่อนอยู่ในระบบจำนวนมากเมื่อมีการประเมินอย่างเป็นอิสระ

นายไซมอน แบรนสฟิลด์-การ์ธ ซีอีโอของ Akili AI กล่าวว่า "ในเคนยา การใช้ AI แบบไม่เป็นทางการนั้นระบาดหนักในโลกธุรกิจ แต่ส่วนใหญ่มักไม่ได้รับการยอมรับหรือการจัดการ ซึ่งสร้างความเสี่ยงต่อธุรกิจ Snapshot จึงเป็นก้าวแรกที่นำไปใช้ได้จริงในการสร้างการควบคุม AI อย่างรับผิดชอบ โดยให้บริการฟรี ไม่ระบุตัวตน และพร้อมให้ทุกองค์กรใช้งานได้ทันที"

รายงานข่าวระบุว่า สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูล (ODPC) และกฎหมายคุ้มครองข้อมูลของเคนยาปี 2019 มีข้อกำหนดทางกฎหมายที่ชัดเจนเกี่ยวกับการจัดการข้อมูลส่วนบุคคลและข้อมูลเชิงพาณิชย์ แต่ผลวิจัยในภาคการธนาคารของเคนยากลับพบตัวเลขที่น่าตกใจว่า ผู้บริหารระดับสูงกว่า 80% เชื่อว่า AI จะสร้างความเปลี่ยนแปลงอย่างมหาศาล แต่มีไม่ถึง 20% ที่มีแผนงานที่ชัดเจนในการจัดการกับมัน

นอกจากนี้ นโยบายคุ้มครองข้อมูลในหลายองค์กรยังเป็นฉบับเก่าที่ล้าสมัย ไม่ทันต่อกระแส AI ที่พนักงานนำมาใช้เพื่อประหยัดเวลา หรือ AI ที่ถูกแฝงมากับซอฟต์แวร์ทางธุรกิจทั่วไปในแผนกการตลาด กฎหมาย และทรัพยากรบุคคล (HR)

ฟีเจอร์เด่นของ Akili Snapshot เครื่องมือนี้ถูกออกแบบมาให้เข้าถึงง่ายและให้ข้อมูลเชิงลึกที่ทรงพลัง ได้แก่ ใช้เวลาประเมินเพียง 15 นาที ไม่ต้องลงทะเบียนใช้งาน คะแนนความพร้อม แสดงระดับความพร้อมขององค์กรพร้อมเปรียบเทียบกับมาตรฐานอุตสาหกรรม รายงานธรรมาภิบาล สามารถดาวน์โหลดแนวทางเพื่อปรับปรุงองค์กรให้สอดคล้องกับข้อกำหนดทางกฎหมาย แผนที่โอกาส AI ชี้เป้าว่า AI จะสร้างมูลค่าทางการค้าสูงสุดในจุดใดของธุรกิจ เช่น ระบบตอบรับอัตโนมัติ การเพิ่มประสิทธิภาพงานหลังบ้าน และโอกาสในการเพิ่มรายได้

ความคิดเห็นของสำนักงานส่งเสริมการค้าในต่างประเทศ ณ กรุงไนโรบี

ผู้ประกอบการไทย โดยเฉพาะกลุ่มที่ทำธุรกิจผ่านแพลตฟอร์มดิจิทัล อีคอมเมิร์ซ ฟินเทค การตลาดออนไลน์ หรือใช้ AI ในการบริการลูกค้า ที่มีจุดแข็งด้านบริการดิจิทัล ซอฟต์แวร์ CRM ระบบ Chatbot ระบบจัดการข้อมูลลูกค้า หรือ Cybersecurity เพราะตลาดเคนยากำลังเข้าสู่ช่วงที่องค์กรต้องการเครื่องมือช่วยควบคุมการใช้ AI ภายในองค์กรจริง ไม่ใช่เพียงต้องการ “เทคโนโลยีใหม่” แบบที่ผ่านมา ผู้ประกอบการไทยจึงควรปรับการนำเสนอจากการขายระบบ AI ทั่วไป ไปสู่การขาย “AI ที่ตรวจสอบได้ ควบคุมได้ และสอดคล้องกับกฎหมายข้อมูล” ซึ่งจะตอบโจทย์ทิศทางใหม่ของตลาดมากกว่า นอกจากนี้ การที่ธุรกิจเคนยามีการใช้ ChatGPT และ Generative AI ในระดับสูง แต่ยังขาดระบบกำกับดูแลภายในองค์กร ยังเปิดช่องให้บริการประเภท AI Audit, Workflow Automation, Data Governance และ Enterprise AI Management มีโอกาสเติบโตเร็วในระยะต่อไป โดยผู้ประกอบการไทยที่สามารถผสานต้นทุนการแข่งขันที่เหมาะสมเข้ากับความเข้าใจธุรกิจในตลาดเกิดใหม่ จะมีโอกาสขยายบริการเข้าสู่แอฟริกาตะวันออกได้มากขึ้นในช่วงที่ตลาดกำลังเปลี่ยนผ่านจาก “การใช้ AI แบบกระจัดกระจาย” ไปสู่ “การใช้ AI เชิงระบบ” อย่างเต็มรูปแบบ

---------------------------------------------------------

แหล่งที่มา : https://businesstoday.co.ke/kenya-pioneers-africas-first-free-ai-readiness-assessment-tool/

จัดทำโดย สำนักงานส่งเสริมการค้าในต่างประเทศ ณ กรุงไนโรบี

17 มิถุนายน 2569