นโยบายนวัตกรรมยูเออี เสริมแกร่งเส้นทางใหม่สู่เศรษฐกิจหมุนเวียนยุคใหม่

สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์เร่งเดินหน้า “เศรษฐกิจหมุนเวียน” ควบคู่กับเศรษฐกิจใหม่อย่างจริงจัง ภายใต้วิสัยทัศน์ที่จะเป็นศูนย์กลางเศรษฐกิจอนาคตของโลก และเป็นประเทศต้นแบบด้านความยั่งยืนในภูมิภาคอ่าวอาหรับและตะวันออกกลาง โดยผสานการเติบโตทางเศรษฐกิจเข้ากับการดูแลสิ่งแวดล้อมและการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า

เศรษฐกิจใหม่และฐานคิดเศรษฐกิจหมุนเวียน

ยูเออีวางยุทธศาสตร์ “เศรษฐกิจใหม่ (New Economy)” ไว้เป็นกลไกหลักในการขับเคลื่อนการเติบโต ระยะยาว เน้นการใช้นวัตกรรม เติบโต ระยะยาว เน้นการใช้นวัตกรรม เทคโนโลยีขั้นสูง และเศรษฐกิจฐานความรู้ในหลากหลายสาขา เช่น ปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence: AI) เทคโนโลยีทางการเงิน (FinTech) เศรษฐกิจสีเขียว และอุตสาหกรรมขั้นสูง เพื่อกระจายโครงสร้างเศรษฐกิจออกจากการพึ่งพาภาคน้ำมันเพียงด้านเดียว พร้อมกับยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ

แนวทางดังกล่าวได้รับการสนับสนุนจากนโยบายภาครัฐที่ชัดเจน กรอบกฎหมายที่มีความยืดหยุ่น และโครงสร้างพื้นฐานด้านดิจิทัล โลจิสติกส์   และพลังงานที่ทันสมัย ทำให้ยูเออีโดดเด่นทั้งในฐานะศูนย์กลางธุรกิจ นวัตกรรม และการลงทุนของภูมิภาค สร้างความเชื่อมั่นว่าสามารถรับมือกับการเปลี่ยนแปลงของเศรษฐกิจโลกและข้อกำหนดด้านสิ่งแวดล้อมที่เข้มงวดขึ้นในอนาคต     ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

22 นโยบายเศรษฐกิจหมุนเวียน: จากแนวคิดสู่การปฏิบัติ

ยูเออีออกนโยบายด้านเศรษฐกิจหมุนเวียนแล้วรวม 22 ฉบับ ครอบคลุมตั้งแต่การลดของเสียการรีไซเคิลไปจนถึงการออกแบบระบบเศรษฐกิจใหม่ให้ใช้ทรัพยากรอย่างหมุนเวียน โดยมีเครื่องมือสำคัญ เช่น การนำหลัก “ความรับผิดชอบของผู้ผลิตตลอดวัฏจักรสินค้า” (Extended Producer Responsibility: EPR)              มาใช้ผลักดันให้ผู้ผลิตร่วมรับผิดชอบการจัดการของเสียตั้งแต่ต้นน้ำจนถึงปลายน้ำ การจัดระบบคัดแยกขยะ ณ แหล่งกำเนิด ทั้งในภาคที่อยู่อาศัยและภาคธุรกิจ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการรีไซเคิลและลดปริมาณของเสียปลายทาง การจัดทำฐานข้อมูลวัสดุและของเสียระดับชาติเพื่อใช้เป็นข้อมูลสำหรับการวางแผนและกำหนดนโยบายด้านเศรษฐกิจหมุนเวียนอย่างแม่นยำ การอำนวยความสะดวกด้านการเคลื่อนย้ายวัสดุและของเสียที่สามารถรีไซเคิลได้ระหว่างแต่ละรัฐ เพื่อดึงดูดการลงทุนในโรงงานรีไซเคิลและอุตสาหกรรมต่อเนื่อง และมาตรการป้องกัน “วัสดุหลุดรอด” โดยเฉพาะพลาสติกและวัสดุที่สามารถนำกลับมาใช้ใหม่ไม่ให้รั่วไหลสู่สิ่งแวดล้อม ทั้งในทะเล เมือง และพื้นที่เกษตร มาตรการเหล่านี้ไม่ได้มุ่งเพียงลดปริมาณขยะ แต่ยังสร้างระบบนิเวศอุตสาหกรรมใหม่ที่หมุนเวียนทรัพยากรกลับเข้าสู่ระบบการผลิต เพิ่มมูลค่าให้กับวัสดุใช้แล้ว และเปิดโอกาสธุรกิจใหม่ ๆ ในห่วงโซ่รีไซเคิลและการจัดการของเสีย

แผน “We the UAE 2031” และบทบาทเศรษฐกิจใหม่

ภายใต้วิสัยทัศน์ “We the UAE 2031” รัฐบาลยูเออีประกาศชัดว่า เศรษฐกิจใหม่และเศรษฐกิจหมุนเวียนคือฟันเฟืองหลักในการก้าวสู่การเป็น “ศูนย์กลางเศรษฐกิจแห่งอนาคตของโลก” ภายในทศวรรษหน้า รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเศรษฐกิจและการท่องเที่ยว นาย Abdullah bin Touq Al Marri ระบุว่า ยูเออีกำลังสร้าง “คลื่นใหม่” ของการเติบโตผ่านสามเสาหลัก ได้แก่

• เทคโนโลยีอุบัติใหม่ – ปัญญาประดิษฐ์ เศรษฐกิจดิจิทัล และอีคอมเมิร์ซ

• ความยั่งยืน – พลังงานหมุนเวียน เทคโนโลยีสีเขียว และโครงการลดคาร์บอน

• นวัตกรรมสมัยใหม่ – ศิลปะดิจิทัล การขนส่งอัจฉริยะ และโมเดลธุรกิจใหม่

  ผลลัพธ์ที่เห็นได้ชัด คือ จำนวนบริษัทและใบอนุญาตธุรกิจในกลุ่มเศรษฐกิจใหม่ที่เพิ่มขึ้นกว่า 56,000 ราย ณ สิ้นไตรมาส 2 ปี 2568 สะท้อนว่าภาคเอกชนตอบรับและเข้ามามีบทบาทในระบบเศรษฐกิจใหม่นี้อย่างจริงจัง

ปรับกฎหมาย–สร้างคลัสเตอร์: วางโครงสร้างใหม่ของเศรษฐกิจ 

เพื่อรองรับการเปลี่ยนผ่าน ยูเออีได้เร่งปฏิรูปกฎหมายและนโยบายสำคัญอย่างน้อย 10 ฉบับ อาทิ กฎหมายว่าด้วยการค้าผ่านสื่อเทคโนโลยีสมัยใหม่ กฎหมายทรัพย์สินทางอุตสาหกรรม และกฎหมายธุรกรรมทางการค้า เพื่อสร้างความชัดเจนด้านสิทธิ หน้าที่ และการคุ้มครองนักลงทุนในบริบทเศรษฐกิจดิจิทัลและนวัตกรรม

ภาคอาหารได้รับการยกระดับผ่านการพัฒนา “คลัสเตอร์เศรษฐกิจอาหาร” ที่เชื่อมโยงตั้งแต่ภาคการเกษตร การผลิตอาหารแปรรูป ไปจนถึงเทคโนโลยีการเกษตรสมัยใหม่ เพื่อเพิ่มสัดส่วนภาคอาหารใน GDP และยกระดับความมั่นคงทางอาหารของประเทศ ตัวเลขการจดทะเบียนเครื่องหมายการค้าในกลุ่มนี้ทะลุ 40,000 รายในช่วงครึ่งแรกของปี 2568 แสดงให้เห็นถึงการขยายตัวของผู้เล่นทั้งในและต่างประเทศในห่วงโซ่อุตสาหกรรมอาหาร

ระยะที่สองของเศรษฐกิจหมุนเวียน: จากนโยบายสู่ระบบทั้งประเทศ

สภาเศรษฐกิจหมุนเวียนแห่งสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ (UAE Circular Economy Council) กำลังเดินหน้าสู่ “ระยะที่สอง” ของการเปลี่ยนผ่าน โดยมุ่งให้เศรษฐกิจหมุนเวียนเป็นโครงสร้างพื้นฐานของระบบเศรษฐกิจ ไม่ใช่เพียงโครงการรายสาขา แนวนโยบายหลักประกอบด้วย

• การจัดทำ “แผนที่นำทางด้านโครงสร้างพื้นฐานสีเขียว” (Green Infrastructure Roadmap)      เพื่อรองรับการเติบโตของอุตสาหกรรมที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม

• การส่งเสริมการบริหารจัดการน้ำแบบหมุนเวียนในภาคอุตสาหกรรม เพื่อลดการใช้น้ำจืดและเพิ่มอัตราการนำน้ำกลับมาใช้ใหม่

• การวางหลักเกณฑ์ระดับชาติสำหรับการออกแบบผลิตภัณฑ์ที่ใช้วัสดุหลายประเภท (Multi‑material) ให้สามารถถอดแยกและรีไซเคิลได้ง่ายขึ้นตั้งแต่ขั้นตอนการออกแบบ

• การยกระดับระบบโลจิสติกส์ย้อนกลับ (Reverse Logistics) และห่วงโซ่อุปทาน เพื่อรองรับการไหลเวียนของวัสดุใช้แล้วกลับเข้าสู่โรงงานและศูนย์รีไซเคิล

• มาตรการสนับสนุนวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (SMEs) ให้เข้ามามีบทบาทในธุรกิจรีไซเคิล ซ่อมแซม ใช้ซ้ำ และบริการที่เกี่ยวข้อง ภายใต้วาระแห่งชาติ the UAE Circular Economy Agenda 2021-2031

นอกจากนี้ ยูเออยังขยายกรอบนโยบายไปสู่การลดการสูญเสียอาหาร (Food Loss) การจัดการทรัพยากรทางการเกษตรอย่างยั่งยืน การส่งเสริมสินค้าแบบใช้ซ้ำ การบริหารจัดการยางรถยนต์ใช้แล้วและไบโอดีเซล การเร่งพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานสำหรับยานยนต์ไฟฟ้า (EV) และการสนับสนุนการใช้เชื้อเพลิงการบินที่ยั่งยืน (SAF) เพื่อเชื่อมโยงเศรษฐกิจหมุนเวียนเข้ากับเป้าหมายด้านสภาพภูมิอากาศและการลดคาร์บอนของประเทศ
โอกาสของธุรกิจไทยในคลื่นเศรษฐกิจหมุนเวียนยูเออี

สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ไม่ใช่เพียงตลาดปลายทาง แต่เป็น "ประตูสู่ตะวันออกกลางและแอฟริกา"       ผ่านโอกาสทางยุทธศาสตร์:

1. อาหารแห่งอนาคต (Future Food): ชูจุดแข็งด้านโปรตีนทางเลือก อาหารเพื่อสุขภาพ และอาหารกลุ่ม Low GI เพื่อตอบโจทย์นโยบายความมั่นคงทางอาหารและสังคมผู้สูงอายุของยูเออี

2. บรรจุภัณฑ์รักษ์โลก (Bio-Packaging): นำเสนอบรรจุภัณฑ์จากวัสดุชีวภาพ (ชานอ้อย/มันสำปะหลัง) เพื่อทดแทนพลาสติกแบบใช้ครั้งเดียวทิ้ง ตามมาตรการสั่งห้ามของรัฐบาลยูเออี

3. เทคโนโลยีเกษตรแม่นยำ (Agri-Tech):ขยายธุรกิจในรูปแบบพันธมิตรหรือที่ปรึกษาด้านฟาร์มแนวตั้ง (Vertical Farming) และระบบจัดการน้ำ

4. ใช้ประโยชน์จาก CEPA (Comprehensive Economic Partnership Agreement): ไทยและยูเออี อยู่ระหว่างการเจรจาความตกลงหุ้นส่วนทางเศรษฐกิจ ซึ่งจะช่วยลดภาษีนำเข้าและขจัดอุปสรรคทางการค้าในอนาคต

5. เข้าร่วมงานแสดงสินค้าอาหารที่ใหญ่ที่สุดอย่าง Gulfood เพื่อหาช่องทางนำสินค้าไทยไปแสดงในคลัสเตอร์นี้

โดยภาพรวม ยูเออีกำลังใช้เศรษฐกิจหมุนเวียนเป็น “ภาษาใหม่” ของการเติบโตที่สมดุลทั้งเศรษฐกิจและสิ่งแวดล้อม ขณะที่ไทยในฐานะประเทศที่มีจุดแข็งด้านเกษตรและอาหาร หากปรับตัวสอดรับกับแนวนโยบายสีเขียวและเศรษฐกิจใหม่ของยูเออีอย่างมีกลยุทธ์ ย่อมมีโอกาสก้าวขึ้นมาเป็นพันธมิตรเชิงยุทธศาสตร์ในห่วงโซ่มูลค่าใหม่ของภูมิภาคนี้ได้อย่างโดดเด่น

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------