แนวโน้มอุตสาหกรรมอาหารแช่เยือกแข็งของจีน

อุตสาหกรรมอาหารแช่เยือกแข็งมีส่วนสำคัญต่ออุตสาหกรรมอาหารของจีนในยุคปัจจุบัน ประกอบกับการขยายตัวของธุรกิจจัดเลี้ยง/ร้านอาหาร และรูปแบบการบริโภค ทำให้อุตสาหกรรมอาหารแช่เยือกแข็งของจีนก้าวเข้าสู่ช่วงการพัฒนาอย่างรวดเร็วและมีคุณภาพ

1. พัฒนาการของอุตสาหกรรมอาหารแช่เยือกแข็งของจีน

1.1 กลุ่มผู้บริโภคอาหารแช่เยือกแข็งในจีนขยายขอบเขตมากขึ้น ทั้งกลุ่มผู้บริโภคในภาคครัวเรือน ด้วยรูปแบบครอบครัวขนาดเล็กลง และความเร่งรีบและต้องการความสะดวกในการรับประทานอาหารของคนรุ่นใหม่ ผลักดันให้ผลิตภัณฑ์บรรจุภัณฑ์ขนาดเล็กและอุ่นด้วยไมโครเวฟเป็นที่นิยม ซึ่งมีทั้งการจำหน่ายผ่านร้านค้าปลีก และอาหารปรุงสำเร็จที่จำหน่ายผ่านช่องทางอีคอมเมิร์ซ นอกจากนี้ การเพิ่มขึ้นของร้านอาหารและแฟรนไชส์ ที่หันมาใช้ผลิตภัณฑ์อาหารแช่เยือกแข็งเพื่อลดต้นทุนและเพิ่มประสิทธิภาพการบริหารจัดการห่วงโซ่อุปทานของร้านอาหาร

1.2 เทคโนโลยีช่วยเพิ่มคุณค่าให้ผลิตภัณฑ์ นวัตกรรมของกระบวนการแช่เยือกแข็ง อาทิ การแช่แข็งแบบฉับพลันด้วยอุณหภูมิต่ำพิเศษ เทคโนโลยีการรักษาความสดด้วยสารชีวภาพช่วยเพิ่มการรักษารสชาติและสารอาหาร ฯลฯ ผลักดันอุตสาหกรรมฯ ให้เปลี่ยนจากการแข่งขันด้านราคาสู่การแข่งขันด้านคุณภาพเพิ่มขึ้น รวมทั้งการใช้เทคโนโลยีเป็นส่วนเสริมประสิทธิภาพ เช่น การใช้ AI ช่วยวิเคราะห์การกำหนดราคา การใช้ Blockchain ในระบบการตรวจสอบย้อนกลับ และการเพิ่มโปรตีนจากพืชและสารอาหาร อาทิ โปรไบโอติก ไฟเบอร์ ฯลฯ เพื่อตอบสนองความต้องการที่หลากหลายของผู้บริโภคในการรับประทานอาหารเพื่อสุขภาพ

1.3 นโยบายรัฐสร้างรากฐานการพัฒนาระบบห่วงโซ่ความเย็น (Cold Chain) ที่มั่นคง การแก้ไขปรับปรุงกฎหมายความปลอดภัยด้านอาหาร และแผนพัฒนาระบบโลจิสติกส์ห่วงโซ่ความเย็นระยะ 5 ปี ฉบับที่ 14 ต่างส่งเสริมให้มีการพัฒนามาตรฐานของอุตสาหกรรมฯ ส่งผลให้มีอัตราการใช้อุปกรณ์/เครื่องทำความเย็นในพื้นที่แหล่งผลิต/คลังสินค้าเพิ่มสูงขึ้น มีการใช้ระบบ IoT ควบคุมอุณหภูมิมากขึ้น ซึ่งช่วยลดการสูญเสียในกระบวนการกระจายสินค้า

2. ตลาดและรูปแบบการแข่งขัน

2.1 ตลาดอุตสาหกรรมอาหารแช่เยือกแข็งขยายตัวอย่างต่อเนื่องและมีเสถียรภาพ ด้วยแรงหนุนจากการยกระดับการบริโภคและช่องทางการจัดจำหน่ายที่มากขึ้น โดยอาหารปรุงสำเร็จเป็นสาขาที่เติบโตเร็วที่สุด จากการฟื้นตัวของธุรกิจร้านอาหาร และการบริโภคอาหารแช่แข็งในครัวเรือน นอกจากนี้ ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีโลจิสติกส์ห่วงโซ่ความเย็นช่วยส่งเสริมการเติบโตของการส่งออกอาหารแช่เยือกแข็ง  โดยตลาดเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ได้กลายเป็นตลาดใหม่ที่มีการขยายตัวเพิ่มขึ้น

2.2 รูปแบบการแข่งขัน มีการกระจุกตัวสูงและการรวมตัวของผู้เล่นชั้นนำ โดยพบว่าบริษัท 5 อันดับแรกของอุตสาหกรรมฯ มีส่วนแบ่งการตลาดที่เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยมีการขยายกลุ่มผลิตภัณฑ์ผ่านการเข้าซื้อกิจการ และการเร่งขยายช่องทางกระจายสินค้า อย่างไรก็ดี ยังคงมีผู้เล่นรายใหม่เกิดขึ้นในตลาดเฉพาะ โดยมีแนวโน้มลงทุนเพื่อเพิ่มความสามารถในการแข่งขัน ดังนี้

• มุ่งเน้นการแข่งขันที่ขับเคลื่อนด้วยเทคโนโลยี โดยบริษัทต้องลงทุนใน R&D หรือร่วมมือกับสถาบันวิจัยในการพัฒนาเทคโนโลยีเพื่อช่วงชิงตลาดระดับสูง เช่น สิทธิบัตรในด้านสารกันบูดชีวภาพ เทคโนโลยีไมโครเวฟเพื่ออุ่นอาหารซ้ำ อุปกรณ์ควบคุมอุณหภูมิอัจฉริยะ การพัฒนาผลิตภัณฑ์อุ่นอาหารพร้อมรับประทานได้ใน 5 นาที และเทคโนโลยีเฉพาะของร้านอาหาร เป็นต้น 

• การเจาะตลาดกลุ่มเป้าหมายเฉพาะ เช่น แนวโน้มเศรษฐกิจสูงวัย และการทานอาหารคนเดียว ฯลฯ เป็นโอกาสในการพัฒนาผลิตภัณฑ์ตามความต้องการเฉพาะกลุ่ม เช่น อาหารย่อยง่ายและแคลเซียมสูงสำหรับผู้สูงอายุ อาหารฟรีชดรายที่ให้พลังงานสูงสำหรับกลุ่มผู้ที่ชื่นชอบกิจกรรมกลางแจ้ง หรืออาหารวัฒนธรรมท้องถิ่นที่เป็นเอกลักษณ์ เป็นต้น

• การลงทุนเพิ่มประสิทธิภาพโลจิสติกส์ห่วงโซ่ความเย็น เช่น ระบบคลังอัจฉริยะ เพื่อลดการสูญเสียในการกระจายสินค้า หรือร่วมมือกับแพลตฟอร์มโลจิสติกส์ Third-party เพื่อสร้างระบบห่วงโซ่อุปทานที่ยืดหยุ่น นอกจากนี้ การสร้างระบบตรวจสอบย้อนกลับคาร์บอนฟรุตปริ้นให้สอดคล้องกับแนวทาง ESG (Environmental, Social, Governance) คือการพัฒนาองค์กรแบบยั่งยืนและช่วยเพิ่มความสามารถในการสร้างมูลค่าเพิ่มให้แบรนด์

• การบริหารความเสี่ยงในด้านต่าง ๆ อาทิ (1) ความผันผวนของราคาวัตถุดิบอาหาร เช่น การจัดการสต็อกและสัญญาซื้อขายล่วงหน้า (2) การรับรองมาตรฐานกำกับดูแลในอุตสาหกรรมอาหารที่มีความเข้มงวดมากขึ้น ซึ่งจำเป็นต้องควบคุมคุณภาพในกระบวนการผลิตอาหาร การตรวจสอบย้อนกลับ และการติดตามข่าวสารจากหน่วยงานกำกับดูแล เพื่อวางแผนการปรับตัวตามนโยบายและมาตรฐานอุตสาหกรรมที่เปลี่ยนแปลง (3) การรับมือกับการแข่งขันและสงครามราคา โดยการสร้างจุดเด่นของแบรนด์และนวัตกรรมผลิตภัณฑ์ เช่น ผลิตภัณฑ์ Clean Label (ลดการใช้สารเติมแต่ง) การจับมือกับ IP ที่มีชื่อเสียง ขณะเดียวกัน ควรปรับโครงสร้างช่องทางการจัดจำหน่ายให้มีความสมดุลระหว่างออนไลน์และออฟไลน์ เพื่อหลีกเลี่ยงการพึ่งพาช่องทางใดช่องทางหนึ่งมากเกินไป 

3. คาดการณ์แนวโน้มการพัฒนาของอุตสาหกรรมอาหารแช่เยือกแข็งของจีนในอนาคต 

3.1 เทรนด์สุขภาพและคุณสมบัติพิเศษ ความต้องการลดเกลือ ลดน้ำตาล เพิ่มโปรตีนของผู้บริโภค ได้ผลักดันการเปลี่ยนแปลงของอุตสาหกรรมอาหารไปสู่แนวสุขภาพ ในอนาคตสัดส่วนของอาหารแช่เยือกแข็งที่มีคุณสมบัติเฉพาะ อาทิ ช่วยในการนอนหลับ ปกป้องสายตา และเสริมสร้างภูมิคุ้มกัน จะเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง 

3.2 เร่งการขยายตัวสู่ตลาดโลก ด้วยความร่วมมือภายใต้ความตกลง RCEP และนโยบาย Belt and Road Initiative ที่มีความก้าวหน้ามากขึ้น บริษัทอาหารแช่เยือกแข็งจะเร่งการสร้างโรงงานในต่างประเทศและปรับตัวให้เข้ากับความต้องการท้องถิ่นของตลาดเป้าหมายอย่างเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และตะวันออกกลาง ทั้งนี้ การพัฒนาผลิตภัณฑ์ที่สอดคล้องกับรสนิยมและข้อกำหนดทางศาสนาของท้องถิ่นจะกลายเป็นปัจจัยสำคัญสำหรับผู้ประกอบการในการขยายตัวสู่ตลาดโลก

3.3 ให้ความสำคัญทั้งด้านระบบอัจฉริยะและความยั่งยืน เทคโนโลยี AI และ Big Data จะถูกนำมาใช้ในกระบวนการผลิตและการจำหน่าย เพื่อคาดการณ์ความต้องการบริโภคที่แม่นยำและการจัดการสต็อก ในขณะเดียวกัน กฎระเบียบด้านสิ่งแวดล้อมมีแนวโน้มจะเข้มงวดขึ้น ผลักดันให้อุตสาหกรรมเปลี่ยนผ่านสู่ความเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมและความรับผิดชอบต่อสังคม เช่น การลดปริมาณบรรจุภัณฑ์และการรีไซเคิลของเสีย เป็นต้น

ความเห็นของสำนักงานส่งเสริมการค้าในต่างประเทศ ณ เมืองชิงต่าว

ขนาดของตลาดผลิตภัณฑ์อาหารแช่เยือกแข็งในจีนมีการขยายตัวเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยพบว่าในปี 2565 ขนาดตลาดอาหารแช่เยือกแข็งของจีนมีมูลค่าราว 168,800 ล้านหยวน (7.9 แสนล้านบาท) และคาดว่าในปี 2568 จะขยับเพิ่มขึ้นเป็น 213,100 ล้านหยวน (1 ล้านล้านบาท) ตลาดผลิตภัณฑ์อาหารอาหารแช่เยือกแข็งอาจเป็นโอกาสขยายตลาดในจีนของผู้ประกอบการไทย โดยพบว่าช่องทางการจัดจำหน่ายค่อนข้างหลากหลาย อาทิ ร้านค้าแฟรนไชส์ ซูเปอร์มาเก็ต ร้านค้าปลีก แพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซ และร้านอาหาร เป็นต้น โดยธุรกิจร้านอาหารจำนวนมากหันมาเลือกใช้ผลิตภัณฑ์อาหารแช่เยือกแข็งเป็นวัตถุดิบในการประกอบอาหารเพื่อลดต้นทุน และผู้บริโภคบางส่วนยังนิยมบริโภคผลิตภัณฑ์แช่เยือกแข็งเพิ่มขึ้น เนื่องจากเป็นผลิตภัณฑ์กึ่งสำเร็จรูปที่สะดวกต่อการใช้งาน ซึ่งเป็นโอกาสดีของผลิตภัณฑ์อาหารแช่แข็งประเภทสัตว์น้ำของไทย อย่างไรก็ตาม เนื่องจากตลาดมีการเติบโตอย่างต่อเนื่องการแข่งขันก็สูงเช่นกัน ผู้ประกอบการไทยที่ต้องการเข้ามาขยายตลาดอาหารแช่แข็งในจีนจึงต้องมีการพัฒนานวัตกรรมของผลิตภัณฑ์อยู่เสมอให้มีความสะดวกใช้มากยิ่งขึ้นเช่น อาหารอุ่นร้อนเอง และอาหารท้องถิ่นของไทยที่เป็นที่รู้จัก เพื่อดึงดูดผู้บริโภคชาวจีนยุคใหม่ นอกจากนี้ คุณภาพและคุณค่าทางโภชนาการก็เป็นปัจจัยสำคัญที่ผู้บริโภคชาวจีนตัดสินใจเลือกซื้ออาหารแช่แข็ง มีผู้บริโภคชาวจีนจำนวนมากยินดีที่จ่ายเงินที่สูงขึ้นเพื่อให้ได้ผลิตภัณฑ์ที่มีคุณภาพและดีต่อสุขภาพ และอีกปัจจัยที่สำคัญก็คือการประชาสัมพันธ์แบรนด์ให้เป็นที่นิยมในช่องทางโซเชียลของจีนก็จะยิ่งทำให้การเข้ามาขยายตลาดผลิตภัณฑ์อาหารแช่แข็งในจีนมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น

แหล่งที่มา : https://m.chinairn.com/news/20250822/16571338.shtml