ความคืบหน้า PTA สหภาพศุลกากรแอฟริกาใต้ (SACU) กับอินเดีย

การกลับมาเจรจาข้อตกลงการค้าสิทธิพิเศษ (Preferential Trade Agreement: PTA) ระหว่างสหภาพศุลกากรแอฟริกาตอนใต้ (Southern African Customs Union: SACU) ซึ่งประกอบด้วย แอฟริกาใต้ บอตสวานา นามิเบีย เลโซโท และเอสวาตีนี กับอินเดีย ถือเป็นโอกาสสำคัญในการปรับโครงสร้างเศรษฐกิจของภูมิภาคแอฟริกาตอนใต้ จากเดิมที่เน้นการส่งออกวัตถุดิบและนำเข้าสินค้าสำเร็จรูป ไปสู่การส่งเสริมการผลิตและสร้างมูลค่าเพิ่มภายในภูมิภาค ทั้งนี้ เมื่อวันที่ 12 สิงหาคม 2569 ทั้งสองฝ่ายได้ลงนามในกรอบการเจรจา PTA เพื่อรื้อฟื้นการเจรจาที่หยุดชะงักไปตั้งแต่ปี 2553 โดยการเจรจาดังกล่าวคาดว่าจะแล้วเสร็จภายใน 1 ปี หรือประมาณเดือนสิงหาคม 2570 ซึ่งข้อตกลง PTA ที่อยู่ระหว่างการเจรจานี้ไม่ได้มุ่งเน้นเพียงการลดภาษีศุลกากรเท่านั้น แต่ยังเป็นโอกาสในการทบทวนแนวทางการมีส่วนร่วมของประเทศในแอฟริกาในการค้าระหว่างประเทศ การดึงดูดการลงทุน และการพัฒนาศักยภาพทางอุตสาหกรรม เนื่องจากตลอดหลายทศวรรษที่ผ่านมา ความสัมพันธ์ทางการค้าระหว่างประเทศในแอฟริกากับประเทศเศรษฐกิจหลักมีลักษณะที่ไม่สมดุล โดยแอฟริกาส่งออกแร่ธาตุและสินค้าโภคภัณฑ์ขั้นต้นเป็นหลัก ขณะที่นำเข้าสินค้าสำเร็จรูปและเทคโนโลยีจากต่างประเทศ

แอฟริกาตอนใต้และอินเดียมีโครงสร้างเศรษฐกิจที่สามารถเกื้อหนุนกันได้ โดยแอฟริกาใต้เป็นคู่ค้ารายใหญ่ที่สุดของอินเดียในทวีปแอฟริกา มีมูลค่าการค้าทวิภาคีประมาณ 18,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ และทั้งสองประเทศตั้งเป้าหมายเพิ่มมูลค่าการค้าเป็น 40,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐภายในทศวรรษนี้ ทั้งนี้ สินค้าส่งออกจากประเทศในแอฟริกาตอนใต้ไปยังอินเดียยังคงกระจุกตัวอยู่ในกลุ่มถ่านหิน โลหะมีค่า เชื้อเพลิงแร่ สารเคมี เหล็กและเหล็กกล้า และสินค้าโภคภัณฑ์อื่น ๆ ขณะที่อินเดียส่งออกผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมกลั่น รถยนต์ ยารักษาโรค อุปกรณ์โทรคมนาคม และเครื่องจักรกลอุตสาหกรรม การเจรจา PTA จึงอาจช่วยส่งเสริมให้ประเทศในแอฟริกาตอนใต้เพิ่มการแปรรูปวัตถุดิบและพัฒนาการผลิตสินค้าที่มีมูลค่าเพิ่มสูงขึ้นก่อนส่งออก

ทั้งนี้ กรอบการเจรจาประกอบด้วย 8 บท ครอบคลุมประเด็นต่าง ๆ ได้แก่ การเข้าถึงตลาด กฎว่าด้วยถิ่นกำเนิดสินค้า พิธีการศุลกากรและการอำนวยความสะดวกทางการค้า มาตรการเยียวยาทางการค้า มาตรการสุขอนามัยและสุขอนามัยพืช อุปสรรคทางเทคนิคต่อการค้า การระงับข้อพิพาท และบทบัญญัติทางกฎหมาย ซึ่งจะมีส่วนสำคัญในการกำหนดเงื่อนไขและแนวทางการใช้ประโยชน์จากข้อตกลงของภาคธุรกิจ

แอฟริกาใต้จะมีบทบาทสำคัญในการเจรจาครั้งนี้ เนื่องจากมีฐานการผลิต โครงสร้างพื้นฐาน และศักยภาพทางอุตสาหกรรมที่ค่อนข้างพัฒนาแล้วเมื่อเทียบกับประเทศอื่นในภูมิภาค จึงมีความพร้อมในการเป็นประตูสำคัญสำหรับการลงทุนของอินเดียในแอฟริกาตอนใต้ โดยเฉพาะในอุตสาหกรรมยานยนต์ ยารักษาโรค และพลังงานหมุนเวียน ขณะที่สำหรับบอตสวานา นามิเบีย เลโซโท และเอสวาตีนี การจัดทำข้อตกลงการค้าสิทธิพิเศษจำเป็นต้องพิจารณาผลได้และผลเสียทางเศรษฐกิจอย่างรอบคอบ

ปัจจุบัน SACU มีระบบจัดเก็บรายได้จากภาษีศุลกากรร่วมกัน และจัดสรรรายได้ดังกล่าวให้แก่ประเทศสมาชิก ซึ่งถือเป็นแหล่งรายได้สำคัญของภาครัฐ โดยเฉพาะประเทศสมาชิกที่มีขนาดเศรษฐกิจเล็ก ดังนั้น การลดภาษีศุลกากรสำหรับสินค้านำเข้าจากอินเดียบางรายการอาจส่งผลกระทบต่อรายได้ที่ประเทศสมาชิกได้รับจากระบบดังกล่าว อย่างไรก็ตาม ผลกระทบที่เกิดขึ้นจะขึ้นอยู่กับรายการสินค้าที่ได้รับสิทธิพิเศษ รูปแบบการนำเข้า และการขยายตัวของการค้าภายหลังการบังคับใช้ข้อตกลง นอกจากนี้ อุตสาหกรรมภายในประเทศบางสาขา เช่น สิ่งทอ เครื่องนุ่งห่ม และอุตสาหกรรมการผลิตขนาดเบา อาจเผชิญการแข่งขันเพิ่มขึ้นจากผู้ผลิตอินเดีย

สำหรับผู้กำหนดนโยบาย ประเด็นสำคัญคือการเชื่อมโยงการให้สิทธิพิเศษทางการค้ากับผลลัพธ์ด้านการพัฒนาอุตสาหกรรมที่สามารถวัดผลได้ เช่น การเพิ่มการแปรรูปวัตถุดิบภายในประเทศ การสร้างงาน การพัฒนาผู้ผลิตและผู้จัดหาวัตถุดิบในท้องถิ่น และการพัฒนาทักษะแรงงาน ขณะที่ภาคธุรกิจสามารถใช้โอกาสจากการเจรจาครั้งนี้ในการพิจารณาสินค้าที่มีศักยภาพในการส่งออก โอกาสในการร่วมลงทุน และอุปสรรคด้านกฎระเบียบที่ควรได้รับการแก้ไข

ท้ายที่สุด ความสำเร็จของข้อตกลง PTA ระหว่าง SACU กับอินเดีย ไม่ได้ขึ้นอยู่เพียงกับการเพิ่มมูลค่าการค้าทวิภาคีให้บรรลุเป้าหมาย 40,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐเท่านั้น แต่ยังขึ้นอยู่กับความสามารถของประเทศในแอฟริกาในการสร้างและรักษามูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจไว้ภายในภูมิภาคด้วย

          ข้อมูลเพิ่มเติมและความเห็นของสำนักงานฯ : หากการเจรจาข้อตกลงการค้าสิทธิพิเศษ (Preferential Trade Agreement :PTA) ระหว่างสหภาพศุลกากรแอฟริกาตอนใต้ (Southern African Customs Union: SACU) ซึ่งประกอบด้วย แอฟริกาใต้ บอตสวานา นามิเบีย เลโซโท และเอสวาตีนี กับอินเดีย บรรลุผลสำเร็จอาจส่งผลให้ผู้ส่งออกอินเดียมีความได้เปรียบด้านราคาและการเข้าถึงตลาด SACU ได้มากขึ้น อนึ่ง ความเคลื่อนไหวของ SACU และอินเดีย ในการเจรจา PTA อาจเป็นสัญญาณให้ประเทศที่ส่งออกไปยัง SACU พิจารณาวางแผนและกำหนดยุทธศาสตร์ต่อกลุ่มประเทศ SACU ในระยะต่อไป เพื่อให้สามารถแข่งขันกับผู้ส่งออกจากอินเดียได้

เครดิตภาพ และที่มาข้อมูล : www.indianarrative.com

ประมวลโดย สำนักงานส่งเสริมการค้าในต่างประเทศ ณ กรุงพริทอเรีย