กฎหมายคุ้มครองผู้บริโภคฉบับใหม่ของโปแลนด์เข้มงวดเรื่องคุณภาพอาหารมากขึ้น

กฎหมายฉบับแก้ไขว่าด้วยคุณภาพผลิตภัณฑ์เกษตรและอาหารเชิงพาณิชย์มีผลบังคับใช้ในโปแลนด์แล้ว ตั้งแต่วันที่ 16 กันยายน 2569 กฎหมายฉบับนี้ขยายอำนาจของสำนักงานตรวจสอบคุณภาพการเกษตรและอาหาร (IJHARS) โดยมีเป้าหมายเพื่อคุ้มครองผู้บริโภคให้ดีขึ้นและจัดการการหลอกลวงผู้บริโภคได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น สำนักงานฯ ระบุว่าการเปลี่ยนแปลงนี้จะทำให้ตลาดอาหารของโปแลนด์โปร่งใสขึ้น และสนับสนุนการแข่งขันที่เป็นธรรมยิ่งขึ้น

กฎหมายฉบับแก้ไขได้ให้นิยามของ “อาหารปนเปื้อน” และ “การบิดเบือนข้อมูล” ที่กว้างขึ้น ทำให้ผลิตภัณฑ์อาจถูกจัดว่าผิดกฎหมายได้หากวางขายโดยไม่มีข้อมูลพื้นฐานบนบรรจุภัณฑ์ กฎหมายใหม่ยังขยายความถึงความคลุมเครือของชื่อผลิตภัณฑ์ ส่วนประกอบ แหล่งที่มา ตลอดจนวันหมดอายุและวันที่ควรบริโภคก่อนหมดอายุ IJHARS ยังได้รับอำนาจในการตรวจสอบอาหารที่นำเข้าจากนอกสหภาพยุโรป ซึ่งก่อนหน้านี้ไม่ต้องผ่านการตรวจคุณภาพภาคบังคับ รวมถึงสินค้าล็อตเล็กและสินค้าที่ไม่บังคับตรวจสอบละเอียดทั้งชุดที่ด่านพรมแดน โดยจะมีการเรียกเก็บค่าธรรมเนียมการตรวจสอบที่ด่านไม่ว่าผลการตรวจสอบจะเป็นอย่างไร
 

กฎหมายฉบับแก้ไขนี้สร้างความผิดทางอาญาใหม่คือ "การหลอกลวงด้านอาหาร" ได้แก่ การจงใจนำอาหารปนเปื้อนเข้าสู่ตลาดเพื่อหวังผลประโยชน์ทางการเงิน IJHARS มีช่องทางทางกฎหมายในการประสานงานกับตำรวจ สำนักงานอัยการ สำนักงานบริหารรายได้แห่งชาติ และหน่วยป้องกันชายแดน รวมทั้งหน่วยงานอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง โดยห้องปฏิบัติการทางวิทยาศาสตร์ของ IJHARS สามารถทดสอบให้แก่สถาบันต่างๆ รวมทั้งศาล และหน่วยงานผู้บังคับใช้กฎหมายอื่นๆ เพื่อใช้ในการดำเนินคดีตามกฎหมายได้
 

การขายของและโฆษณาออนไลน์ก็ถูกตรวจสอบมากขึ้นเช่นกัน โดยสำนักงานฯ มีอำนาจตรวจสอบข้อมูลอาหารนอกเหนือจากที่ระบุไว้ในฉลากผลิตภัณฑ์ ในเว็บไซต์ ร้านค้าออนไลน์ สื่อส่งเสริมการขายและโฆษณา หากพบข้อมูลที่ทำให้เข้าใจผิด เจ้าหน้าที่สามารถสั่งให้แก้ไขหรือเผยแพร่คำชี้แจงได้ ในกรณีที่มีเหตุอันควร IJHARS สามารถขอข้อมูลจากผู้ดูแลเว็บไซต์เพื่อระบุตัวผู้ขายอาหารดังกล่าวได้ และเจ้าหน้าที่ตรวจสอบมีอำนาจกว้างขึ้นในการตรวจสอบข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์และขอข้อมูลจากหน่วยงานรัฐอื่นด้วยเช่นกัน ในกรณีที่สินค้ามีมูลค่าน้อยมากหรือผู้ถูกตรวจสอบไม่ได้เป็นต้นเหตุของความผิดปกติและผู้บริโภคไม่น่าจะเกิดความเข้าใจผิด สำนักงานฯ สามารถเลือกยุติการดำเนินคดีได้
 

นอกจากนี้ เครื่องหมายคุณภาพ "Poznaj Dobrą Żywność" ("เครื่องหมายอาหารที่ดี") จะใช้ได้ก็ต่อเมื่อได้รับการอนุมัติจากรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและพัฒนาชนบท ผู้ผลิตที่ใช้เครื่องหมายนี้อยู่แล้วมีระยะเวลาในการขอเครื่องหมายใหม่เป็นเวลาสองปี ขอบเขตหน้าที่ของ IJHARS ยังรวมถึงการให้ความรู้และเผยแพร่ข้อมูลด้วย เช่น สิ่งพิมพ์และโครงการเกี่ยวกับคุณภาพอาหารและการส่งเสริมเกษตรอินทรีย์ สนับสนุนการขายปลีกโดยตรงจากฟาร์มและการดูแลห่วงโซ่อุปทานสั้นอื่นๆ ในประเทศ เป็นต้น 

สำหรับผู้บริโภค การเปลี่ยนแปลงนี้น่าจะนำไปสู่การติดฉลากผลิตภัณฑ์ที่เชื่อถือได้มากขึ้นและการซื้อขายสินค้าออนไลน์ที่ถูกหลอกลวงน้อยลงในโปแลนด์ สำหรับธุรกิจอาหาร ผู้นำเข้าและผู้ขายออนไลน์จะถูกตรวจสอบมากขึ้น โดยมีค่าธรรมเนียมการตรวจสอบที่ต้องจ่ายเพิ่มขึ้น ผู้ขายที่จงใจหลอกลวงผู้บริโภคและไม่ปฏิบัติตามกฎหมายฉบับแก้ไขนี้ก็จะมีความเสี่ยงในการรับโทษทางอาญาที่มากขึ้นด้วยเช่นกัน
 

ข้อมูลเพิ่มเติม/ข้อคิดเห็นของสคต. วอร์ซอ

1. กฎหมายควบคุมคุณภาพอาหารเป็นอีกหนึ่งกฎหมายสำคัญสำหรับโปแลนด์และสหภาพยุโรป โดยเป็นกฎหมายที่บัญญัติขึ้นเพื่อคุ้มครองสิทธิของผู้บริโภคในการได้รับสินค้าและบริการที่ตรงตามการโฆษณา ได้มาตรฐานของหน่วยงานที่กำหนดไว้และไม่ถูกหลอกลวงจากผู้ขายหรือผู้นำเข้าสินค้าต่างๆ จะเห็นได้ว่าประเทศในสหภาพยุโรปให้ความสำคัญและเข้มงวดกับมาตรฐานฉลากผลิตภัณฑ์ และข้อมูลสำคัญเกี่ยวกับสินค้าค่อนข้างสูง โดยมีทั้งมาตรฐานของสินค้าที่สามารถ นำเข้าสหภาพยุโรปได้ หรือสินค้าในประเทศก็จำเป็นต้องผ่านมาตรฐานที่เข้มงวดก่อนจะสามารถวางจำหน่ายในร้านค้าได้เช่นกัน

2. กฎหมายฉบับแก้ไขนี้มีความสำคัญต่อผู้นำเข้าและผู้ผลิตสินค้าในโปแลนด์ที่จำเป็นจะต้องตรวจสอบมาตรฐานฉลากสินค้าและการโฆษณาบนบรรจุภัณฑ์ของตนเองให้เป็นไปตามข้อกำหนดใหม่ รวมทั้งทำการตรวจสอบก่อนส่งไปจำหน่ายอย่างสม่ำเสมอเพื่อป้องกันการส่งสินค้าที่ไม่ได้มาตรฐานเข้าสู่ตลาด และผลกระทบทางกฎหมายที่อาจตามมาเมื่อถูกตรวจสอบ  สำหรับนักลงทุนและผู้ส่งออกชาวไทยที่สนใจจะขยายตลาดไปสู่โปแลนด์ ก็ควรศึกษากฎหมายดังกล่าวและปฏิบัติตามอย่างเคร่งคัดเช่นกัน โดยการตรวจสอบสินค้าภาคบังคับที่มีการบังคับใช้อาจทำให้ต้นทุนในการส่งออกไปยังโปแลนด์สูงขึ้น แต่ด้วยศักยภาพกำลังซื้อของประชากรโปแลนด์และขนาดตลาดที่ใหญ่กว่าหลายประเทศในยุโรปตะวันออก ก็ทำให้ตลาดโปแลนด์ยังมีความน่าสนใจในการนำเข้า โดยควรศึกษาและปฏิบัติตามข้อกำหนดอย่างเคร่งครัดเพื่อป้องกันการถูกดำเนินคดีตามกฎหมายของโปแลนด์

ที่มา:  IJHARS