อียิปต์กระชับสัมพันธ์รัสเซีย มุ่งความมั่นคงพลังงาน–อาหาร และต่อยอดฐานอุตสาหกรรมเชื่อมแอฟริกา
ประธานาธิบดีอับเดล ฟัตตาห์ อัลซีซี ของอียิปต์ เดินทางเยือนกรุงมอสโก เพื่อเข้าร่วมการประชุมสุดยอดรัสเซีย–แอฟริกา ครั้งที่ 3 ระหว่างวันที่ 28–29 ตุลาคม 2569 ตามคำเชิญของประธานาธิบดี วลาดิมีร์ ปูติน โดยใช้โอกาสดังกล่าวหารือความร่วมมือทวิภาคีควบคู่กับการผลักดันวาระการพัฒนาของแอฟริกา การเดินทางครั้งนี้เป็นการเข้าร่วมประชุมสุดยอดรัสเซีย–แอฟริกาครั้งที่สามของผู้นำอียิปต์ ต่อจากการประชุมที่เมืองโซชีในปี 2562 ซึ่งอียิปต์เป็นประธานร่วม และที่นครเซนต์ปีเตอร์สเบิร์กในปี 2566 สะท้อนความต่อเนื่องของการรักษาความสัมพันธ์กับรัสเซียและบทบาทของอียิปต์ในการเชื่อมโยงความร่วมมือกับทวีปแอฟริกา
สาระสำคัญของการเยือน คือ การติดตามโครงการยุทธศาสตร์เดิมและกำหนดทิศทางความร่วมมือระยะต่อไป ในการพบหารือระหว่างประธานาธิบดีซีซีกับประธานาธิบดีปูติน ณ พระราชวัง เครมลิน เมื่อวันที่ 28 ตุลาคม 2569 ทั้งสองฝ่ายได้หารือความคืบหน้าของโรงไฟฟ้านิวเคลียร์เอลดาบา และการจัดตั้งเขตอุตสาหกรรมรัสเซียภายในเขตเศรษฐกิจคลองสุเอซ รวมถึงแนวทางส่งเสริมการค้า สาธารณสุข การท่องเที่ยว การศึกษา และการวิจัย
ผลลัพธ์ที่เป็นรูปธรรมในระดับการประชุมสุดยอด คือ การรับรองเอกสารร่วมสามฉบับ ได้แก่ ปฏิญญาสรุปผลการประชุม ปฏิญญาความร่วมมือด้านการใช้เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์เพื่อกิจการพลเรือน และแผนปฏิบัติการกรอบความร่วมมือรัสเซีย–แอฟริกา ปี 2570–2572 เอกสารเหล่านี้เป็นกรอบสำหรับขับเคลื่อนความร่วมมือในช่วงสามปีข้างหน้า อย่างไรก็ดี เป็นผลลัพธ์ร่วมระหว่างรัสเซียกับประเทศแอฟริกาที่เข้าร่วมประชุม มิใช่ข้อตกลงเฉพาะอียิปต์–รัสเซีย และการรับรองกรอบความร่วมมือยังต้องติดตามต่อว่าจะแปลงเป็นโครงการ งบประมาณ และกิจกรรมทางธุรกิจได้มากน้อยเพียงใด
ด้านพลังงาน โรงไฟฟ้านิวเคลียร์เอลดาบาเป็นโครงการหลักที่สะท้อนผลประโยชน์ร่วมระยะยาว อียิปต์ต้องการกระจายแหล่งผลิตไฟฟ้า รองรับความต้องการใช้พลังงาน และพัฒนาบุคลากรด้านเทคโนโลยีนิวเคลียร์ ขณะที่รัสเซียมีบทบาททั้งด้านการก่อสร้าง เทคโนโลยี เชื้อเพลิง และบริการที่เกี่ยวข้อง โครงการประกอบด้วยเครื่องปฏิกรณ์แบบ VVER-1200 จำนวนสี่หน่วย โดยก่อนหน้านี้ ทั้งสองฝ่ายได้เตรียมความพร้อมรับเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ในปี 2570 และหารือการเชื่อมต่อไฟฟ้าเข้าระบบของอียิปต์แล้ว
ด้านอุตสาหกรรม อียิปต์มุ่งใช้เขตอุตสาหกรรมรัสเซียในเขตเศรษฐกิจคลองสุเอซเพื่อดึงดูดการลงทุน ถ่ายทอดเทคโนโลยี สร้างงาน และเพิ่มการผลิตภายในประเทศ ส่วนรัสเซียสนใจใช้ข้อได้เปรียบด้านทำเล โครงสร้างพื้นฐาน และเครือข่ายความตกลงการค้าของอียิปต์ เพื่อขยายการผลิตและเข้าถึงตลาดแอฟริกาและอาหรับ ความร่วมมือที่มีการหารือในช่วงก่อนการเยือนครอบคลุมอุตสาหกรรมวิศวกรรม ยา ปิโตรเคมี ปุ๋ย อุปกรณ์พลังงาน และการผลิตหรือประกอบยานยนต์เพื่ออุตสาหกรรม โดยมีการจัดสรรพื้นที่ระยะแรกประมาณ 300,000 ตารางเมตร และประกาศคัดเลือกผู้พัฒนาอุตสาหกรรมฝ่ายรัสเซียแล้ว
ด้านอาหาร ความสัมพันธ์กับรัสเซียมีความสำคัญต่อความต่อเนื่องของการจัดหาธัญพืชของอียิปต์ โดยเฉพาะข้าวสาลี ก่อนการเยือนครั้งนี้ กระทรวงอุปทานและการค้าภายในของอียิปต์ได้หารือกับฝ่ายรัสเซียเกี่ยวกับกลไกสัญญาจัดหาข้าวสาลีระยะยาว การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านการจัดเก็บและขนส่ง ตลอดจนความเป็นไปได้ในการจัดตั้งศูนย์โลจิสติกส์การค้าธัญพืชในท่าเรืออียิปต์ ผลประโยชน์ของอียิปต์จึงอยู่ที่ความมั่นคงของสินค้าอาหารพื้นฐาน ส่วนรัสเซียได้โอกาสรักษาตลาดส่งออกและต่อยอดเครือข่ายกระจายสินค้า
ในเวทีรัสเซีย–แอฟริกา ประธานาธิบดีซีซีเสนอแนวทางพัฒนาห้าด้าน ได้แก่ การสร้างเส้นทางคมนาคมและพื้นที่โลจิสติกส์เชิงยุทธศาสตร์ การเพิ่มการค้าภายในแอฟริกา ความร่วมมือด้านพลังงานและการเชื่อมโยงระบบไฟฟ้า ความมั่นคงด้านน้ำและอาหารควบคู่กับการพัฒนาเกษตรกรรม และความร่วมมือด้านโทรคมนาคม เทคโนโลยีสารสนเทศ และปัญญาประดิษฐ์ แนวทางดังกล่าวสะท้อนความต้องการของอียิปต์ที่จะขยับจากบทบาทตลาดปลายทางและผู้นำเข้าสินค้า ไปสู่การเป็นฐานผลิตและศูนย์กลางเชื่อมโยงเศรษฐกิจในภูมิภาค ขณะเดียวกัน ผู้นำอียิปต์ย้ำว่าความสำเร็จของความร่วมมือควรวัดจากผลลัพธ์และโครงการที่ดำเนินการได้จริง
ข้อสังเกต/ข้อเสนอแนะ
ในเชิงยุทธศาสตร์ สคต. ณ กรุงไคโร ประเมินว่า การเยือนครั้งนี้ช่วยให้อียิปต์รักษาความต่อเนื่องของโครงการขนาดใหญ่และเพิ่มทางเลือกด้านหุ้นส่วนเศรษฐกิจ โดยเฉพาะโครงการที่ต้องพึ่งพาเงินลงทุน เทคโนโลยี และความร่วมมือระยะยาวจากต่างประเทศ ขณะเดียวกัน การเชื่อมโครงการพลังงาน อุตสาหกรรม และโลจิสติกส์เข้ากับวาระแอฟริกา ช่วยสนับสนุนภาพลักษณ์ของอียิปต์ในฐานะประตูสู่ตลาดภูมิภาค อย่างไรก็ตาม ผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจจะขึ้นอยู่กับความคืบหน้าของการก่อสร้าง การเปิดดำเนินงานของโรงงาน และการเชื่อมโยงผู้ประกอบการท้องถิ่นเข้ากับโครงการ มากกว่าจำนวนเอกสารหรือถ้อยแถลงที่ประกาศในการประชุมเพียงอย่างเดียว
สำหรับไทย ทิศทางดังกล่าวเป็นสัญญาณให้ผู้ประกอบการพิจารณาอียิปต์ทั้งในฐานะตลาดสินค้าและฐานความร่วมมือทางธุรกิจ หากโครงการอุตสาหกรรมและโลจิสติกส์เดินหน้า อาจเกิดความต้องการเครื่องจักรแปรรูปอาหาร บรรจุภัณฑ์ อุปกรณ์คลังสินค้า ระบบห้องเย็น ชิ้นส่วนอุตสาหกรรม และบริการบำรุงรักษา ซึ่งเป็นกลุ่มที่ผู้ประกอบการไทยสามารถศึกษาความเป็นไปได้ร่วมกับคู่ค้าอียิปต์
ในสาขาอาหาร ไทยควรมุ่งสินค้าที่มีจุดแข็งด้านคุณภาพ ความหลากหลาย และความสะดวกในการบริโภค เช่น อาหารแปรรูป อาหารทะเลกระป๋อง เครื่องปรุง อาหารแช่แข็ง และเครื่องดื่มจากผลไม้ รวมถึงการเชื่อมโยงกับผู้นำเข้าที่จำหน่ายให้โรงแรม ร้านอาหาร และค้าปลีก การพัฒนาความมั่นคงทางอาหารของอียิปต์ยังเป็นประเด็นให้ไทยศึกษาความร่วมมือด้านเทคโนโลยีแปรรูป การเก็บรักษา และการลดการสูญเสียอาหารเพิ่มเติม โดยต้องแยกความต้องการสินค้าพื้นฐานอย่างข้าวสาลีออกจากตลาดอาหารมูลค่าเพิ่มที่ไทยมีศักยภาพ และปรับสินค้า ราคา และขนาดบรรจุให้เหมาะกับลูกค้าแต่ละกลุ่ม
สคต. ณ กรุงไคโร เห็นว่า แนวทางที่เหมาะสมสำหรับไทยคือการติดตามการเปลี่ยนผ่านจากนโยบายสู่การดำเนินงานจริงอย่างใกล้ชิด พร้อมสร้างพันธมิตรกับภาคเอกชนอียิปต์ที่มีเครือข่ายตลาดและบริการหลังการขาย หากสนใจใช้ประเทศอียิปต์เป็นฐานผลิตหรือส่งออกต่อ ควรศึกษาต้นทุนรวม เงื่อนไขการลงทุน และกฎถิ่นกำเนิดสินค้าของตลาดเป้าหมายเป็นรายกรณี การเตรียมข้อมูลเหล่านี้จะช่วยให้ผู้ประกอบการไทยเลือกโอกาสที่สอดคล้องกับความสามารถของตน และตอบรับทิศทางที่อียิปต์ให้ความสำคัญกับการผลิตในประเทศและการเชื่อมโยงตลาดแอฟริกาได้อย่างเป็นรูปธรรม
แหล่งข้อมูล
รูปภาพ https://english.ahram.org.eg/NewsContent/1/1234/580979/Egypt/Foreign-Affairs/ElSisi-to-meet-Putin-in-Moscow-as-Russia-courts-Af.aspx
สำนักประธานาธิบดีอียิปต์, “President El-Sisi Heads to Moscow for Russia-Africa Summit,” 28 ตุลาคม 2569 — กำหนดการและความเป็นมาของการเข้าร่วมประชุม presidency.eg
สำนักประธานาธิบดีอียิปต์, ข่าวการพบหารือประธานาธิบดีซีซีกับประธานาธิบดีปูติน ณ พระราชวังเครมลิน, 28 ตุลาคม 2569 — ประเด็นความร่วมมือทวิภาคีและโครงการยุทธศาสตร์ presidency.eg
สำนักประธานาธิบดีอียิปต์, “President El-Sisi Participates in Russia-Africa Plenary Session,” 29 ตุลาคม 2569 — เอกสารที่ได้รับการรับรองในการประชุม presidency.eg
สำนักประธานาธิบดีอียิปต์, “President El-Sisi’s Speech at Plenary Session of 3rd Russia-Africa Summit,” 29 ตุลาคม 2569 — วิสัยทัศน์และข้อเสนอของอียิปต์ presidency.eg
State Information Service (SIS), “Egypt, Russia’s Rosatom discuss preparations to receive nuclear fuel in 2027,” 26 กันยายน 2569 และ Rosatom Newsletter, “News from El Dabaa,” 31 สิงหาคม 2569 — สถานะและขอบเขตโครงการโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ sis.gov.eg
SIS, ข่าวความร่วมมือเขตอุตสาหกรรมรัสเซีย วันที่ 14 พฤษภาคม, 15 กรกฎาคม และ 19 ตุลาคม 2569 — สาขาอุตสาหกรรมเป้าหมาย การคัดเลือกผู้พัฒนา และสถานะการเตรียมดำเนินงาน sis.gov.eg
SIS โดยอ้างกระทรวงอุปทานและการค้าภายในอียิปต์, “Egypt and Ruusia discuss means of boosting strategic cooperation,” 22 พฤษภาคม 2569 — ความร่วมมือด้านข้าวสาลีและโลจิสติกส์ธัญพืช sis.gov.eg
