ทรัมป์ส่งสัญญาณไม่ต่ออายุข้อตกลงการค้าอเมริกาเหนือ แคนาดาปรับทัพหาพันธมิตรใหม่

เมื่อวันที่ 10 มิถุนายน 2569 นายโดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐฯ ได้ออกมาประกาศว่า อาจไม่สนับสนุนการต่ออายุความตกลงการค้าเสรีสหรัฐฯ–เม็กซิโก–แคนาดา (USMCA) ซึ่งเป็นกรอบความร่วมมือทางการค้าที่สำคัญของภูมิภาคอเมริกาเหนือ ส่งผลให้ความสัมพันธ์ทางการค้าระหว่างสหรัฐอเมริกาและแคนาดากำลังเผชิญความไม่แน่นอนครั้งสำคัญ คำกล่าวของทรัมป์มีขึ้นในช่วงที่ทั้งสามประเทศกำลังเตรียมเข้าสู่ขั้นตอนการทบทวนข้อตกลงตามวาระ 6 ปี ซึ่งได้กำหนดเริ่มต้นในวันที่ 1 กรกฎาคม 2569 ซึ่งที่ผ่านมา แคนาดา สหรัฐฯ และเม็กซิโกได้ดำเนินการหารืออย่างไม่เป็นทางการมาอย่างต่อเนื่องเป็นเวลาหลายเดือน เพื่อประเมินผลการดำเนินงานและแนวทางการปรับปรุงข้อตกลงในระยะต่อไป

แม้ USMCA จะได้รับการยกย่องว่าเป็นกลไกสำคัญที่ช่วยส่งเสริมการค้าและการลงทุนภายในภูมิภาคอเมริกาเหนือ แต่ท่าทีล่าสุดของประธานาธิบดีทรัมป์ได้สร้างความกังวลต่อภาคธุรกิจและนักลงทุน เนื่องจากข้อตกลงดังกล่าวมีบทบาทสำคัญในการสร้างความแน่นอนด้านกฎระเบียบการค้า และการเชื่อมโยงห่วงโซ่อุปทานระหว่างทั้งสามประเทศ โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับแคนาดา ซึ่งสหรัฐฯ เป็นตลาดส่งออกที่สำคัญที่สุดของประเทศ

จากข้อมูลสถิติการค้าระหว่างแคนาดาและสหรัฐฯ แสดงมูลค่าการค้ารวมระหว่างสองประเทศอยู่ที่ประมาณ 900,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปี ทั้งนี้ ในปี 2568 แคนาดาเป็นฝ่ายเกินดุลการค้ากับสหรัฐฯ มูลค่า 58,500 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ขณะที่ในช่วงไตรมาสแรกของปี 2569 แคนาดายังคงเกินดุลการค้าเฉลี่ยราว 3,800–5,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐต่อเดือน ซึ่งสถานการณ์ดังกล่าวถือเป็นหนึ่งในประเด็นที่ประธานาธิบดีทรัมป์ไม่พอใจอย่างต่อเนื่อง เนื่องจากมองว่า การขาดดุลการค้าของสหรัฐฯ สะท้อนถึงความเสียเปรียบทางเศรษฐกิจ และเชื่อว่าสหรัฐฯ ควรเป็นฝ่ายได้ดุลการค้ากับประเทศคู่ค้าหลักมากกว่าที่จะเป็นฝ่ายขาดดุลอย่างที่เป็นอยู่ในปัจจุบัน

อย่างไรก็ดี รัฐบาลแคนาดายังคงแสดงการสนับสนุนการต่ออายุข้อตกลงการค้าอย่างชัดเจน ก่อนหน้านี้ นายโดมินิก เลอบลอง รัฐมนตรีที่รับผิดชอบด้านการค้าแคนาดา–สหรัฐฯ ได้ส่งหนังสือถึงคู่เจรจาคือสหรัฐฯ และเม็กซิโก เพื่อยืนยันความประสงค์ของแคนาดาที่จะรักษาและพร้อมเจราจาปรับปรุงรายละเอียดข้อตกลงฯ ขณะเดียวกัน นายดั๊ก ฟอร์ด มุขมนตรีรัฐออนแทรีโอ ได้เดินทางเยือนกรุงวอชิงตันเป็นเวลา 2 วัน เพื่อผลักดันแนวคิด “Fortress Am-Can” หรือ “ป้อมปราการเศรษฐกิจอเมริกาเหนือ” ที่มุ่งส่งเสริมการค้าและห่วงโซ่อุปทานที่ปลอดภาษีระหว่างสองประเทศ โดยได้พบหารือกับกลุ่มอุตสาหกรรมยานยนต์และภาคเกษตรของสหรัฐฯ หลายแห่ง

นักวิเคราะห์มองว่า แม้คำกล่าวของทรัมป์จะยังไม่ใช่จุดยืนอย่างเป็นทางการของรัฐบาลสหรัฐฯ แต่ก็สะท้อนให้เห็นว่าการทบทวน USMCA ในครั้งนี้อาจเผชิญการเจรจาที่เข้มข้นกว่าที่ผ่านมา โดยเฉพาะในประเด็นดุลการค้า กฎถิ่นกำเนิดสินค้า และการเข้าถึงตลาดของทั้งสามประเทศ ซึ่งสำหรับแคนาดา USMCA ถือเป็นกลไกสำคัญในการรักษาเสถียรภาพทางการค้า เนื่องจากสหรัฐฯ ยังคงเป็นตลาดส่งออกที่ใหญ่ที่สุดของประเทศ โดยรองรับสินค้าส่งออกของแคนาดาราว 3 ใน 4 ของมูลค่าการส่งออกทั้งหมด

ความเห็น สคต. แม้ทรัมป์จะส่งสัญญาณถอนตัวสหรัฐฯ ออกจากข้อตกลงการค้า USMCA แต่ความเป็นไปได้ที่ ข้อตกลงจะยุติลงโดยสมบูรณ์ยังถือว่าค่อนข้างต่ำ เพราะเศรษฐกิจของทั้งสามประเทศเชื่อมโยงกันมาก แม้ว่าสหรัฐฯ จะยังคงเป็นคู่ค้าหลักของแคนาดา แต่หากผู้นำสหรัฐฯ ยังเดินหน้าสร้างความไม่แน่นอนต่อ USMCA ต่อไป จะเป็นแรงผลักดันสำคัญให้แคนาดาเร่งกระจายความเสี่ยงทางการค้ามากกว่าที่เคย โดยมีเป้าหมายเพิ่มสัดส่วนการค้ากับทางสหภาพยุโรปและเอเชีย รวมถึงไทยที่อาจมีโอกาสขยายการค้าและการลงทุนกับแคนาดาในหลายสาขาได้มากขึ้น

ที่มาข่าว https://www.cbc.ca/news/politics/trump-cusma-usmca-trade-renew-9.7230164