ไขข้อสงสัยเรื่องสหรัฐฯ สั่งแบนเร้าเตอร์ Wi-Fi จากต่างประเทศ

เนื้อหาสาระข่าว: สหรัฐฯ หวั่นผู้ไม่หวังดีแทรกแซงเร้าเตอร์ที่ผลิตในต่างประเทศ ขณะที่รัฐบาลทรัมป์เดินหน้าดันนโยบายดึงฐานการผลิตกลับประเทศ นี่คือผลกระทบที่จะเกิดขึ้นกับระบบอินเทอร์เน็ตของผู้บริโภคชาวอเมริกัน โดยเมื่อเดือนที่ผ่านมา คณะกรรมการกลางกำกับดูแลกิจการสื่อสารแห่งสหรัฐอเมริกา (FCC) ได้สร้างความประหลาดใจด้วยการประกาศกร้าวว่า สหรัฐฯ จะสั่งแบนเร้าเตอร์รุ่นใหม่ที่ผลิตในต่างประเทศทั้งหมด ข่าวดีก็คือ อุปกรณ์อินเทอร์เน็ตที่กำลังใช้งานอยู่ในบ้านในปัจจุบันอยู่แล้ว ยังคงไม่ผิดกฎหมาย เนื่องจากข้อบังคับของหน่วยงานนี้ครอบคลุมเฉพาะอุปกรณ์รุ่นใหม่ในอนาคตเท่านั้น นอกจากนี้ ผู้ผลิตยังสามารถยื่นเรื่องขอรับการยกเว้นได้อีกด้วย แต่คำสั่งของ FCC ก็ยังส่งผลกระทบเป็นวงกว้าง โดย TP-Link หนึ่งในผู้จำหน่ายรายใหญ่ที่สุด ระบุว่า "แทบจะเรียกได้ว่าเร้าเตอร์ทั้งหมดล้วนผลิตนอกสหรัฐอเมริกาทั้งสิ้น" คำตอบสำหรับคำถามคาใจเกี่ยวกับมาตรการห้ามใช้ดังกล่าวซึ่งมีเป้าหมายเพื่อบีบให้ผู้ผลิตต้องหันมาตั้งฐานการผลิตเร้าเตอร์ Wi-Fi ในสหรัฐฯ ดังนี้

เร้าเตอร์รุ่นใดบ้างที่เข้าข่ายโดนแบน?

คำสั่งของ FCC พุ่งเป้าไปที่เร้าเตอร์ระดับผู้บริโภคปลายทาง (ผู้ใช้งานทั่วไป) ที่ผลิตในต่างประเทศทุกรุ่น แต่สำหรับรุ่นที่มีวางจำหน่ายอยู่แล้วในปัจจุบัน จะไม่ถูกสั่งห้ามใช้งานหรือห้ามขายแต่อย่างใด 

FCC แถลงเมื่อวันที่ 24 มีนาคมที่ผ่านมาว่า "มาตรการในวันนี้ไม่ส่งผลกระทบต่อการใช้งานเร้าเตอร์ที่ผู้บริโภคมีอยู่เดิม และไม่ได้สั่งห้ามร้านค้ารายย่อยในการจำหน่าย นำเข้า หรือทำตลาดเร้าเตอร์รุ่นที่เคยผ่านกระบวนการอนุมัติอุปกรณ์จาก FCC มาแล้วก่อนหน้านี้" มาตรการแบนครั้งนี้จะโฟกัสไปที่เร้าเตอร์ Wi-Fi รุ่น "ใหม่" หรือรุ่นในอนาคตที่ผลิตนอกสหรัฐฯ เป็นหลัก เพื่อสกัดกั้นภัยคุกคามทางไซเบอร์ที่มาจากอุปกรณ์เครือข่ายที่มีช่องโหว่ อย่างไรก็ดี FCC ยังได้ออกใบอนุญาตผ่อนผันให้เร้าเตอร์ต่างชาติรุ่นปัจจุบันสามารถรับการอัปเดตซอฟต์แวร์ต่อไปได้ —แต่ให้สิทธิ์ถึงแค่วันที่ 1 มีนาคม 2027 เท่านั้น (อ่านรายละเอียดเพิ่มเติมด้านล่าง)

ล่าสุด 3 บริษัทสัญชาติอเมริกัน ได้แก่ Netgear, Eero ของ Amazon และ Adtran เพิ่งจะได้รับการอนุมัติให้ได้รับการยกเว้นจากมาตรการแบนดังกล่าวเรียบร้อยแล้ว

สหรัฐฯ มีความกังวลมาอย่างยาวนานว่าจีนอาจเจาะระบบเป้าหมายในสหรัฐฯ ผ่านผลิตภัณฑ์และบริการที่ผลิตในจีน เจ้าหน้าที่สหรัฐฯ หวั่นเกรงว่ารัฐบาลปักกิ่งอาจบีบบังคับให้บริษัทเทคโนโลยีจีนแอบช่วยเหลือในการจารกรรมข้อมูล นี่คือเหตุผลที่ทำให้มีการแบนยักษ์ใหญ่อย่าง Huawei, ZTE และผู้ผลิตโดรน DJI ไปจนถึงการบังคับขายกิจการ TikTok แม้ว่าบริษัทจีนเหล่านี้จะปฏิเสธข้อกล่าวหามาโดยตลอดก็ตาม ทั้งรัฐบาลไบเดนและทรัมป์ต่างเคยพิจารณาแบนเร้าเตอร์ของ TP-Link ซึ่งเป็นบริษัทที่มีความเชื่อมโยงกับจีน แต่เมื่อเดือนที่แล้ว FCC ได้ยกระดับมาตรการขึ้นไปอีกขั้น โดยอ้างอิงมติด้านความมั่นคงแห่งชาติของทำเนียบขาวที่ระบุว่า "การปล่อยให้เร้าเตอร์ที่ผลิตในต่างประเทศเข้ามาครอบงำตลาดสหรัฐฯ ก่อให้เกิดความเสี่ยงทางเศรษฐกิจ ความมั่นคงของชาติ และความปลอดภัยทางไซเบอร์ในระดับที่ไม่อาจยอมรับได้" ทำเนียบขาวไม่ได้ลงลึกในรายละเอียด แต่คำประกาศได้ชี้ให้เห็นว่า อาชญากรไซเบอร์และกลุ่มแฮกเกอร์ที่ได้รับการสนับสนุนจากรัฐ (รวมถึงกลุ่มจากจีน) มักจะฉวยโอกาสจากช่องโหว่ที่ไม่ได้รับการป้องกันในเร้าเตอร์ต่างชาติเพื่อใช้เป็นฐานในการโจมตีระบบ นอกจากนี้ แถลงการณ์ไม่ได้กล่าวถึงความเป็นไปได้ของช่องโหว่ในเร้าเตอร์ที่ผลิตในสหรัฐฯ แต่ย้ำว่า สหรัฐฯ "ต้องมีห่วงโซ่อุปทานที่เชื่อถือได้ เพื่อป้องกันไม่ให้เราเผลอเปิดประตูหลัง (Backdoor) แก่ผู้ไม่หวังดีต่างชาติ"

ยังมีเร้าเตอร์ที่ผลิตในสหรัฐฯ อยู่จริงๆ หรือ?

มาตรการแบนนี้สอดรับกับนโยบายของประธานาธิบดีทรัมป์ที่เดินหน้าผลักดันให้บริษัทต่างๆ ผลิตสินค้าในสหรัฐฯ อย่างต่อเนื่อง แต่หากผู้บริโภคต้องการซื้อเร้าเตอร์แบบ Made in USA แท้ๆ ในวันนี้ อาจถึงขั้นต้องพลิกแผ่นดินหากันทีเดียว เจมี เลนเดอร์แมน ผู้จัดการจากบริษัทวิจัย Omdia ระบุว่า เร้าเตอร์ส่วนใหญ่ที่ขายในสหรัฐฯ ปัจจุบันผลิตในจีน ไต้หวัน อินเดีย และเวียดนาม

เลนเดอร์แมนยังตั้งข้อสงสัยว่า "มาตรการแบนนี้จะเจาะลึกลงไปถึงตัวอุปกรณ์ระดับไหน" เนื่องจากชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์และชิปจำนวนมากล้วนผลิตนอกสหรัฐฯ นอกจากนี้ คำสั่งของ FCC ยังขยายขอบเขตไปไกลกว่าขั้นตอนการประกอบขั้นสุดท้าย โดยครอบคลุมไปถึงเร้าเตอร์ที่มีการออกแบบหรือพัฒนาในขั้นตอนสำคัญๆ ในต่างประเทศด้วย เลนเดอร์แมนยังชี้อีกว่า กฎหมาย Build America Buy America Act ปี 2021 ได้เริ่มผลักดันให้บริษัทต่างๆ หันมาผลิตอุปกรณ์เครือข่าย โดยเฉพาะสายไฟเบอร์ออปติก ในสหรัฐฯ มากขึ้น ซึ่ง Adtranบริษัทสัญชาติอเมริกัน ก็เริ่มนำเสนอผลิตภัณฑ์เหล่านั้นแล้ว แม้จะดูเหมือนว่าบริษัทนี้เน้นเจาะกลุ่มอุปกรณ์เครือข่ายระดับองค์กรเป็นหลักก็ตาม

กระบวนการ ‘อนุมัติแบบมีเงื่อนไข’ คืออะไร?

คำสั่งแบนนี้ทำให้เกิดคำถามว่าผู้ผลิตเร้าเตอร์จะเดินหน้าผลิตสินค้าอย่างไรต่อไป เพื่อช่วยเหลือในช่วงเปลี่ยนผ่าน FCC จึงได้เปิดกระบวนการ "อนุมัติแบบมีเงื่อนไข" (Conditional Approval) เพื่อขอยกเว้น Netgear และ Adtranเป็นสองบริษัทแรกที่ได้รับสิทธิ์นี้ ซึ่งจะมีผลไปจนถึงวันที่ 1 ตุลาคม 2027 ส่วน Eero ของ Amazon ก็ได้รับสิทธิ์เช่นกัน โดยมีผลยาวไปถึงวันที่ 31 ตุลาคม 2027 (ตารางแสดงแบรนด์ที่ได้รับอนุมัติอยู่ในบทวิเคราะห์)

ตามกฎของ FCC การอนุมัติแบบมีเงื่อนไขจะมีอายุสูงสุดเพียง 18 เดือน ดังนั้นจึงน่าจับตามองว่าบริษัทเหล่านี้จะยื่นขอต่ออายุหรือไม่ ในระหว่างนี้ การยกเว้นดูเหมือนจะครอบคลุมสายการผลิต Wi-Fi หลักของพวกเขาทั้งหมด ซึ่งถือเป็นชัยชนะครั้งใหญ่สำหรับธุรกิจในสหรัฐฯ แต่การได้รับการยกเว้นนี้ไม่ใช่ไฟเขียวให้ผ่านไปได้ง่ายๆ ตลอดไป Netgear และ eero ยังคงต้องผ่านกระบวนการอนุมัติอุปกรณ์ตามมาตรฐานปกติของ FCC เพื่อขอใบรับรองสำหรับผลิตภัณฑ์ใหม่แต่ละรุ่นที่ต้องการวางจำหน่าย นั่นหมายความว่าพวกเขามีเวลา 18 เดือนในการขอใบรับรอง แนวทางของคณะกรรมการระบุเพิ่มเติมว่า บริษัทสามารถขยายเวลาการอนุมัติแบบมีเงื่อนไขได้ แต่จะต้องส่ง "รายการสรุปความคืบหน้าของแผนการผลิตและการย้ายฐานกลับสหรัฐฯ (Onshoring) สำหรับผลิตภัณฑ์ที่ได้รับการอนุมัติไปแล้วทั้งหมด"

ด้าน Netgear ระบุในหน้า FAQ ว่า: "รัฐบาลสหรัฐฯ ได้แต่งตั้งให้เราเป็นผู้ให้บริการเร้าเตอร์ระดับผู้บริโภคปลายทางที่เชื่อถือได้สำหรับชาวอเมริกัน และเราไม่มีเหตุผลที่เชื่อว่าสิ่งนี้จะเปลี่ยนแปลงไป" แต่ยังไม่เป็นที่แน่ชัดว่าทางบริษัทมีแผนจะย้ายฐานการผลิตกลับสหรัฐฯ เมื่อใด

ในการขอรับข้อยกเว้น ผู้จำหน่ายต้องยื่นคำร้องเพื่อผ่านการพิจารณาจากกระทรวงกลาโหมหรือกระทรวงความมั่นคงแห่งมาตุภูมิ แนวทางปฏิบัติระบุว่า บริษัทต้องแจ้งสัดส่วนของผลิตภัณฑ์ที่ผลิตนอกสหรัฐฯ ระบุสถานที่ผลิต และต้องส่ง "แผนงานที่มีกรอบเวลาชัดเจน และมีรายละเอียดในการตั้ง หรือขยายฐานการผลิตเร้าเตอร์ในสหรัฐอเมริกา"

ข้อกำหนดอีกข้อระบุว่า ผู้จำหน่ายจำเป็นต้องเปิดเผยข้อมูลหากมี "รัฐบาลต่างชาติเป็นเจ้าของ มีอำนาจควบคุม มีอิทธิพล ให้เงินทุน หรือให้การสนับสนุนทางวัตถุ" ตลอดจนต้องระบุ "สัญชาติ" ของผู้บริหารระดับสูง กระบวนการนี้เห็นได้ชัดว่าเอื้อประโยชน์ต่อ Netgear ซึ่งมีฐานอยู่ในสหรัฐฯ แต่อาจเป็นข่าวร้ายสำหรับ TP-Link แม้ว่าผู้จำหน่ายรายนี้จะแยกตัวออกมาจากบริษัทคู่ขนานในจีน และย้ายสำนักงานใหญ่มาที่เออร์ไวน์ รัฐแคลิฟอร์เนียแล้วก็ตาม แต่แบรนด์ TP-Link ก็ยังคงเผชิญกับข้อครหาว่าเป็นภัยคุกคามด้านการจารกรรมข้อมูลอย่างต่อเนื่อง

"หวังว่าเจตนารมณ์ของการนำกฎนี้มาใช้ จะเป็นไปในทิศทางเดียวกับข้อจำกัดเรื่องโดรนต่างชาติของ FCC ล่าสุด นั่นคือห้ามใช้อุปกรณ์จากบริษัทจีน แต่เปิดไฟเขียวให้อุปกรณ์จากบริษัทพันธมิตรหรือหุ้นส่วนแทบทุกแห่ง" คริส แมคไกวร์ นักวิจัยอาวุโสฝ่ายจีนและเทคโนโลยีอุบัติใหม่จากสภาความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ และอดีตทีมสภาความมั่นคงแห่งชาติสมัยรัฐบาลไบเดน ทวีตแสดงความเห็น "ถ้าเป็นเช่นนั้น มันจะเป็นประโยชน์อย่างมาก และจะส่งผลแบนการขายเร้าเตอร์รุ่นใหม่ของ TP-Link รวมถึงเร้าเตอร์จีนอื่นๆ ที่เป็นภัยต่อความมั่นคงของชาติอย่างชัดเจน" แมคไกวร์กล่าวเสริม "FCC กำลังค่อยๆ ก้าวขึ้นเป็นหน่วยงานหลักในการควบคุมการนำเข้า แม้จะยังมีงานอีกมากที่ต้องทำในเรื่องนี้ แต่ถือเป็นเรื่องดีที่ได้เห็นเราสร้างความคืบหน้าอย่างแท้จริง"

แล้วเร้าเตอร์อาจไม่ได้รับการอัปเดตซอฟต์แวร์อีกต่อไปอย่างนั้นหรือ?

เพื่อป้องกันไม่ให้มาตรการแบนส่งผลกระทบต่อผู้บริโภค FCC ได้ออกใบอนุญาตผ่อนผันที่อนุญาตให้มีการอัปเดตซอฟต์แวร์และเฟิร์มแวร์สำหรับเร้าเตอร์ Wi-Fi รุ่นที่ใช้งานอยู่แล้วได้ต่อไป แต่การผ่อนผันนี้มีผล "อย่างน้อยจนถึงวันที่ 1 มีนาคม 2027"เท่านั้น การนับถอยหลังนี้ได้จุดชนวนความหวาดกลัวว่า ท้ายที่สุดแล้วเร้าเตอร์ทั้งหมดอาจสูญเสียสิทธิ์ในการรับการอัปเดตซอฟต์แวร์ —ซึ่งถือเป็นเรื่องตลกร้าย เพราะเดิมทีเป้าหมายของการแบนเร้าเตอร์คือเพื่อยกระดับความปลอดภัยทางอินเทอร์เน็ตของสหรัฐฯ แต่ FCC ก็ได้ส่งสัญญาณว่าจะมีการชี้แจงนโยบายนี้ให้ชัดเจนยิ่งขึ้นเมื่อถึงเวลา และยังเปิดประตูสำหรับการขยายเวลาการผ่อนผันออกไปอีก เราคงต้องจับตาดูประเด็นนี้อย่างใกล้ชิดว่ามันจะกระทบต่อเร้าเตอร์รุ่นเดิมที่มีอยู่หรือไม่

ทางด้าน Netgear ก็ออกมาระบุว่าบริษัทได้รับการยกเว้นจากปัญหาเรื่องการอัปเดตซอฟต์แวร์นี้ "เนื่องจาก Netgear ได้รับสถานะอนุมัติ เราจึงไม่ต้องอยู่ภายใต้กำหนดเส้นตายวันที่ 1 มีนาคม 2027 ในการยุติการอัปเดตซอฟต์แวร์" บริษัทระบุในหน้า FAQ

ราคาของเร้าเตอร์ Wi-Fi จะแพงขึ้นอีกหรือไม่?

นี่เป็นประเด็นที่น่าสนใจและต้องติดตาม เพราะที่ผ่านมาบริษัทต่างๆ อาศัยการจ้างผลิตในต่างประเทศเพื่อลดต้นทุนให้ต่ำลง คงจะต้องรอดูว่าคำสั่งของ FCC จะทำให้การเปิดตัวฮาร์ดแวร์ใหม่อย่าง Wi-Fi 7 และ Wi-Fi 8 จะต้องล่าช้าลงหรือไม่ อย่างไรก็ตาม กระบวนการขอยกเว้นแสดงให้เห็นว่า ในระยะสั้นผู้จำหน่ายยังสามารถนำเข้าสินค้าใหม่จากนอกประเทศได้ ตราบใดที่สหรัฐฯ ไม่ประเมินว่าอุปกรณ์เหล่านั้นเป็นภัยคุกคามด้านความมั่นคง

ซื้อเร้าเตอร์จากต่างประเทศแล้วหิ้วเข้ามาสหรัฐฯ เองได้ไหม?

ในหน้า FAQ ของ FCC ตอบชัดเจนว่า "ไม่ได้" แต่ไม่ได้ระบุถึงบทลงโทษหรือวิธีการบังคับใช้ข้อห้ามดังกล่าว แต่หากเร้าเตอร์ที่ซื้อจากต่างประเทศเคยได้รับการอนุมัติจาก FCC มาก่อนหน้านี้ ก็ถือว่าไม่มีปัญหา

กระทบถึง Wi-Fi Extender และระบบ Mesh ด้วยหรือไม่?

เรื่องนี้แน่นอน เพราะ FCC จัดประเภทเร้าเตอร์ว่าเป็นอุปกรณ์ที่ "ส่งต่อแพ็กเก็ตข้อมูล โดยทั่วไปคือแพ็กเก็ต Internet Protocol (IP) ระหว่างระบบเครือข่าย" ดังนั้น อุปกรณ์ขยายสัญญาณ (Range Extenders) และอุปกรณ์ระบบ Mesh จะถูกรวมอยู่ในเกณฑ์นี้ด้วย

ควรซื้อเร้าเตอร์ใหม่ตอนนี้เลยไหม?

ผู้บริโภคที่กำลังเล็งหาซื้อเครื่องใหม่ก็ซื้อได้เลยอย่างสบายใจ เพราะหากเร้าเตอร์รุ่นนั้นได้รับใบอนุญาตรับรองอุปกรณ์จาก FCC เรียบร้อยแล้ว (ซึ่งเร้าเตอร์ที่วางขายในตลาดปัจจุบันล้วนมีใบรับรองนี้) อุปกรณ์เหล่านั้นจะยังคงมีขายต่อไป ดังนั้น หากเร้าเตอร์ของท่านยังทำงานได้ปกติ ก็ไม่มีเหตุผลอะไรที่จะต้องรีบร้อนไปซื้อใหม่ เรื่องนี้อาจกลายเป็นปัญหามากขึ้นในอนาคตเมื่อผู้ผลิตเร้าเตอร์เริ่มพัฒนาอุปกรณ์รุ่นต่อไป (Next-gen) แต่ก็อย่างที่บอกไป พวกเขาอาจจะแค่ยื่นขอยกเว้นก็ได้ เพียงแต่ยังตอบยากว่ากระบวนการนั้นจะเรียบง่ายหรือยากเย็นเพียงใด ในระหว่างนี้ Netgear ได้เริ่มใช้ประโยชน์จากสถานะการได้รับการยกเว้นเพื่อทำการตลาดผลิตภัณฑ์ Wi-Fi ของตนแล้ว โดยหน้าเว็บไซต์ของบริษัทตอนนี้มีป้ายประกาศเกียรติคุณประทับตรา "FCC Approved" เป็นที่เรียบร้อย

การแบนเร้าเตอร์มีความหมายต่อผู้ใช้ Starlink อย่างไร?

SpaceX มีฐานปฏิบัติการขนาดใหญ่อยู่ในรัฐเท็กซัส เมื่อเดือนมกราคม บริษัทระบุว่าโรงงานในเมืองบาสทรอป (Bastrop) เพิ่งขยายพื้นที่เพิ่มอีก 1 ล้านตารางฟุต ทำให้สามารถผลิตชุดอุปกรณ์ Starlink ได้กว่า 170,000 ชุดต่อสัปดาห์ทั่วสหรัฐฯ หรือคิดเป็นจานดาวเทียมราว 9 ล้านชุดต่อปี

ไบรอัน เวสโตเวอร์ จากสื่อ PCMag ระบุว่า เร้าเตอร์ Wi-Fi Starlink ของเขาผลิตในสหรัฐฯ ในขณะที่ผู้ใช้รายอื่นรายงานว่าอุปกรณ์ Starlink Router Mini ของตนนั้นผลิตในเวียดนาม อย่างไรก็ตาม SpaceX มีศักยภาพที่จะย้ายการผลิตเพื่อป้อนตลาดสหรัฐฯ กลับมายังเท็กซัสได้มากขึ้นหากจำเป็น นอกจากนี้ เบรนแดน คาร์ ประธาน FCC ยังมีความสนิทสนมกลมเกลียวกับ อีลอน มัสก์ CEO ของ SpaceX อย่างมาก ดังนั้น การได้รับการยกเว้นจึงไม่ใช่เรื่องน่าแปลกใจนัก

ผู้ผลิตเร้าเตอร์มีท่าทีตอบรับอย่างไร?

TP-Link ซึ่งมีฐานการผลิตอยู่ในเวียดนาม ได้ออกมาเตือนว่า "อุตสาหกรรมเร้าเตอร์ทั้งหมดจะได้รับผลกระทบ" ยังไม่เป็นที่แน่ชัดว่าบริษัทจะยื่นเรื่องขอยกเว้นหรือไม่ และยังสงสัยอยู่ว่าจะมีบริษัทใดกล้าฟ้องร้องคัดค้านคำสั่งของ FCC ในชั้นศาลหรือไม่ ขณะเดียวกัน Netgear กลับปรบมือต้อนรับมาตรการแบนนี้และกล่าวกับ PCMag ว่า "ในฐานะบริษัทที่ก่อตั้งและมีสำนักงานใหญ่ในสหรัฐฯ พร้อมด้วยประวัติศาสตร์ด้านนวัตกรรมอเมริกัน Netgear ได้ลงทุนมาอย่างยาวนานในการออกแบบที่คำนึงถึงความปลอดภัยต่อระบบเป็นอันดับแรก (Security-first) มีแนวปฏิบัติที่โปร่งใส และปฏิบัติตามกฎระเบียบของรัฐบาล ซึ่งเราจะยังคงทำเช่นนั้นต่อไป" ส่วน Asus ก็ได้ออกแถลงการณ์ระบุว่า: "เรามั่นใจในความสมบูรณ์ของห่วงโซ่อุปทานและระบบความปลอดภัยในผลิตภัณฑ์เครือข่ายของเรา คำสั่งของ FCC ในครั้งนี้ไม่มีผลกระทบใดๆ ต่อผู้ใช้งานเร้าเตอร์ ASUS ปัจจุบัน การอัปเดตซอฟต์แวร์ และการสนับสนุนลูกค้า" ส่วน D-Link, Google และ Amazon ยังไม่ได้ออกมาแสดงความเห็นใดๆ ในทันทีเมื่อได้รับการติดต่อสอบถาม

บทวิเคราะห์: ตารางแสดงรายการอุปกรณ์และบริการที่แสดงอยู่ถัดไปนี้ เป็นส่วนหนึ่งของกฎระเบียบข้อ 1.50002 ของคณะกรรมการกลางกำกับดูแลกิจการสื่อสารแห่งสหรัฐอเมริกา (FCC) ซึ่งอ้างอิงมาจากกฎหมาย Secure and Trusted Communications Networks Act of 2019 โดยสาระสำคัญคือการสั่งการให้สำนักงานความปลอดภัยสาธารณะและความมั่นคงแห่งมาตุภูมิ จัดทำและเผยแพร่ "บัญชีรายการอุปกรณ์และบริการที่ต้องควบคุม" (Covered List) เพื่อแบนอุปกรณ์และบริการด้านการสื่อสารที่ถูกประเมินว่า "มีความเสี่ยงขั้นร้ายแรงที่ไม่อาจยอมรับได้ต่อความมั่นคงของชาติสหรัฐฯ" ย้อนกลับไปดูที่มาที่ไปเบื้องหลังกฎหมายฉบับนี้และที่มาของรายชื่อกลุ่มแรก มีความเป็นมาดังนี้:

1. จุดเริ่มต้น: เกิดขึ้นในสมัยรัฐบาล "โดนัลด์ ทรัมป์" สมัยแรก
   • แนวคิดการจัดทำบัญชีดำนี้ก่อตัวขึ้นอย่างชัดเจนในยุคของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ซึ่งเป็นช่วงที่สหรัฐฯ กำลังทำสงครามการค้าและเทคโนโลยีกับจีนอย่างดุเดือด (โดยเฉพาะประเด็นความปลอดภัยของเครือข่าย 5G) รัฐบาลสหรัฐฯ มีความกังวลอย่างยิ่งว่าอุปกรณ์โทรคมนาคมของจีนอาจมี "ประตูหลัง" (Backdoor) ที่เปิดทางให้รัฐบาลปักกิ่งเข้ามาสอดแนมหรือล้วงข้อมูลสำคัญได้ ด้วยเหตุนี้เอง สภาคองเกรสจึงได้ผลักดันร่างกฎหมาย Secure and Trusted Communications Networks Act of 2019 ขึ้นมา และ ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ได้ลงนามบังคับใช้เป็นกฎหมายอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 12 มีนาคม 2020 กฎหมายฉบับนี้นี่เองที่เป็น "ต้นกำเนิด" ที่ให้อำนาจและสั่งการให้ FCC ต้องสร้างบัญชี Covered List ขึ้นมาอย่างเป็นรูปธรรม
2. รายชื่อกลุ่มแรกบน Covered List (The First Five)
   • แม้กฎหมายจะลงนามในสมัยทรัมป์ แต่การประกาศรายชื่ออย่างเป็นทางการครั้งแรกเกิดขึ้นในอีก 1 ปีถัดมา คือ วันที่ 12 มีนาคม 2021 (ซึ่งเข้าสู่ช่วงต้นของรัฐบาลประธานาธิบดีโจ ไบเดน ที่มารับช่วงต่อในการบังคับใช้กฎหมายฉบับดังกล่าวนี้) โดยอุปกรณ์และบริการกลุ่มแรกที่ประเดิมขึ้นบัญชี Covered List ล้วนเป็นบริษัทเทคโนโลยีและโทรคมนาคมยักษ์ใหญ่สัญชาติจีนทั้งสิ้น รวม 5 บริษัท ได้แก่:
     1. Huawei Technologies Company (อุปกรณ์และบริการโทรคมนาคม)
     2. ZTE Corporation (อุปกรณ์และบริการโทรคมนาคม)
     3. Hytera Communications Corporation (อุปกรณ์วิทยุสื่อสารและระบบเครือข่ายความปลอดภัย)
     4. Hangzhou Hikvision Digital Technology Company (อุปกรณ์กล้องวงจรปิดและระบบเฝ้าระวัง)
     5. Dahua Technology Company (อุปกรณ์กล้องวงจรปิดและระบบเฝ้าระวัง)

3. ผลกระทบต่อเนื่องหลังการบังคับใช้กฎหมายดังกล่าว

   • การกำหนดรายชื่อตั้งแต่ชุดแรกนั้น นอกจากจะห้ามใช้อุปกรณ์เหล่านี้ในโครงสร้างพื้นฐานใหม่ของสหรัฐฯ แล้ว กฎหมายฉบับปี 2019 นี้ยังก่อให้เกิดโครงการที่เรียกว่า "Rip and Replace" (รื้อและเปลี่ยนใหม่) ซึ่งรัฐบาลสหรัฐฯ ต้องตั้งงบประมาณหลายพันล้านดอลลาร์เพื่ออุดหนุนให้ผู้ให้บริการอินเทอร์เน็ตท้องถิ่น (โดยเฉพาะในพื้นที่ชนบท) รื้อถอนอุปกรณ์ของ Huawei และ ZTE ที่ติดตั้งไปแล้วออกให้หมด แล้วเปลี่ยนไปใช้อุปกรณ์จากผู้ผลิตค่ายอื่นที่ไว้ใจได้แทน กฎเกณฑ์ที่ปรากฏบนเว็บไซต์ FCC ในปัจจุบันนี้ เป็นผลพวงโดยตรงจากนโยบายด้านความมั่นคงยุคโดนัลด์ ทรัมป์ ที่สานต่อผ่านรัฐบาลของโจ ไบเดน ต่อเนื่องมาจนถึงยุคปัจจุบัน โดยเริ่มจากการกำหนดเป้าหมายเพื่อกำจัดยักษ์ใหญ่จากจีนอย่าง Huawei และ ZTE ออกจากเครือข่ายโทรคมนาคมของสหรัฐฯ เป็นอันดับแรก ก่อนจะลุกลามแผ่ขยายวงกว้างไปสู่ซอฟต์แวร์รัสเซีย (เช่น Kaspersky) โดรน และล่าสุดคือเร้าเตอร์ Wi-Fi ที่ผลิตในต่างประเทศอย่างที่ปรากฏในข่าว แต่คราวนี้เป็นการกำหนดแบบไม่เจาะจงบริษัท หรือประเทศด้วยซ้ำ จึงเชื่อว่าน่าจะส่งผลกระทบถึงผู้ผลิตในประเทศอื่นๆ รวมถึงประเทศไทยของเราด้วย

เพื่อให้เห็นภาพที่ชัดเจนขอนำตารางแสดงรายการสินค้า/บริการที่ได้รับอนุมัติแบบมีเงื่อนไขมาแสดงข้างล่างนี้ด้วย ดังนี้

ข้อคิดเห็น/ข้อเสนอแนะ: จากบทความข้างต้น ผู้ผลิตเร้าเตอร์ของไทยที่มีการผลิตมาแล้วใช้งานอยู่ในสหรัฐฯ อยู่แล้วก่อนหน้าวันประกาศแบนคงจะสบายใจได้เพราะจะไม่เข้าข่ายต้องถูกแบนไปด้วยแน่ และหากเป็นรุ่นใหม่ที่ยังไม่เคยวางตลาดในสหรัฐฯ แต่เป็นสินค้าแบรนด์ที่ได้รับการยกเว้นแล้ว ก็เช่นกัน แต่หากแบรนด์ที่ผลิตและส่งไปนั้นไม่ใช่แบรนด์ที่ได้รับการยกเว้นเหล่านั้น ก็อาจจะต้องเหนื่อยกันสักหน่อย โดยเจ้าของแบรนด์ต้องหานักกฎหมายมือดีมาช่วยเพื่อขออนุญาตจาก FCC ซึ่งหากเป็นแบรนด์สหรัฐฯ ก็ยังพอสบายใจได้

แต่ในที่สุด หากไม่มีอะไรเปลี่ยนแปลง ถือได้ว่าเป็นสัญญาณเตือนสำหรับผู้ส่งออกไทยที่เป็นผู้ผลิตสินค้าหรือให้บริการดังที่มีระบุไว้อยู่ในรายการในตารางแรก ที่น่ากังวลอย่างยิ่งคือประกาศครั้งนี้ เป็นการประกาศแบบสุ่มไม่ระบุชื่อบริษัท ภูมิภาคหรือประเทศใดๆ ทั้งสิ้น เพียงระบุว่าอุปกรณ์ที่ผลิตในต่างประเทศเท่านั้น นั่นก็หมายความว่าต่อไปสหรัฐฯ จะให้คนอเมริกันและผู้ให้บริการอินเตอร์เน็ตใช้เฉพาะอุปกรณ์ที่ผลิตในสหรัฐฯ เท่านั้น

ความเป็นมาดังกล่าวข้างต้นว่า ที่มาที่ไปของประกาศแบนอุปกรณ์เร้าเตอร์นี้มีการอ้างเหตุมาจากการหลบเลี่ยงของผู้ผลิตในจีนที่แฝงตัวส่งผ่านประเทศที่ 3 (Transshipment) เข้าไปยังตลาดสหรัฐฯ โดยเฉพาะ เม็กซิโกที่ได้รับสิทธิจาก USMCA ที่ช่วยให้เลี่ยงภาษีได้ และเวียดนาม ประเทศผู้ส่งออกไปยังสหรัฐฯ ที่ขยายตัวจนน่าตกใจ และเมื่อมี 2 ประเทศปล่อยให้ผู้ส่งออกของตนทำเช่นนี้ได้ สหรัฐฯ ก็ไม่มีทางทราบว่าถ้าห้ามแบบเฉพาะเจาะจง แล้วจะเลิกเลี่ยงภาษี หรือหนีไปส่งออกผ่านประเทศอื่นๆ เข้าตลาดสหรัฐฯ อีกหรือไม่ วิธีง่ายและยังตรงวัตถุประสงค์หลักในการดึงดูดกำลังการผลิตสินค้ายุทธปัจจัยทุกชนิดกลับเข้าไปผลิตในสหรัฐฯ อีกด้วย ก็ห้ามแบบหว่านไปอย่างทั่วถึงกันนอกเขตแดนสหรัฐฯ ไปเสียทีเดียวไม่ต้องมาทยอยห้ามเพิ่มเติมทีละประเทศ

สำหรับสินค้า In-transit ที่ "อยู่กลางทะเล" หรือลงเรือมาแล้วแต่ยังไม่ถึงท่าเรือสหรัฐฯ ในช่วงที่กฎหมายเพิ่งมีผลบังคับใช้ (23 มีนาคม 2026) กรณีนี้จะมีความซับซ้อนขึ้น เพราะโดยปกติแล้ว เมื่อมีการแบนสินค้ากะทันหัน ศุลกากรและหน่วยงานป้องกันชายแดนสหรัฐฯ (CBP) ร่วมกับ FCC มักจะมีแนวทางปฏิบัติในการรับมือดังนี้:

• ดูที่วันที่ในเอกสารตราส่งสินค้า (Bill of Lading - B/L Date): นี่คือจุดที่สำคัญที่สุด เพราะโดยทั่วไปแล้ว ในระบบการค้าระหว่างประเทศ หากเอกสาร B/L ระบุว่าสินค้าถูกโหลดลงเรือและออกเดินทาง "ก่อน" วันที่ 23 มีนาคม 2026 ศุลกากรสหรัฐฯ มักจะมี "ช่วงผ่อนผัน" (Safe Harbor หรือ Grace Period) สำหรับสินค้าที่อยู่ระหว่างการขนส่ง ให้สามารถนำเข้าและนำสินค้าออกจากท่าเรือได้ตามปกติ ซึ่งคาดเดาได้ยากเพราะมักจะขึ้นอยู่กับดุลยพินิจของเจ้าหน้าที่ด้วย

• แบรนด์ที่อยู่ในรายการยกเว้นตามเงื่อนไขเฉพาะ (Conditional Approval): หากสินค้าที่อยู่ในตู้คอนเทนเนอร์เป็นแบรนด์ที่ได้รับใบเบิกทางหรือข้อยกเว้นชั่วคราวจาก FCC แล้ว (เช่น Netgear, eero ของ Amazon หรือ Adtran) สินค้าล็อตนี้จะผ่านเข้าสหรัฐฯ ได้แน่นอน เพราะแบรนด์เหล่านี้จะได้รับสิทธินำเข้าต่อเนื่องไปจนถึงเดือนตุลาคม ปี 2027

• แบรนด์ที่ไม่ได้อยู่ในรายการที่ได้รับการยกเว้น: หากเป็นเร้าเตอร์แบรนด์อื่น หรือเป็นสินค้า OEM ที่ไม่ได้รับอนุมัติผ่อนผัน และทางศุลกากรตีความกฎหมายแบบเด็ดขาดว่าห้ามนำเข้าโดยยึดจาก "วันที่สินค้าเข้าสู่ท่าเรือ (Date of Entry)" สินค้าล็อตนั้นมีความเสี่ยงสูงที่จะถูกกักไว้ที่ด่าน (Customs Hold) หรือถูกปฏิเสธการนำเข้า (Denied Entry) ซึ่งหากเกิดกรณีนี้ ผู้นำเข้าจะต้องทำเรื่องชี้แจง หรือในกรณีที่แย่ที่สุดคือต้องตีกลับหรือเปลี่ยนเส้นทางไปขายประเทศที่สามแทน

หากผู้ส่งออกสินค้ามายังสหรัฐฯ มีสินค้าดังกล่าวที่กำลังลอยลำอยู่กลางทะเล สิ่งที่ต้องทำด่วนที่สุดคือการให้ผู้นำเข้าฝั่งสหรัฐฯ รีบติดต่อ Customs Broker (ตัวแทนออกของ/ชิปปิ้ง) และทีมกฎหมายการค้าในสหรัฐฯ โดยด่วน เพื่อตรวจสอบระเบียบปฏิบัติเฉพาะกาล (CBP Directives) ที่ออกมาบังคับใช้คู่กับคำสั่งของ FCC ว่ามีการกำหนดเงื่อนไขสำหรับ "สินค้า In-transit" ไว้อย่างไรบ้าง ทีมกฎหมายอาจหาช่องทางที่จะสามารถยื่นคำร้องเพื่อเลี่ยงผลร้ายจากการตีกลับหรือกักสินค้าเอาไว้ได้ หากมีช่องทางและเตรียมเอกสารชี้แจงศุลกากรได้ทันท่วงที ก็อาจจะยังพอมีโอกาสรอดจากภัยครั้งนี้ไปได้

ขอย้ำสุดท้ายอีกครั้งว่า สินค้ารุ่นเดิมที่มีใช้อยู่ในสหรัฐฯ อยู่แล้วไม่ได้ถูกแบนไปด้วย แต่รุ่มใหม่ที่ยังไม่เคยวางตลาดและไม่ใช่แบรนด์ที่ได้รับการยกเว้น ก็ต้องเตรียมรับมือสถานการณ์ที่กำลังจะต้องเผชิญให้ดี

*********************************************************

ที่มา: PCMag
เรื่อง: “Why Is the FCC Banning Foreign-Made Wi-Fi Routers? Here's What You Need to Know”
โดย: Chloe Albanesius
สคต. ไมอามี /วันที่ 22 เมษายน 2569