เคนยาติดอันดับโลกด้านสุขภาพจิตเยาวชน ขณะที่แอฟริกาตอนใต้ซาฮาราโดดเด่นเหนือประเทศร่ำรวย

                        ผลการสำรวจระดับโลกของ Sapien Labs ระบุว่า เยาวชนในภูมิภาคแอฟริกาตอนใต้ซาฮารามีผลลัพธ์ด้านสุขภาวะทางจิต (mind health) ดีกว่าเยาวชนในประเทศรายได้สูงหลายประเทศ ขณะที่แนวโน้มการเสื่อมถอยด้านสุขภาพจิตของคนรุ่นใหม่ทั่วโลกยังคงทวีความรุนแรง

รายงาน Global Mind Health Report 2025 ซึ่งรวบรวมข้อมูลจากแบบสอบถามออนไลน์เกือบ 1 ล้านคน ใน 84 ประเทศ พบว่า ร้อยละ 41 ของประชากรวัย 18–34 ปี ที่ใช้อินเทอร์เน็ต อยู่ในภาวะที่นักวิจัยเรียกว่า “วิกฤตสุขภาพจิต” ซึ่งมีลักษณะความบกพร่องด้านการทำงานของสมอง อารมณ์ สังคม และร่างกาย

แอฟริกาครองอันดับสูงสุดด้านสุขภาวะจิตของเยาวชน

ผลการจัดอันดับรายประเทศพบความแตกต่างอย่างชัดเจน โดยประเทศในแอฟริกาตอนใต้ซาฮาราครองอันดับต้นของโลก ได้แก่

• อันดับ 1 กานา 

• อันดับ 2 ไนจีเรีย 

• อันดับ 3 Kenya 

• อันดับ 4 ซิมบับเว 

• อันดับ 5 แทนซาเนีย 

ขณะที่ประเทศรายได้สูง เช่น สหราชอาณาจักร สหรัฐอเมริกา และฟินแลนด์ อยู่ในกลุ่มอันดับท้ายของการจัดอันดับ

ช่องว่างระหว่างวัยเพิ่มสูงขึ้น

ดัชนี Mind Health Quotient (MHQ) ของ Sapien Labs ระบุว่า โครงสร้างสุขภาพจิตของคนรุ่นใหม่กลับตาลปัตรจากช่วงต้นทศวรรษ 2000 ซึ่งในขณะนั้นคนวัยหนุ่มสาวมีระดับสุขภาวะดีที่สุดในทุกช่วงอายุ แต่ปัจจุบันกลับมีแนวโน้มเผชิญปัญหาสุขภาพจิตรุนแรงมากกว่ากลุ่มอายุเกิน 55 ปีถึง 4 เท่า

รายงานระบุว่า ช่องว่างดังกล่าวขยายตัวอย่างมีนัยสำคัญในช่วงการระบาดของโควิด-19 และยังคงต่อเนื่องในช่วง 5 ปีที่ผ่านมา

ปัจจัยเชิงโครงสร้างที่ส่งผลต่อสุขภาพจิต

รายงานชี้ว่า การเสื่อมถอยของสุขภาพจิตในเยาวชนมีความเชื่อมโยงกับหลายปัจจัย ได้แก่

• การเข้าถึงสมาร์ตโฟนตั้งแต่อายุยังน้อย  

• การบริโภคอาหารแปรรูปสูง  

• ความสัมพันธ์ในครอบครัวที่อ่อนแอลง  

• ระดับความศรัทธาและจิตวิญญาณที่ลดลง  

ในขณะเดียวกัน ประเทศในแอฟริกาตอนใต้ซาฮารามีลักษณะตรงข้าม เช่น การเข้าถึงสมาร์ตโฟนที่ช้ากว่า ความสัมพันธ์ครอบครัวที่เข้มแข็ง และระดับความศรัทธาทางจิตวิญญาณที่สูงกว่า โดยเฉพาะแทนซาเนียซึ่งถูกจัดอันดับสูงสุดของโลกด้านระดับจิตวิญญาณ และมีอายุเฉลี่ยในการเริ่มใช้สมาร์ตโฟนสูงที่สุด

ความท้าทายเชิงนโยบายของประเทศพัฒนาแล้ว

รายงานระบุว่า แม้ประเทศตะวันตก เช่น สหรัฐอเมริกา จะเพิ่มงบประมาณด้านสุขภาพจิต
อย่างต่อเนื่อง แต่ผลลัพธ์ด้านสุขภาวะยังไม่ดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ

ผู้จัดทำรายงานเสนอให้มีมาตรการเชิงนโยบายเพิ่มเติม เช่น

• การห้ามใช้สมาร์ตโฟนในเวลาเรียน  

• การกำหนดอายุขั้นต่ำสำหรับการใช้โซเชียลมีเดีย  

• การกำกับดูแลสารเติมแต่งในอาหารอย่างเข้มงวดมากขึ้น  

ความเสี่ยงเชิงเศรษฐกิจในระยะยาว

รายงานเตือนว่า แนวโน้มดังกล่าวอาจสะท้อนความสัมพันธ์เชิงลบระหว่างระดับความมั่งคั่งของประเทศกับสุขภาพจิตของเยาวชน โดยอาจส่งผลกระทบต่อประสิทธิภาพแรงงานในอนาคต เนื่องจากแรงงานรุ่นใหม่จำนวนมากเข้าสู่ตลาดแรงงานพร้อมข้อจำกัดด้านความสามารถในการคิด อารมณ์ และการทำงานร่วมกับผู้อื่นอย่างมีประสิทธิภาพ

ความคิดเห็นของสำนักงานส่งเสริมการค้าในต่างประเทศ ณ กรุงไนโรบี

ในบริบทของเคนยา การที่เยาวชนถูกจัดอันดับอยู่ในกลุ่มบนของโลกด้านสุขภาวะจิต ไม่ได้หมายถึงความสมบูรณ์ของระบบสุขภาพจิตในเชิงสาธารณสุข แต่สะท้อนโครงสร้างสังคมที่ยังคงมีความเป็น “ชุมชน” สูง ความสัมพันธ์ในครอบครัวและศาสนายังคงมีบทบาทสำคัญ ขณะที่การเข้าสู่โลกดิจิทัลยังอยู่ในช่วงที่ไม่ได้ถูกครอบงำโดยสมาร์ตโฟนและโซเชียลมีเดียอย่างเข้มข้นเท่าประเทศพัฒนาแล้ว ปัจจัยเหล่านี้ทำให้พฤติกรรมของผู้บริโภครุ่นใหม่ในเคนยายังมีความยืดหยุ่นทางอารมณ์สูง มีความผูกพันกับกิจกรรมทางสังคมจริง และมีแนวโน้มตอบสนองต่อแบรนด์ที่สร้าง “ความหมาย” มากกว่าการสื่อสารเชิงโฆษณาเพียงอย่างเดียว ดังนั้น ในเชิงเศรษฐกิจและการค้า สิ่งนี้มีผลต่อสินค้าไทยที่พึ่งพาการสื่อสารผ่านแพลตฟอร์มดิจิทัล เช่น สินค้าอาหาร เครื่องดื่ม สินค้าไลฟ์สไตล์ และสินค้าอุปโภคบริโภค ซึ่งมักใช้ social media เป็นช่องทางหลักในการเข้าถึงตลาด การที่ผู้บริโภคเคนยายังไม่ได้อยู่ในภาวะ “digital fatigue” ในระดับเดียวกับประเทศพัฒนาแล้ว ทำให้การสื่อสารแบรนด์สามารถยังคงใช้ความ “สดใหม่ สนุก และมีความเป็นชุมชน” ได้อย่างมีประสิทธิภาพมากกว่าแนวโน้มตลาดตะวันตกที่เริ่มตอบสนองต่อคอนเทนต์เชิงลึกหรือแนว mental wellness มากขึ้น ผู้ประกอบการไทยจึงไม่ควรมองเคนยาเพียงในฐานะตลาดกำลังซื้อระดับกลาง แต่ควรมองเป็นตลาดที่กำลังสร้าง “นิยามใหม่ของผู้บริโภครุ่นใหม่” ที่ยังผูกโยงกับครอบครัว ชุมชน และศาสนา ซึ่งทำให้การสื่อสารสินค้าไม่ควรเน้นเพียงฟังก์ชันหรือราคาต่อหน่วย แต่ควรเชื่อมโยงกับคุณค่าทางสังคม เช่น การแบ่งปัน ความอบอุ่น และการใช้ชีวิตอย่างสมดุล ซึ่งสอดคล้องกับสินค้าหลายประเภทของไทย เช่น อาหารพร้อมทาน เครื่องดื่มสมุนไพร ผลิตภัณฑ์สุขภาพ และสินค้าไลฟ์สไตล์ที่มี story เชิงวัฒนธรรม

หากผู้ประกอบการไทยสามารถออกแบบสินค้าและการสื่อสารให้สอดคล้องกับโครงสร้างสังคมที่ยังให้ความสำคัญกับความสัมพันธ์ ความศรัทธา และชีวิตที่ไม่เร่งรีบมากเกินไป ก็จะสามารถสร้างความแตกต่างในตลาดเคนยาได้อย่างยั่งยืน มากกว่าการแข่งขันด้วยราคาเพียงอย่างเดียว

---------------------------------------------------------

แหล่งที่มา : https://businesstoday.co.ke/kenya-among-top-global-performers-as-african-youth-lead-mind-health-rankings/

จัดทำโดย สำนักงานส่งเสริมการค้าในต่างประเทศ ณ กรุงไนโรบี

6 พฤษภาคม 2569