สถานการณ์นโยบายความมั่นคงทางอาหารของยูเออี

1.ภาพรวมและทิศทางนโยบาย

สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ (ยูเออี) เร่งเสริมสร้างความมั่นคงทางอาหาร โดยเพิ่มการผลิตภายในประเทศ กระจายแหล่งนำเข้า และลดการสูญเสียอาหาร เพื่อให้ประชาชนเข้าถึงอาหารที่เพียงพอ ปลอดภัย และมี ราคาที่เหมาะสม รวมทั้งรองรับความเสี่ยงจากสภาพภูมิอากาศและการหยุดชะงักของห่วงโซ่อุปทาน แนวทางดังกล่าวเปิดโอกาสให้ไทยขยายความร่วมมือด้านการค้าอาหาร เทคโนโลยีการเกษตร และโลจิสติกส์

การดำเนินงานอยู่ภายใต้ยุทธศาสตร์ความมั่นคงทางอาหารแห่งชาติ ค.ศ. 2051 ซึ่งเปิดตัวเมื่อเดือนพฤศจิกายน 2561 มี 38 โครงการหลัก และกำหนดตะกร้าอาหารแห่งชาติ 18 หมวดสินค้าจำเป็น โดยมีเป้าหมายให้    ยูเออีเป็นอันดับ 1 ของดัชนีความมั่นคงทางอาหารโลก (GFSI) ภายในปี 2594 ทั้งนี้ กระทรวงการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม (MOCCAE) อยู่ระหว่างปรับปรุงยุทธศาสตร์ร่วมกับภาคเอกชน

2.ประเด็นสำคัญด้านความมั่นคงทางอาหาร

2.1 การเข้าถึงอาหารและเสถียรภาพราคา ยูเออีให้ความสำคัญกับความต่อเนื่องของการส่งมอบ ควบคู่กับปริมาณและราคาสินค้า โดยประเมินระดับอาหารสำรองเทียบกับการบริโภค ความหลากหลายของแหล่งนำเข้า

ระยะเวลาจัดหาแหล่งทดแทน และประสิทธิภาพของระบบขนส่งและคลังสินค้า เพื่อรักษาการเข้าถึงอาหารในภาวะปกติ

และภาวะวิกฤต

2.2 สภาพภูมิอากาศและข้อจำกัดด้านน้ำ เมื่อวันที่ 23 ตุลาคม 2569 MOCCAE ประกาศแนวทางเตรียมพร้อมรับภัยพิบัติ ครอบคลุมการปรับตัวต่อสภาพภูมิอากาศ ความมั่นคงด้านน้ำและอาหาร การเฝ้าระวังความเสี่ยง ทางชีวภาพ และมลพิษทางทะเล สำหรับภาคเกษตร ยูเออีส่งเสริมฟาร์มแนวตั้ง การปลูกพืชในสภาพแวดล้อมควบคุม และไฮโดรโพนิกส์ ซึ่งอาจลดการใช้น้ำได้สูงสุดประมาณร้อยละ 90 เมื่อเทียบกับการเกษตรดั้งเดิม ขึ้นอยู่กับชนิดพืชและสภาพการดำเนินงาน

2.3 ความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์ ยูเออีวางแผนจัดหาแหล่งอาหารสำรอง 3–5 แหล่ง ต่อหมวดอาหารหลัก พร้อมประสานผู้จำหน่ายและผู้ขนส่งเพื่อปรับแหล่งจัดซื้อและเส้นทางเมื่อเกิดการหยุดชะงัก รวมถึงดูแลความต่อเนื่องของเมล็ดพันธุ์ ปุ๋ย และอาหารสัตว์ โดยใช้เครือข่ายท่าเรือ เขตปลอดอากร และความตกลงการค้าเสรีสนับสนุนบทบาท

ศูนย์กลางอาหารระหว่างเอเชีย แอฟริกา และยุโรป ทั้งนี้ การค้าอาหารและสินค้าเกษตรของยูเออีในปี 2568 มีมูลค่า 41.8 พันล้านเหรียญสหรัฐฯ 

2.4 นวัตกรรมและเทคโนโลยีการเกษตร ยูเออีตั้งเป้าผลิตพืชผลภายในประเทศให้ได้ร้อยละ 50 ของความต้องการ โดยส่งเสริมเกษตรอัจฉริยะ เกษตรในร่ม และเทคโนโลยีอาหาร ขณะที่ภาคเอกชนมีบทบาทด้านการทดสอบเทคโนโลยีและการระดมทุน อาทิ Tathmeer Agri Tech Center ในชาร์จาห์ ส่วนดูไบเตรียมพัฒนาแพลตฟอร์ม

ข้อมูลสำหรับนักลงทุนด้านเทคโนโลยีการเกษตร

2.5 การลดการสูญเสียอาหาร ยูเออีตั้งเป้าลดการสูญเสียอาหารและขยะอาหารลงร้อยละ 50 ภายในปี 2573 โดยใช้ปริมาณขยะอาหารตลอดห่วงโซ่เป็นตัวชี้วัดประสิทธิภาพของระบบอาหาร ดูไบจึงส่งเสริมการบริโภคอย่าง

ยั่งยืน ศึกษาพฤติกรรมผู้บริโภค และพัฒนาการลดขยะอาหารแบบครบวงจร

3.นโยบายและแผนงานระดับรัฐ

                    3.1 ยุทธศาสตร์ความมั่นคงทางอาหารดูไบ ค.ศ. 2030

สำนักงานสิ่งแวดล้อมและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศดูไบ (DECCA) เปิดเผยรายละเอียดแผนงานภายใต้ยุทธศาสตร์ดังกล่าว เพื่อให้ประชาชนมีอาหารเพียงพอและปลอดภัย และสนับสนุนอันดับของยูเออีในดัชนีความมั่นคงทางอาหารและความสามารถของระบบอาหารในการรับมือความผันผวน ประกอบด้วยแผนงานสำคัญ   5 ด้าน ดังนี้

                      (1) ส่งเสริมการผลิตทางการเกษตรอย่างยั่งยืน : ใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่าและเพิ่มขีดความสามารถ  ในการแข่งขัน ผ่านการขยายภาคประมง พัฒนาปศุสัตว์ และจัดตั้งสหกรณ์เกษตรกรรายย่อย

                      (2)  เสริมสร้างห่วงโซ่อุปทานให้รับมือความผันผวน : กระจายแหล่งนำเข้าและร่วมมือกับผู้นำเข้า สินค้าอาหารยุทธศาสตร์ เพื่อให้จัดหาอาหารได้ต่อเนื่องและตอบสนองภาวะฉุกเฉินได้รวดเร็ว

(3) ส่งเสริมการบริโภคอย่างยั่งยืน :  สนับสนุนอาหารเพื่อสุขภาพ ลดการสูญเสียและขยะอาหาร และศึกษาพฤติกรรมการบริโภค โดยมีโครงการที่เกี่ยวข้องรวม 4 โครงการ

(4) พัฒนาธรรมาภิบาล การกำกับดูแล และการลงทุน : จัดทำแพลตฟอร์มความมั่นคง ทางอาหารและแพลตฟอร์มข้อมูลนักลงทุนด้านเทคโนโลยีการเกษตร เพื่อสนับสนุนการลงทุนที่ยั่งยืน รวม 3 โครงการ

(5) พัฒนาระบบอาหารให้ปรับตัวได้ : เสริมโครงสร้างพื้นฐานและความร่วมมือระหว่างภาคส่วน รวมทั้งการวิจัยและพัฒนาระหว่างประเทศ เพื่อรองรับความเปลี่ยนแปลงของตลาด รวม 3 โครงการ

3.2 ยุทธศาสตร์เกษตรและความปลอดภัยอาหารอาบูดาบี

สำนักงานเกษตรและความปลอดภัยอาหารอาบูดาบี (ADAFSA) เปิดตัวยุทธศาสตร์เมื่อวันที่ 6 ตุลาคม 2569 ในการประชุม Global Food Security Summit โดยกำหนด 5 เสาหลักและ 13 แผนงาน เน้นการดำเนินงานแบบ

บูรณาการและผลสัมฤทธิ์ในพื้นที่

                    เป้าหมายภายในปี 2583 ได้แก่ เพิ่มการพึ่งพาตนเองด้านอาหารพื้นฐานจากร้อยละ 30 เป็นร้อยละ 70 ลดการใช้น้ำเกษตรจาก 24,700 เหลือ 12,700 ลูกบาศก์เมตรต่อเฮกตาร์ต่อปี เพิ่มมูลค่าภาคเกษตรต่อเศรษฐกิจ         อาบูดาบีจาก 9,500 เป็น 34,600 ล้านเดอร์แฮม (2,603 เป็น 9,480 เหรียญสหรัฐ) และสนับสนุนให้ยูเออีอยู่ใน                          5 อันดับแรกของ GFSI จากอันดับ 26

4.บทบาทของยูเออีในเวทีสหประชาชาติ

ในการประชุมสมัชชาสหประชาชาติ สมัยที่ 81 ณ นครนิวยอร์ก เมื่อเดือนกันยายน 2569 กระทรวงการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อมของยูเออี (MOCCAE) จัดการหารือระดับรัฐมนตรี 2 วาระ ได้แก่ วันที่     23 กันยายน 2569 ว่าด้วยการเสริมสร้างความมั่นคงด้านน้ำเพื่อการเกษตร ผ่านการบริหารจัดการน้ำ ปัญญาประดิษฐ์เกษตรอัจฉริยะ การผลิตน้ำจืดจากน้ำทะเลอย่างยั่งยืน และฟาร์มแนวตั้ง และวันที่ 25 กันยายน 2569 ว่าด้วยการรักษาความมั่นคงทางอาหารและความต่อเนื่องของห่วงโซ่อุปทานสินค้าจำเป็นท่ามกลางการหยุดชะงักในภูมิภาค โดยเน้นการประเมินความเสี่ยงล่วงหน้า การวางแผนโดยใช้ข้อมูล การกระจายแหล่งจัดหาและเส้นทางการค้า ตลอดจนการส่งเสริมความร่วมมือและแหล่งเงินทุน เพื่อให้การขนส่งอาหาร ปุ๋ย และปัจจัยการผลิตดำเนินต่อไปได้

  ความเห็นของ สคต.ดูไบ

นโยบายกระจายแหล่งนำเข้าของยูเออีเปิดโอกาสให้ไทยเป็นแหล่งจัดหาอาหารยุทธศาสตร์ โดยเฉพาะข้าว ไก่ อาหารทะเล ผักผลไม้ และอาหารแปรรูป อย่างไรก็ดี การเพิ่มการผลิตภายในยูเออีอาจลดความต้องการนำเข้า ผักสดบางชนิดในระยะยาว ผู้ประกอบการไทยจึงควรติดตามประเภทสินค้าที่ได้รับการส่งเสริมการผลิต พร้อมสร้างพันธมิตรจัดหาอาหารระยะยาวกับผู้นำเข้าอาหารยุทธศาสตร์ของดูไบและอาบูดาบี โดยเน้นความต่อเนื่องในการส่งมอบ คุณภาพสินค้า และมาตรฐานฮาลาล เพื่อเป็นแหล่งจัดหาสำรองที่เชื่อถือได้ ควบคู่กับการขยายความร่วมมือด้าน      เมล็ดพันธุ์ ปุ๋ย อาหารสัตว์ และเทคโนโลยีเกษตรในร่ม รวมถึงการร่วมลงทุนหรือถ่ายทอดองค์ความรู้ที่สนับสนุนการผลิตภายใต้ข้อจำกัดด้านน้ำและสภาพภูมิอากาศ ตลอดจนพัฒนาสินค้าและบริการเพื่อลดการสูญเสียอาหาร ทั้งอาหารที่มีอายุการเก็บรักษายาว บรรจุภัณฑ์ยั่งยืน และระบบโลจิสติกส์ควบคุมอุณหภูมิ เพื่อให้สอดคล้องกับเป้าหมายลดขยะอาหารและรักษาคุณภาพสินค้าตลอดห่วงโซ่อุปทาน นอกจากนี้ ควรติดตามการจัดงาน Global Food Security Summit และ Global Food Week ณ อาบูดาบี รวมทั้ง Sharjah Investment Forum เพื่อใช้เป็นช่องทางพบปะหน่วยงานรัฐ      ผู้นำเข้าและนักลงทุนที่เกี่ยวข้อง

------------------------------------------------------------------------------------

แหล่งข้อมูล

• WAM: DECCA outlines five key initiatives under the Dubai Food Security Strategy 2030  

• Gulf News: Abu Dhabi targets 70% food self-sufficiency by 2040 under new ADAFSA strategy  

• Gulf News: UAE adopts comprehensive strategy to strengthen disaster preparedness  

• Gulf News: UAE targets 50 per cent local crop production, Sharjah diverts 93 per cent of waste from landfills  

• Gulf News: UAE plans up to five alternative food supply sources to safeguard against disruptions