หมั่นโถวรูปแบบใหม่ในจีนยกระดับจากอาหารหลักราคาประหยัด สู่ผลิตภัณฑ์อาหารเพื่อสุขภาพ ตอบโจทย์ผู้บริโภคยุคใหม่

โดยทั่วไปหมั่นโถวในประเทศจีนเป็นอาหารหลักที่มีราคาจำหน่ายประมาณ 1 หยวนต่อชิ้น โดยมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อบริโภคให้อิ่มท้อง อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันผลิตภัณฑ์หมั่นโถวกำลังได้รับการพัฒนาและปรับระดับราคาให้สูงขึ้น เพื่อตอบสนองความต้องการของผู้บริโภคที่ให้ความสำคัญกับคุณภาพ รสชาติ และคุณค่าทางโภชนาการมากขึ้น

เมื่อต้นเดือนพฤศจิกายน 2569 แบรนด์ Freshippo (เหอหม่า) ได้เปิดตัวผลิตภัณฑ์ “หมั่นโถวแป้งหมักแบบดั้งเดิมไส้แน่น” จำนวน 5 รายการ ได้แก่ ไส้เห็ดสือหู (Dendrobium officinale) ไส้เคล ไส้ลูกเดือยและพุทราจีน ไส้เผือกเกลือทะเล และไส้โปรตีนสามชั้น โดยผลิตภัณฑ์มีลักษณะตัดแบ่งครึ่งเพื่อให้เห็นส่วนประกอบของไส้ด้านในอย่างชัดเจน มีราคาจำหน่ายชิ้นละ 9.9-12.9 หยวน ซึ่งได้รับความสนใจจากผู้บริโภครุ่นใหม่ ทั้งในด้านการทดลองซื้อ การรีวิว และการบอกต่อผ่านแพลตฟอร์มสื่อสังคมออนไลน์

ปรากฏการณ์ดังกล่าวสะท้อนให้เห็นถึงการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมผู้บริโภคจีน จากเดิมที่ให้ความสำคัญกับการบริโภคเพื่อให้อิ่มท้อง ไปสู่การเลือกอาหารที่มีคุณภาพและคุณค่าทางโภชนาการมากขึ้น ส่งผลให้หมั่นโถวได้รับการพัฒนาจากอาหารที่ให้คาร์โบไฮเดรตเป็นหลัก ไปสู่ผลิตภัณฑ์อาหารที่มีส่วนประกอบของโปรตีนและใยอาหาร สามารถบริโภคเป็นอาหารมื้อหลักได้ด้วยตัวเอง โดยนำแนวคิดการพัฒนาผลิตภัณฑ์เบเกอรีตะวันตกมาประยุกต์ใช้ ทั้งในด้านการเลือกวัตถุดิบ การออกแบบผลิตภัณฑ์ และการนำเสนอรูปลักษณ์ที่น่าสนใจ หมั่นโถวจึงไม่ได้เป็นเพียงอาหารหลักราคาประหยัดอีกต่อไป แต่กำลังพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์อาหารรูปแบบใหม่ที่ตอบโจทย์ทั้งด้านโภชนาการ ความสะดวก และประสบการณ์ในการบริโภค ตลอดจนสามารถสร้างกระแสการบอกต่อผ่านสื่อสังคมออนไลน์ได้

ปัจจัยสำคัญที่ทำให้หมั่นโถว ซึ่งเป็นอาหารหลักที่บริโภคกันอย่างแพร่หลายในประเทศจีน กลายเป็นผลิตภัณฑ์ที่ได้รับความสนใจจากตลาดและช่องทางจำหน่ายในปัจจุบัน มี 2 ประการ ดังนี้

ประการที่ 1 การนำแนวคิดการพัฒนาผลิตภัณฑ์เบเกอรีตะวันตกมาประยุกต์ใช้กับขนมแป้งแบบดั้งเดิมของจีน ช่วยเพิ่มความหลากหลายและสร้างนวัตกรรมให้กับผลิตภัณฑ์หมั่นโถว

หมั่นโถวแบบดั้งเดิมมีลักษณะเป็นก้อนกลม โดยส่วนใหญ่ไม่มีไส้หรือมีไส้ซ่อนอยู่ภายในแป้ง ทำให้ผู้บริโภคไม่สามารถมองเห็นส่วนประกอบของผลิตภัณฑ์ได้อย่างชัดเจน อย่างไรก็ตาม หมั่นโถวรูปแบบใหม่ได้นำแนวคิดการออกแบบและพัฒนาผลิตภัณฑ์เบเกอรีตะวันตกมาประยุกต์ใช้ โดยให้ความสำคัญกับการนำเสนอรูปลักษณ์ของผลิตภัณฑ์ โดยเฉพาะการออกแบบลักษณะหน้าตัดของหมั่นโถวให้สามารถแสดงส่วนประกอบและไส้ด้านในได้อย่างโดดเด่น

ตัวอย่างที่เห็นได้ชัด ได้แก่ ผลิตภัณฑ์หมั่นโถวไส้ธัญพืช 5 ชนิด ซึ่งมีการผสมผสานวัตถุดิบหลากหลายประเภท เช่น มันเทศสีม่วง ฟักทอง เกาลัด และเผือก โดยจัดวางส่วนประกอบให้มีสีสันแตกต่างกัน ทั้งสีม่วง สีเหลือง และสีส้ม เมื่อตัดผลิตภัณฑ์ออกเป็นสองส่วนจะสามารถมองเห็นไส้ด้านในได้อย่างชัดเจน ช่วยเพิ่มความน่าสนใจและกระตุ้นความต้องการบริโภคของผู้บริโภค

นอกจากความโดดเด่นด้านรูปลักษณ์แล้ว ผลิตภัณฑ์ที่มีสีสันและส่วนประกอบหลากหลายยังสามารถนำไปใช้สร้างเนื้อหาสำหรับเผยแพร่บนแพลตฟอร์มสื่อสังคมออนไลน์ โดยเฉพาะ Xiaohongshu ซึ่งเป็นแพลตฟอร์มที่ผู้บริโภคนิยมแบ่งปันประสบการณ์การบริโภค รีวิวสินค้า และแนะนำผลิตภัณฑ์ที่น่าสนใจ ส่งผลให้ผู้บริโภคสามารถสร้างเนื้อหาและเผยแพร่ข้อมูลเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์ต่อไปได้ด้วยตนเอง หมั่นโถวจึงเปลี่ยนบทบาทจากอาหารหลักที่บริโภคในชีวิตประจำวันไปสู่ผลิตภัณฑ์ที่มีศักยภาพในการสร้างกระแสบนสื่อสังคมออนไลน์ สามารถตอบสนองความต้องการทั้งด้านรสชาติ รูปลักษณ์ และความพึงพอใจทางอารมณ์ของผู้บริโภค

นอกจากการปรับปรุงรูปลักษณ์แล้ว หมั่นโถวรูปแบบใหม่ยังมีการนำวัตถุดิบที่นิยมใช้ในผลิตภัณฑ์เบเกอรีตะวันตกมาประยุกต์เป็นส่วนประกอบของไส้ด้วย โดยหากพิจารณาตามวัฒนธรรมการบริโภคของจีน หมั่นโถวทางภาคเหนือส่วนใหญ่เป็นผลิตภัณฑ์ที่ไม่มีไส้ ขณะที่พื้นที่แถบเจียงซู          เจ้อเจียง และเซี่ยงไฮ้ มีผลิตภัณฑ์แป้งที่มีไส้ เช่น ซาลาเปาไส้เนื้อและไส้ถั่วแดง แต่รูปแบบผลิตภัณฑ์ยังคงมีลักษณะค่อนข้างดั้งเดิม

สำหรับหมั่นโถวรูปแบบใหม่ มีการนำวัตถุดิบที่หลากหลายมาผสมผสานกัน โดยเฉพาะวัตถุดิบที่ได้รับความนิยมในอาหารตะวันตก เช่น ชีส เบคอน ไข่คน มันฝรั่งบด ปูอัด และบรอกโคลีสับ มาประกอบเป็นไส้ภายในหมั่นโถวขนาดใหญ่ โดยเฉพาะผลิตภัณฑ์ไส้โปรตีนสามชั้นที่มีการผสมผสานวัตถุดิบแบบจีนและตะวันตกอย่างชัดเจน จนได้รับการขนานนามจากผู้บริโภคบนสื่อสังคมออนไลน์ว่าเป็น “แซนด์วิชสไตล์จีน”อย่างไรก็ตาม การพัฒนาผลิตภัณฑ์ให้มีรูปลักษณ์โดดเด่นและมีไส้หลากหลายเพียงอย่างเดียว อาจยังไม่เพียงพอที่จะสร้างความต้องการซื้อซ้ำจากผู้บริโภคได้อย่างต่อเนื่องในระยะยาว จึงจำเป็นต้องพัฒนาผลิตภัณฑ์ให้สอดคล้องกับความต้องการด้านสุขภาพและคุณค่าทางโภชนาการควบคู่กันไป

ประการที่ 2 การพัฒนาหมั่นโถวรูปแบบใหม่ให้มีคุณค่าทางโภชนาการและตอบโจทย์ด้านสุขภาพมากขึ้น เพื่อแก้ไขข้อจำกัดของหมั่นโถวแบบดั้งเดิม

หมั่นโถวสีขาวแบบดั้งเดิมมีจุดเด่นด้านราคาประหยัดและสามารถบริโภคเพื่อให้อิ่มท้องได้ แต่มีข้อจำกัดด้านรสชาติและความหลากหลายทางโภชนาการ เนื่องจากมีรสชาติค่อนข้างจืดและมักต้องบริโภคร่วมกับอาหารประเภทอื่น หากรับประทานเพียงอย่างเดียวอาจทำให้รู้สึกแห้งและขาดความหลากหลาย อีกทั้งยังมีองค์ประกอบทางโภชนาการที่ค่อนข้างจำกัด จึงทำหน้าที่เป็นเพียงอาหารหลักประกอบกับข้าวหรือกับข้าว มากกว่าจะเป็นอาหารที่สามารถบริโภคเป็นมื้อหลักได้อย่างครบถ้วนในตัวเอง

ในทางตรงกันข้าม หมั่นโถวรูปแบบใหม่ได้เพิ่มโอกาสในการยกระดับผลิตภัณฑ์จากอาหารหลักทั่วไปให้กลายเป็นอาหารมื้อเดียวที่มีความหลากหลายมากขึ้น โดยเฉพาะกลุ่มผู้บริโภคที่ให้ความสำคัญกับการออกกำลังกายและการควบคุมน้ำหนัก ซึ่งมักต้องการบริโภคคาร์โบไฮเดรตที่เหมาะสมควบคู่กับการได้รับสารอาหารที่เพียงพอ อย่างไรก็ตาม การบริโภคหมั่นโถวธัญพืชหรือผักต้มที่มีรสชาติค่อนข้างจืดเป็นประจำอาจทำให้เกิดความเบื่อหน่าย หมั่นโถวรูปแบบใหม่จึงนำวัตถุดิบหลายประเภทมาผสมผสานกัน เพื่อเพิ่มความหลากหลายด้านรสชาติและคุณค่าทางโภชนาการ ช่วยให้ผู้บริโภคสามารถควบคุมอาหารได้โดยไม่จำเป็นต้องจำกัดตัวเองอยู่กับอาหารที่มีรสชาติจืดชืดเพียงอย่างเดียว

นอกจากนี้ ผู้บริโภคชาวจีนบางส่วนเริ่มให้ความสนใจกับการตรวจสอบพลังงานและองค์ประกอบทางโภชนาการของผลิตภัณฑ์หมั่นโถวแต่ละชนิด โดยมีการแบ่งปันข้อมูลและคำแนะนำผ่านสื่อสังคมออนไลน์ เช่น ผู้ที่ต้องการควบคุมการบริโภคไขมันอาจเลือกผลิตภัณฑ์ที่มีส่วนประกอบของธัญพืชและพืชหัวเป็นหลัก ขณะที่ผู้ที่ต้องการบริโภคอาหารที่มีรสชาติหลากหลายมากขึ้นอาจเลือกผลิตภัณฑ์รสเผือกเกลือทะเล หรือผลิตภัณฑ์ที่มีส่วนประกอบของลูกเดือยและธัญพืช ทั้งนี้ ผลิตภัณฑ์แต่ละประเภทมีปริมาณคาร์โบไฮเดรต น้ำตาล และไขมันแตกต่างกัน โดยผลิตภัณฑ์บางชนิดอาจมีคาร์โบไฮเดรตและน้ำตาลค่อนข้างสูง แต่มีปริมาณไขมันต่ำกว่าผลิตภัณฑ์เบเกอรีบางประเภท จึงเป็นอีกทางเลือกหนึ่งสำหรับผู้บริโภคที่ต้องการควบคุมอาหาร อย่างไรก็ตาม การเลือกบริโภคควรพิจารณาข้อมูลโภชนาการของผลิตภัณฑ์แต่ละชนิดประกอบด้วย

อีกหนึ่งปัจจัยสำคัญที่ช่วยเพิ่มความนิยมให้กับหมั่นโถวรูปแบบใหม่ คือ ความสะดวกและการประหยัดเวลาในการเตรียมอาหาร โดยทั่วไปหมั่นโถวแบบดั้งเดิมต้องนำไปอุ่นด้วยการนึ่งก่อนบริโภค แม้ปัจจุบันจะมีผลิตภัณฑ์ขนมแป้งจำนวนมากที่สามารถอุ่นด้วยเตาไมโครเวฟได้ แต่ผู้บริโภคบางส่วนยังพบปัญหาด้านเนื้อสัมผัส เนื่องจากหมั่นโถวที่ผ่านการอุ่นด้วยไมโครเวฟอาจแห้งหรือแข็ง นอกจากนี้ ผลิตภัณฑ์บางประเภทไม่สามารถนำบรรจุภัณฑ์เดิมเข้าไมโครเวฟได้ ทำให้ต้องเตรียมภาชนะเพิ่มเติม ซึ่งไม่สะดวกต่อการบริโภค โดยเฉพาะกลุ่มพนักงานออฟฟิศ

อย่างไรก็ตาม หมั่นโถวรูปแบบใหม่หลายรายการได้รับการพัฒนาบรรจุภัณฑ์ให้สามารถนำเข้าเตาไมโครเวฟได้โดยตรง และยังคงรักษาเนื้อสัมผัสให้อยู่ในระดับที่เหมาะสมหลังผ่านการอุ่น ช่วยลดขั้นตอนในการเตรียมอาหารและลดภาระในการทำความสะอาดภาชนะ สำหรับผู้บริโภคที่ต้องการรับประทานอาหารอย่างรวดเร็วในช่วงเวลาพักกลางวัน ความสะดวกดังกล่าวจึงเป็นอีกปัจจัยหนึ่งที่ช่วยกระตุ้นการตัดสินใจซื้อ ควบคู่กับความหลากหลายด้านรสชาติและส่วนประกอบทางโภชนาการของผลิตภัณฑ์

กล่าวได้ว่า หมั่นโถวรูปแบบใหม่กำลังตอบสนองต่อแนวโน้มการยกระดับคุณภาพอาหารหลักของผู้บริโภคจีน โดยข้อมูลจาก Foodaily ซึ่งเป็นสื่อด้านอุตสาหกรรมอาหารของจีนที่เผยแพร่ในปี 2569 ระบุว่า ภายใต้สภาพสังคมที่มีความเร่งรีบมากขึ้น เวลาว่างที่ผู้บริโภคสามารถจัดสรรได้เองมีแนวโน้มลดลง ส่งผลให้ผู้คนจำนวนมากเผชิญกับภาวะขาดแคลนเวลา (Time Poverty) โดยเฉพาะเวลาสำหรับการประกอบอาหารและการรับประทานอาหาร ซึ่งกลายเป็นต้นทุนด้านเวลาที่สำคัญในชีวิตประจำวัน อย่างไรก็ตาม การมีเวลาน้อยลงไม่ได้หมายความว่าผู้บริโภคจะลดความคาดหวังด้านคุณภาพอาหารลง ตรงกันข้าม ผู้บริโภคยังคงต้องการอาหารที่สะดวก รวดเร็ว และสามารถตอบสนองความต้องการด้านรสชาติและโภชนาการได้อย่างเหมาะสม

แนวโน้มดังกล่าวจึงเปิดโอกาสให้ผลิตภัณฑ์ขนมแป้งแบบดั้งเดิมของจีนสามารถพัฒนานวัตกรรมและสร้างมูลค่าเพิ่มได้มากขึ้น โดยเฉพาะหมั่นโถวซึ่งเป็นอาหารที่มีฐานผู้บริโภคขนาดใหญ่และมีความคุ้นเคยในตลาดจีนมาอย่างยาวนาน แต่รูปแบบผลิตภัณฑ์และวิธีการบริโภคยังมีข้อจำกัดอยู่มาก การปรับปรุงวัตถุดิบ รสชาติ โครงสร้างผลิตภัณฑ์ และบรรจุภัณฑ์ให้สอดคล้องกับพฤติกรรมผู้บริโภคยุคใหม่ จึงเป็นแนวทางสำคัญในการสร้างความแตกต่างและเพิ่มมูลค่าให้กับผลิตภัณฑ์อาหารดั้งเดิมของจีน

ความคิดเห็นและข้อเสนอแนะจาก สคต. ณ เมืองหนานหนิง  กรณีการพัฒนาหมั่นโถวแบบดั้งเดิมที่มีราคาจำหน่ายเพียงชิ้นละประมาณ 1 หยวน ให้กลายเป็นผลิตภัณฑ์หมั่นโถวรูปแบบใหม่ที่มีไส้หลากหลายและมีราคาสูงขึ้นเป็น 9.9 หยวนหรือมากกว่า แต่ยังได้รับการตอบรับที่ดีจากผู้บริโภคและเกิดกระแสการบอกต่อผ่านสื่อสังคมออนไลน์ สะท้อนให้เห็นว่า ผู้บริโภคจีนมีแนวโน้มยินดีจ่ายในราคาที่สูงขึ้น หากผลิตภัณฑ์สามารถนำเสนอคุณค่าที่เพิ่มขึ้น ทั้งในด้านคุณภาพของวัตถุดิบ รสชาติ คุณค่าทางโภชนาการ ความสะดวกในการบริโภค และรูปลักษณ์ที่โดดเด่น ทั้งนี้ แนวโน้มดังกล่าวแสดงให้เห็นถึงการเปลี่ยนแปลงแนวคิดในการกำหนดมูลค่าของสินค้าอาหาร จากเดิมที่ให้ความสำคัญกับปริมาณและต้นทุนการผลิตเป็นหลัก ไปสู่การให้ความสำคัญกับคุณค่าและประสบการณ์ที่ผู้บริโภคได้รับจากผลิตภัณฑ์มากขึ้น นอกจากนี้ ช่องทางค้าปลีกสมัยใหม่ เช่น Freshippo (เหอหม่า) Dingdong และ Walmart ได้นำแนวคิดการพัฒนาผลิตภัณฑ์เบเกอรีตะวันตกมาประยุกต์ใช้กับอาหารแป้งแบบดั้งเดิมของจีน ทั้งการออกแบบรูปลักษณ์และหน้าตัดของผลิตภัณฑ์ให้เห็นไส้ด้านในอย่างชัดเจน การนำวัตถุดิบที่ไม่ใช่ส่วนประกอบดั้งเดิม เช่น ชีส เผือก และวัตถุดิบที่มีคุณค่าทางโภชนาการอื่นๆ มาสร้างสรรค์รสชาติใหม่ รวมถึงการนำเสนอผลิตภัณฑ์ในรูปแบบที่ใกล้เคียงกับขนมปังและเบเกอรีตะวันตก กรณีดังกล่าวแสดงให้เห็นว่า การนำวัตถุดิบและภูมิปัญญาด้านอาหารดั้งเดิมมาผสมผสานกับแนวคิดการพัฒนาผลิตภัณฑ์สมัยใหม่ สามารถสร้างความแตกต่าง เพิ่มมูลค่า และขยายโอกาสทางการตลาดให้กับสินค้าอาหารที่มีการแข่งขันสูงได้

สคต. ณ เมืองหนานหนิง เห็นว่าแนวโน้มดังกล่าวเป็นโอกาสสำหรับผู้ประกอบการไทยในการพัฒนาผลิตภัณฑ์อาหารเพื่อเข้าสู่ตลาดจีน โดยประเทศไทยมีความได้เปรียบด้านวัตถุดิบทางการเกษตรที่หลากหลายและมีเอกลักษณ์เฉพาะตัว อาทิ ข้าวเหนียวไทย มะพร้าว ใบเตย เนื้อทุเรียน ถั่วเขตร้อน และข้าวหอมไทย ซึ่งสามารถนำมาประยุกต์ใช้เป็นส่วนประกอบของผลิตภัณฑ์อาหารรูปแบบใหม่ เช่น ผลิตภัณฑ์แป้งและเบเกอรีไส้ผลไม้ไทย ขนมเพื่อสุขภาพ หรืออาหารพร้อมรับประทานที่ผสมผสานวัตถุดิบไทยกับรสชาติที่ผู้บริโภคจีนคุ้นเคย ทั้งนี้ ผู้ประกอบการไทยควรให้ความสำคัญกับการพัฒนาผลิตภัณฑ์ที่ตอบโจทย์แนวโน้มการบริโภคของตลาดจีน ทั้งด้านคุณภาพและแหล่งที่มาของวัตถุดิบ คุณค่าทางโภชนาการ ความสะดวกในการบริโภค ตลอดจนการออกแบบรูปลักษณ์และบรรจุภัณฑ์ให้มีความทันสมัยและดึงดูดความสนใจ นอกจากนี้ ควรนำเสนอเรื่องราวและอัตลักษณ์ของวัตถุดิบไทย เพื่อสร้างการรับรู้ถึงความแตกต่างและเพิ่มมูลค่าให้กับสินค้า ควบคู่กับการใช้ช่องทางค้าปลีกสมัยใหม่และแพลตฟอร์มพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ในการประชาสัมพันธ์และส่งเสริมการขาย ซึ่งจะช่วยเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน สร้างมูลค่าเพิ่มให้กับสินค้าเกษตรและอาหารแปรรูปของไทย และขยายโอกาสทางการตลาดในประเทศจีนได้อย่างยั่งยืน

-------------------------------------------------------------

แหล่งที่มา

https://www.foodaily.com/articles/42543 

https://mp.weixin.qq.com/s/w8klRqrb5UYfS6a_T5Vtow

https://www.foodaily.com/articles/42543 

สำนักงานส่งเสริมการค้าในต่างประเทศ ณ เมืองหนานหนิง