เวียดนามเดินหน้าออกกฎหมายผลักดันธุรกิจฮาลาล ตั้งเป้าสร้างมาตรฐานสากล

เนื้อข่าว 

เวียดนามมีแผนดำเนินการเจรจาและลงนามความตกลงระหว่างประเทศอย่างเชิงรุก เพื่อส่งเสริมและสนับสนุนผู้ประกอบการในการพัฒนาและขยายตลาดผลิตภัณฑ์และบริการฮาลาล ตามร่างกฤษฎีกาว่าด้วยการบริหารจัดการคุณภาพผลิตภัณฑ์และบริการฮาลาล (A draft decree on halal products and services quality management) ซึ่งจัดทำโดยกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (Ministry of Science and Technology: MoST) โดยให้ความหมายของ “ผลิตภัณฑ์ฮาลาล” ว่าเป็นสินค้าที่ผ่านการรับรองว่าถูกต้องและเป็นไปตามข้อกำหนดของศาสนาอิสลาม ส่วน “บริการฮาลาล” หมายถึงกิจกรรมทุกประเภทที่เกี่ยวข้องกับผลิตภัณฑ์ฮาลาล อาทิ การขนส่ง การเก็บรักษา การบรรจุภัณฑ์ การจัดแสดงสินค้า และการจัดการสินค้า

ร่างกฤษฎีกาดังกล่าวกำหนดให้มีการสนับสนุนองค์กรรับรองฮาลาลของเวียดนามให้สามารถยกระดับศักยภาพจนเป็นที่ยอมรับในระดับสากล และให้ผลการรับรองได้รับการยอมรับจากหลายประเทศ โดยเฉพาะตลาดส่งออกเป้าหมาย ทั้งนี้ เวียดนามจะบูรณาการการวิจัย การพัฒนา และการส่งเสริมตลาดผลิตภัณฑ์และบริการฮาลาลเข้าสู่โครงการส่งเสริมการค้าระดับชาติและโครงการพัฒนาตลาดอื่นที่เกี่ยวข้อง รวมถึงให้การสนับสนุนค่าใช้จ่ายแก่ผู้ประกอบการในการเข้าร่วมงานแสดงสินค้า นิทรรศการ เวทีเจรจา และกิจกรรมฮาลาลระดับนานาชาติ ผู้ประกอบการที่มีผลิตภัณฑ์และบริการฮาลาลคุณภาพสูงและมีชื่อเสียงจะได้รับการส่งเสริมให้เข้าร่วมโครงการแบรนด์แห่งชาติของเวียดนาม (Viet Nam National Brand Programme) เพื่อยกระดับผลิตภัณฑ์ฮาลาลภายใต้แบรนด์ชาติสู่เวทีการค้าระดับโลก

ด้านนโยบายสนับสนุนผู้ประกอบการ ร่างกฤษฎีกากำหนดให้สถาบันการเงิน กองทุนค้ำประกันสินเชื่อ และกองทุนพัฒนาวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม พิจารณาจัดให้มีอัตราดอกเบี้ยพิเศษสำหรับโครงการลงทุนด้านการผลิตและเทคโนโลยีฮาลาล ตลอดจนให้ความสำคัญกับการจัดตั้งระบบบริหารคุณภาพที่ได้มาตรฐานฮาลาล และสนับสนุนค่าใช้จ่ายสำหรับการตรวจประเมินเพื่อขอการรับรองฮาลาลครั้งแรก การสนับสนุนดังกล่าวจะถูกรวมอยู่ในโครงการและมาตรการหลายประเภท เช่น โครงการสนับสนุนวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (Small and Medium-sized Enterprise Support Programmes) โครงการส่งเสริมอุตสาหกรรม (Industrial Promotion Programme) และโครงการพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีในระดับชาติและท้องถิ่น (National and local Science and Technology Development Programmes)

เวียดนามยังมุ่งส่งเสริมให้ผู้ประกอบการดำเนินโครงการด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เพื่อการวิจัย ประยุกต์ใช้ และนวัตกรรมด้านเทคโนโลยีการผลิตและการเก็บรักษาผลิตภัณฑ์ฮาลาล รวมถึงสนับสนุนการเข้าถึงตลาด ข้อมูลด้านกฎหมาย และข้อมูลด้านเทคนิค ผ่านการจัดทำ พัฒนา และบำรุงรักษาฐานข้อมูลฮาลาลแห่งชาติ ซึ่งเชื่อมโยงกับฐานข้อมูลมาตรฐาน การวัด และคุณภาพของประเทศ โดยฐานข้อมูลดังกล่าวต้องเปิดเผยต่อสาธารณะ โปร่งใส เข้าถึงได้ง่าย และให้ข้อมูลที่ครบถ้วน ถูกต้อง และทันเวลา

ในด้านการสนับสนุนองค์กรตรวจสอบและรับรอง ร่างกฤษฎีกากำหนดให้มีสิทธิประโยชน์ทางการเงินเพื่อการลงทุนในอุปกรณ์ทดสอบเฉพาะทางที่ตอบสนองความต้องการด้านฮาลาล โดยใช้งบประมาณจากกองทุนพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี โครงการสนับสนุนวิสาหกิจด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี หรือโครงการเฉพาะกิจ นอกจากนี้ ยังสนับสนุนค่าใช้จ่ายสำหรับการขอการรับรองมาตรฐานสากลครั้งแรกของห้องปฏิบัติการและหน่วยงานรับรองฮาลาลที่มีศักยภาพและความมุ่งมั่นต่อการพัฒนาอุตสาหกรรมนี้ พร้อมทั้งสนับสนุนให้องค์กรประเมินความสอดคล้องด้านฮาลาลเข้าร่วมเครือข่ายและสมาคมระดับนานาชาติ แสวงหาโอกาสความร่วมมือด้านเทคนิค และผลักดันการลงนามข้อตกลงยอมรับร่วมในผลการทดสอบและการรับรองกับหน่วยงานต่างประเทศ

นอกจากนี้ ร่างกฤษฎีกายังเปิดโอกาสให้ธุรกิจครัวเรือน สหกรณ์ และกลุ่มวิสาหกิจชุมชน เชื่อมโยงกับผู้ประกอบการแปรรูปและส่งออกฮาลาล เพื่อจัดตั้งห่วงโซ่อุปทานวัตถุดิบฮาลาลที่มั่นคงและมีการควบคุม รวมทั้งนำร่องรูปแบบการเชื่อมโยงการผลิตและการขอรับรองฮาลาล เพื่อช่วยลดต้นทุนและเพิ่มโอกาสการได้รับการรับรอง ทั้งนี้ กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีกำลังเปิดรับฟังความคิดเห็นสาธารณะต่อร่างกฤษฎีกาฉบับนี้ผ่านระบบข้อมูลข่าวสารของกระทรวงฯ

(แหล่งที่มา https://vietnamnews.vn/ ฉบับวันที่ 4 สิงหาคม 2568)

วิเคราะห์ผลกระทบ

ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา เวียดนามได้แสดงให้เห็นถึงความมุ่งมั่นอย่างชัดเจนในการพัฒนาอุตสาหกรรมฮาลาล เพื่อเสริมบทบาทในตลาดโลก โดยเฉพาะในปี 2566 รัฐบาลได้อนุมัติโครงการส่งเสริมความร่วมมือระหว่างประเทศเพื่อพัฒนาอุตสาหกรรมฮาลาลเวียดนามจนถึงปี 2573 ซึ่งนับเป็นก้าวสำคัญของการทูตเชิงเศรษฐกิจ เป้าหมายหลักคือการเพิ่มส่วนแบ่งในตลาดฮาลาลโลกที่คาดว่าจะมีมูลค่าสูงถึง 
10 ล้านล้านเหรียญสหรัฐภายในปี 2571 โครงการนี้ถูกวางให้เป็นยุทธศาสตร์ระยะยาว เพื่อให้เวียดนามสามารถเจาะตลาดมุสลิมที่กำลังขยายตัวอย่างต่อเนื่องทั่วโลก

จากกรอบยุทธศาสตร์ดังกล่าว เวียดนามได้จัดทำร่างกฤษฎีกาว่าด้วยการบริหารจัดการคุณภาพผลิตภัณฑ์และบริการฮาลาล ซึ่งถือเป็นกลไกสำคัญในการแปลงนโยบายสู่การปฏิบัติ เนื้อหาในร่างกฤษฎีกาครอบคลุมตั้งแต่การกำหนดนิยามและมาตรฐานของผลิตภัณฑ์และบริการฮาลาล ระบบการรับรองตามหลักศาสนาอิสลาม ไปจนถึงมาตรการสนับสนุนภาคธุรกิจและองค์กรตรวจสอบรับรองในด้านเงินทุน เทคโนโลยี การวิจัยและพัฒนา ตลอดจนการเชื่อมโยงเครือข่ายการค้ากับต่างประเทศ เพื่อยกระดับคุณภาพและสร้างความน่าเชื่อถือในระดับสากล

ปัจจุบัน เวียดนามยังขาดกรอบกฎหมายที่เป็นเอกภาพสำหรับการกำกับดูแลกระบวนการผลิต การรับรอง และการทำตลาดผลิตภัณฑ์ฮาลาล ส่งผลให้เกิดข้อจำกัดต่อการบริหารจัดการของภาครัฐและการดำเนินงานของภาคเอกชน อีกทั้งอาจกระทบต่อความเชื่อมั่นของผู้บริโภคทั้งในและต่างประเทศ การออกกฤษฎีกานี้จึงมีบทบาทสำคัญในการวางรากฐานกฎหมายที่ชัดเจน ครอบคลุมทุกมิติของอุตสาหกรรม ตั้งแต่การผลิต การตรวจสอบรับรอง การพัฒนามาตรฐาน ไปจนถึงการส่งเสริมศักยภาพผู้ประกอบการ

ในเชิงนโยบาย รัฐบาลเวียดนามเตรียมใช้กลไกสนับสนุนหลากหลายรูปแบบ อาทิ การผลักดันให้ผู้ประกอบการเข้าร่วมโครงการแบรนด์แห่งชาติ การสนับสนุนการเข้าร่วมงานแสดงสินค้าและเวทีเจรจาการค้าฮาลาลระดับนานาชาติ การจัดสรรงบประมาณเพื่อการวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีการผลิตและการเก็บรักษา รวมถึงการอำนวยความสะดวกด้านสินเชื่อดอกเบี้ยพิเศษ โดยเฉพาะสำหรับวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (SMEs) ซึ่งมีศักยภาพสูงในการขยายตลาดฮาลาลในภูมิภาค

ความเคลื่อนไหวของเวียดนามในการพัฒนาอุตสาหกรรมฮาลาล ไม่เพียงแต่เป็นการเปิดโอกาสสู่ตลาดใหม่ที่มีมูลค่ามหาศาล แต่ยังเป็นยุทธศาสตร์สำคัญในการยกระดับมาตรฐานสินค้าเวียดนาม เสริมขีดความสามารถในการแข่งขันระหว่างประเทศ และตอบสนองต่อแนวโน้มผู้บริโภคทั่วโลกที่ให้ความสำคัญกับความปลอดภัย คุณธรรม และความยั่งยืนของผลิตภัณฑ์อย่างต่อเนื่อง

นำเสนอโอกาส/แนวทาง

การเร่งพัฒนาอุตสาหกรรมฮาลาลของเวียดนามกำลังกลายเป็นสัญญาณสำคัญของการเปิดตลาดใหม่ในภูมิภาคอาเซียน ด้วยจุดแข็งด้านโครงสร้างพื้นฐานโลจิสติกส์ ระบบการผลิตที่มีประสิทธิภาพ และนโยบายสนับสนุนจากภาครัฐที่วางแผนอย่างเป็นระบบ ส่งผลให้เวียดนามมีศักยภาพสูงในการดึงดูดนักลงทุนต่างชาติ แม้จะไม่ใช่ประเทศที่มีประชากรมุสลิมเป็นส่วนใหญ่ แต่ด้วยตำแหน่งยุทธศาสตร์ที่เชื่อมโยงจีน อาเซียน และมหาสมุทรแปซิฟิก รวมถึงการมีความตกลงการค้าเสรีกับหลายประเทศ ทำให้เวียดนามสามารถพัฒนาตนเองเป็นศูนย์กลางการกระจายสินค้าฮาลาลไปสู่ตลาดโลกได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ศักยภาพดังกล่าวเปิดโอกาสสำคัญให้ผู้ประกอบการไทยใช้เวียดนามเป็นฐานการผลิตหรือพันธมิตรทางธุรกิจ เพื่อขยายการส่งออกสินค้าและบริการฮาลาลไปยังตลาดมุสลิมที่มีศักยภาพสูง อาทิ กลุ่มประเทศตะวันออกกลาง เอเชียใต้ และแอฟริกาเหนือ ซึ่งมีความต้องการสินค้าฮาลาลเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง นอกจากนี้ แม้สัดส่วนประชากรมุสลิมในเวียดนามจะมีไม่มาก แต่ความต้องการสินค้าที่มีคุณภาพ ปลอดภัย และได้มาตรฐานสากลกำลังเติบโต โดยเฉพาะในกลุ่มผู้บริโภคยุคใหม่ที่ให้ความสำคัญกับสุขอนามัยและความยั่งยืน ทำให้สินค้าที่ได้รับการรับรองฮาลาลสามารถเจาะตลาดได้ทั้งกลุ่มมุสลิมและผู้บริโภคทั่วไปภายในประเทศ

สำหรับไทยซึ่งมีระบบการรับรองฮาลาลที่เป็นที่ยอมรับในระดับสากล มีความพร้อมในการถ่ายทอดองค์ความรู้ เทคโนโลยีการตรวจสอบ และกระบวนการรับรองฮาลาลให้แก่คู่ค้าในเวียดนาม ความร่วมมือนี้อาจครอบคลุมถึงการพัฒนาห้องปฏิบัติการ การฝึกอบรมบุคลากร และการยกระดับมาตรฐานฮาลาลร่วมกันในภูมิภาค การผสานจุดแข็งของทั้งสองประเทศ ไทยที่มีความเชี่ยวชาญด้านการแปรรูปอาหารและการตลาดโลก กับเวียดนามที่มีทรัพยากรเกษตรหลากหลาย สามารถสร้างห่วงโซ่การผลิตสินค้าฮาลาลครบวงจร ลดต้นทุน เพิ่มมูลค่า และตอบสนองความต้องการตลาดโลกได้อย่างยั่งยืนในอนาคต