อินเดียเร่งขยายกำลังการผลิตไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์ โดย 3 รัฐหลักครองสัดส่วนร้อยละ 66 ของกำลังการผลิตใหม่

อินเดียยังคงเร่งขยายการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานแสงอาทิตย์อย่างต่อเนื่อง โดยในช่วงไตรมาสแรกของปีงบประมาณ 2569/70 (เมษายน–มิถุนายน 2569) มีกำลังการผลิตไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์ติดตั้งใหม่ประมาณ 11.89 กิกะวัตต์ (GW) ส่งผลให้กำลังการผลิตสะสมเพิ่มขึ้นเป็นประมาณ 162.15 GW ณ วันที่ 30 มิถุนายน 2569 และคิดเป็นเกือบร้อยละ 90 ของกำลังการผลิตพลังงานหมุนเวียนทั้งหมดที่เพิ่มขึ้นในช่วงเวลาดังกล่าว (ไม่นับรวมพลังน้ำขนาดใหญ่)

อย่างไรก็ตาม การขยายตัวของกำลังการผลิตยังคงกระจุกตัวอยู่ใน 3 รัฐหลัก ได้แก่ คุชราต (Gujarat) ราชสถาน (Rajasthan) และอุตตรประเทศ (Uttar Pradesh) ซึ่งรวมกันคิดเป็นประมาณร้อยละ 66 ของกำลังการผลิตใหม่ทั้งประเทศ ขณะที่รัฐมหาราษฏระ (Maharashtra) และรัฐอานธรประเทศ (Andhra Pradesh) มีการลงทุนเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ส่วนรัฐทมิฬนาฑู (Tamil Nadu) เกรละ (Kerala) โอดิสา (Odisha) และมัธยประเทศ (Madhya Pradesh) แม้จะเพิ่มกำลังการผลิตในสัดส่วนไม่สูง แต่มีการขยายตัวของโครงการผลิตไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์บนหลังคา (Rooftop Solar) อย่างต่อเนื่อง สะท้อนแนวโน้มการกระจายการลงทุนไปยังภูมิภาคต่าง ๆ มากขึ้น

แม้อินเดียจะมีความก้าวหน้าอย่างรวดเร็วในการเพิ่มกำลังการผลิต แต่ยังเผชิญข้อจำกัดด้านระบบสายส่ง การเชื่อมต่อโครงข่ายไฟฟ้า ความสามารถในการกักเก็บพลังงาน และความสมดุลของการลงทุนระหว่างรัฐต่างๆ ส่งผลให้รัฐบาลอินเดียต้องเร่งพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงานควบคู่กับการเพิ่มกำลังการผลิต ซึ่งเปิดโอกาสให้ผู้ประกอบการไทยที่มีศักยภาพด้านอุปกรณ์ไฟฟ้า ระบบกักเก็บพลังงาน เทคโนโลยีโครงข่ายไฟฟ้าอัจฉริยะ และบริการวิศวกรรมพลังงาน เข้าร่วมในห่วงโซ่อุปทานของตลาดพลังงานหมุนเวียนอินเดียที่กำลังเติบโตอย่างต่อเนื่อง

ความเป็นมา

อินเดียเป็นหนึ่งในประเทศที่มีการขยายกำลังการผลิตไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์เร็วที่สุดของโลก โดยกำลังการผลิตติดตั้งเพิ่มขึ้นจากเพียง 2.82 GW ในปี 2557 เป็น 150.26 GW ณ สิ้นเดือนมีนาคม 2569

ในปีงบประมาณ 2568/69 อินเดียสามารถติดตั้งกำลังการผลิตใหม่ได้ 44.61 GW สูงกว่าปีก่อนเกือบสองเท่า และในช่วงไตรมาสแรกของปีงบประมาณ 2569/70 ได้ติดตั้งเพิ่มอีก 11,891.30 เมกะวัตต์ (MW) โดยเดือนมิถุนายนเพียงเดือนเดียวมีการติดตั้งเพิ่มกว่า 5,105 MW ส่งผลให้กำลังการผลิตสะสมเพิ่มเป็น 162.15 GW

กำลังการผลิตดังกล่าวประกอบด้วย

- โรงไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์ภาคพื้นดิน (Ground-mounted Solar) 121.25 GW

- ระบบผลิตไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์บนหลังคา (Grid-connected Rooftop Solar) 30.11 GW

- โครงการ Hybrid Solar 4.36 GW

- ระบบ Off-grid Solar 6.43 GW

ในช่วงเวลาเดียวกัน อินเดียยังเพิ่มกำลังการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานลมประมาณ 1.35 GW และพลังน้ำขนาดใหญ่ประมาณ 650 MW ส่งผลให้กำลังการผลิตพลังงานหมุนเวียนรวมเพิ่มขึ้นประมาณ 13.9 GW แสดงให้เห็นว่าพลังงานแสงอาทิตย์ยังคงเป็นแรงขับเคลื่อนหลักของการเปลี่ยนผ่านด้านพลังงานของประเทศ

การกระจายตัวของกำลังการผลิตรายรัฐ

ข้อมูลของกระทรวงพลังงานใหม่และพลังงานหมุนเวียนของอินเดีย (MNRE) ระบุว่า กำลังการผลิตไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์ที่เพิ่มขึ้นในช่วงไตรมาสแรกของปีงบประมาณ 2569/70 มีการกระจุกตัวอยู่ในบางรัฐ ดังนี้

รัฐ                                               กำลังผลิตเพิ่ม (ประมาณ)

Gujarat                                                   3.9 GW

Rajasthan                                               2.3 GW

Uttar Pradesh                                          1.6 GW

Maharashtra                                            0.7 GW

Andhra Pradesh                                       0.6 GW

ทั้งนี้ Gujarat, Rajasthan และ Uttar Pradesh รวมกันคิดเป็นประมาณ 7.8 GW หรือร้อยละ 66 ของกำลังการผลิตใหม่ทั้งประเทศ

รัฐ Gujarat และ Rajasthan ยังคงเป็นศูนย์กลางการพัฒนาโครงการโรงไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์ขนาดใหญ่ เนื่องจากมีศักยภาพด้านรังสีดวงอาทิตย์สูง พื้นที่กว้างขวาง และมีนโยบายสนับสนุนการลงทุนที่ชัดเจน โดยรัฐ Rajasthan ตั้งเป้าพัฒนาพลังงานหมุนเวียนรวม 90 GW ภายในปี 2572/73 ซึ่งรวมพลังงานแสงอาทิตย์ 65 GW

ด้านรัฐ Uttar Pradesh มีบทบาทเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะการขยายตัวของโครงการ Rooftop Solar ภายใต้นโยบาย Uttar Pradesh Solar Energy Policy 2022 ที่ตั้งเป้ากำลังผลิตพลังงานแสงอาทิตย์ 22 GW ภายในปีงบประมาณ 2569/70

นอกจากนี้ แม้รัฐ Tamil Nadu, Kerala, Odisha และ Madhya Pradesh จะมีกำลังการผลิตใหม่ในสัดส่วนไม่สูงเมื่อเทียบกับรัฐผู้นำ แต่มีการเติบโตของโครงการผลิตไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์บนหลังคาอย่างต่อเนื่อง ซึ่งช่วยกระจายแหล่งผลิตไฟฟ้า ลดความจำเป็นในการใช้พื้นที่ขนาดใหญ่ และลดการสูญเสียพลังงานจากระบบส่งไฟฟ้า

ปัจจัยสนับสนุนการเติบโต

ปัจจัยสำคัญที่ผลักดันการเติบโตของพลังงานแสงอาทิตย์ในอินเดีย ได้แก่

- ศักยภาพด้านทรัพยากรธรรมชาติ โดยเฉพาะพื้นที่ที่ได้รับรังสีดวงอาทิตย์สูง เช่น Gujarat และ Rajasthan

- นโยบายสนับสนุนของรัฐบาลกลางและรัฐบาลมลรัฐ เช่น Competitive Bidding, Renewable Purchase Obligation (RPO), PM-KUSUM และ PM Surya Ghar

- การพัฒนาโครงข่ายสายส่งภายใต้โครงการ Green Energy Corridor และ Green Energy Corridor Phase II ซึ่งครอบคลุม Gujarat, Rajasthan, Uttar Pradesh, Karnataka, Kerala, Himachal Pradesh และ Tamil Nadu

- โครงการพลังงานหมุนเวียนที่อยู่ระหว่างก่อสร้างกว่า 138.3 GW ซึ่งรวมโครงการพลังงานแสงอาทิตย์ประมาณ 90 GW

- ความต้องการใช้ไฟฟ้าสะอาดจากภาคอุตสาหกรรมและภาคธุรกิจที่เพิ่มขึ้น ผ่านโครงการ Captive Power, Open Access และสัญญาซื้อขายไฟฟ้าระยะยาว (Power Purchase Agreement: PPA)

ความท้าทาย

แม้อินเดียจะเพิ่มกำลังการผลิตได้อย่างรวดเร็ว แต่ยังเผชิญข้อจำกัดหลายประการ ได้แก่

- ความสามารถของระบบสายส่งและการเชื่อมต่อโครงข่ายไฟฟ้ายังไม่เพียงพอรองรับการขยายตัวของโรงไฟฟ้าขนาดใหญ่

- การลดกำลังการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานหมุนเวียน (Renewable Energy Curtailment) เนื่องจากระบบไฟฟ้าไม่สามารถรองรับกำลังผลิตได้ทั้งหมด

- ความต้องการระบบกักเก็บพลังงาน (Battery Energy Storage Systems: BESS) และโรงไฟฟ้าพลังน้ำแบบสูบกลับ (Pumped Storage) เพื่อรักษาเสถียรภาพของระบบ

- การกระจุกตัวของการลงทุนในบางรัฐ ขณะที่หลายรัฐยังเผชิญข้อจำกัดด้านโครงสร้างพื้นฐาน การจัดหาที่ดิน และความพร้อมของระบบไฟฟ้า

โอกาสสำหรับผู้ประกอบการไทย

การเร่งลงทุนด้านพลังงานหมุนเวียนของอินเดียเปิดโอกาสให้ผู้ประกอบการไทยในหลายสาขา ได้แก่ ระบบกักเก็บพลังงาน (Battery Energy Storage Systems: BESS) อินเวอร์เตอร์ หม้อแปลงไฟฟ้า สวิตช์เกียร์ สายไฟ และอุปกรณ์ไฟฟ้าสำหรับโครงการพลังงานแสงอาทิตย์ ระบบ Smart Grid ระบบบริหารจัดการพลังงาน และเทคโนโลยีดิจิทัลสำหรับโครงข่ายไฟฟ้า งานวิศวกรรม การออกแบบ ก่อสร้าง การเดินระบบ และการบำรุงรักษา (EPC และ O&M) รวมไปถึงการร่วมลงทุน การถ่ายทอดเทคโนโลยี และการจัดตั้งกิจการร่วมทุนกับผู้ประกอบการอินเดีย

ข้อคิดเห็นและข้อเสนอแนะ

การเพิ่มกำลังการผลิตไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์ของอินเดียสะท้อนถึงความมุ่งมั่นในการผลักดันการเปลี่ยนผ่านสู่พลังงานสะอาด อย่างไรก็ตาม การกระจุกตัวของโครงการในรัฐ Gujarat, Rajasthan และ Uttar Pradesh แสดงให้เห็นว่าการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านสายส่ง ระบบกักเก็บพลังงาน และการกระจายการลงทุนไปยังรัฐอื่นยังเป็นประเด็นสำคัญที่รัฐบาลอินเดียต้องเร่งดำเนินการ

สำหรับผู้ประกอบการไทย นอกจากการส่งออกแผงเซลล์แสงอาทิตย์แล้ว ควรให้ความสำคัญกับตลาดที่มีมูลค่าเพิ่มสูง เช่น ระบบกักเก็บพลังงาน อุปกรณ์ไฟฟ้าอัจฉริยะ ระบบบริหารจัดการพลังงาน และบริการวิศวกรรม ซึ่งเป็นสาขาที่มีความต้องการเพิ่มขึ้นตามการขยายตัวของโครงการพลังงานหมุนเวียน นอกจากนี้ ควรพิจารณาสร้างความร่วมมือกับผู้พัฒนาโครงการ (Developers) ผู้รับเหมาก่อสร้าง (EPC Contractors) และผู้ผลิตอุปกรณ์ในรัฐที่มีการลงทุนสูง ได้แก่ Gujarat, Rajasthan และ Uttar Pradesh รวมทั้งติดตามโอกาสการลงทุนในรัฐ Tamil Nadu, Karnataka, Maharashtra, Andhra Pradesh, Kerala, Odisha และ Madhya Pradesh ซึ่งมีแนวโน้มขยายการลงทุนด้านพลังงานหมุนเวียนอย่างต่อเนื่อง

แหล่งอ้างอิง

1. Ministry of New and Renewable Energy (MNRE) – Physical Progress

2. Press Information Bureau (PIB)

3. Central Electricity Authority (CEA)

4. Ministry of Power

5. Green Energy Corridor Programme และ Green Energy Corridor Phase II