รายงานสินค้าเชิงลึก: ประสิทธิภาพการส่งออกสิ่งทอและเครื่องนุ่งห่มของบังกลาเทศและการค้ากับไทย

เอกสารฉบับนี้เป็นข้อมูลเชิงลึกเกี่ยวกับภาคการส่งออกเครื่องนุ่งห่มสำเร็จรูป (Ready-Made Garment - RMG) ของบังกลาเทศ ซึ่งเป็นกลไกสำคัญเพียงหนึ่งเดียวในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจของประเทศ โดยมีสัดส่วนการส่งออกสูงถึงกว่า 80% ของการส่งออกทั้งหมดมาอย่างต่อเนื่อง อุตสาหกรรมนี้แสดงให้เห็นถึงการเติบโตอย่างก้าวกระโดดนับตั้งแต่ช่วงทศวรรษ 1980 โดยมีมูลค่าการส่งออกเพิ่มขึ้นจากเพียง 31.57 ล้าน US$ ในปีงบประมาณ 1983-84 สู่ระดับกว่า 3.6 หมื่นล้าน US$ ในปีงบประมาณ 2023-24

ตลาดส่งออกหลักของบังกลาเทศคือสหภาพยุโรป (EU) ซึ่งมีสัดส่วนเกือบ 50% ของการส่งออก RMG ทั้งหมด ตามมาด้วยสหรัฐอเมริกา (USA), สหราชอาณาจักร (U.K.) และแคนาดา นอกจากนี้ บังกลาเทศยังประสบความสำเร็จในการขยายตลาดไปยังกลุ่มตลาดนอกตลาดดั้งเดิม (Non-Traditional Markets) เช่น ญี่ปุ่น อินเดีย และออสเตรเลีย ซึ่งมีอัตราการเติบโตที่น่าสนใจ สินค้าส่งออกสำคัญที่สร้างรายได้หลัก ได้แก่ กางเกง (Trousers), เสื้อยืด (T-Shirts), และเสื้อสเวตเตอร์ (Sweaters) โดยมีการเติบโตที่แข็งแกร่งทั้งในกลุ่มผ้าทอ (Woven) และผ้าถัก (Knit)

ในขณะเดียวกัน ข้อมูลการค้าจากฝั่งไทยชี้ให้เห็นว่า บังกลาเทศเป็นตลาดส่งออกที่สำคัญสำหรับอุตสาหกรรมสิ่งทอของไทย โดยสินค้าส่งออกหลักของไทยไปยังบังกลาเทศคือวัตถุดิบต้นน้ำ ได้แก่ "ผ้าผืนและด้าย" และ "เส้นใยประดิษฐ์" ซึ่งครองสัดส่วนรวมกันกว่า 90% ของมูลค่าการส่งออกสิ่งทอทั้งหมดของไทยไปยังบังกลาเทศ แสดงให้เห็นถึงความสัมพันธ์ในห่วงโซ่อุปทานระหว่างสองประเทศอย่างชัดเจน

การเติบโตและบทบาทของอุตสาหกรรมเครื่องนุ่งห่มสำเร็จรูป (RMG) ของบังกลาเทศ

อุตสาหกรรม RMG เป็นหัวใจสำคัญของเศรษฐกิจบังกลาเทศ ข้อมูลจากสมาคมผู้ผลิตและส่งออกเสื้อผ้าสำเร็จรูปแห่งบังกลาเทศ (BGMEA) แสดงให้เห็นถึงวิวัฒนาการที่น่าทึ่งตลอดระยะเวลากว่าสี่ทศวรรษ

วิวัฒนาการของการส่งออก RMG และสัดส่วนต่อการส่งออกรวม

การส่งออก RMG ของบังกลาเทศเติบโตอย่างมหาศาล จากที่มีสัดส่วนเพียง 3.89% ของการส่งออกทั้งหมดในปีงบประมาณ 1983-84 ได้พุ่งสูงขึ้นจนกลายเป็นภาคส่วนที่โดดเด่นที่สุด โดยมีสัดส่วนเกินกว่า 80% ของการส่งออกรวมของประเทศนับตั้งแต่ปีงบประมาณ 2013-14 เป็นต้นมา ซึ่งสะท้อนถึงการพึ่งพาอุตสาหกรรมนี้เป็นอย่างมาก

ตารางที่ 1: การเปรียบเทียบมูลค่าการส่งออก RMG กับการส่งออกรวมของบังกลาเทศ (ปีงบประมาณ) (มูลค่า: ล้าน US$)

การแบ่งประเภทการส่งออก: ผ้าทอ (Woven) และผ้าถัก (Knit)

ในช่วงแรก อุตสาหกรรม RMG ของบังกลาเทศเน้นการส่งออกสินค้าประเภทผ้าทอ (Woven) เป็นหลัก แต่ในช่วงสองทศวรรษที่ผ่านมา สินค้าประเภทผ้าถัก (Knit) ได้รับความนิยมและเติบโตขึ้นอย่างรวดเร็วจนมีมูลค่าการส่งออกทัดเทียมหรือแซงหน้าสินค้าผ้าทอในบางปี โดยเฉพาะในช่วงปีงบประมาณล่าสุดที่สินค้าผ้าถักมีมูลค่าส่งออกสูงกว่าอย่างต่อเนื่อง

ตารางที่ 2: มูลค่าการส่งออก RMG แยกตามประเภทผ้าทอและผ้าถัก (ปีงบประมาณ) (มูลค่า: ล้าน US$)

ตลาดส่งออกหลักและประสิทธิภาพ

บังกลาเทศส่งออกเครื่องนุ่งห่มไปยังตลาดทั่วโลก โดยมีตลาดหลัก 4 แห่งที่ครองส่วนแบ่งส่วนใหญ่ ได้แก่ สหภาพยุโรป สหรัฐอเมริกา สหราชอาณาจักร และแคนาดา

ภาพรวมตลาดปีงบประมาณ 2023-24 และ 2024-25

ข้อมูลล่าสุดแสดงให้เห็นถึงการเติบโตอย่างต่อเนื่องในตลาดหลักเกือบทั้งหมด โดยการส่งออก RMG โดยรวมในปีงบประมาณ 2024-25 เติบโตขึ้น 8.84% เมื่อเทียบกับปีก่อนหน้า

ตารางที่ 3: สรุปภาพรวมการส่งออก RMG ไปยังตลาดหลัก (ปีงบประมาณ 2023-24 เทียบกับ 2024-25) (มูลค่า: ล้าน US$)

• สหภาพยุโรป (EU): ยังคงเป็นตลาดที่ใหญ่ที่สุดอย่างมีนัยสำคัญ โดยมีสัดส่วนครึ่งหนึ่งของการส่งออกทั้งหมด การเติบโตที่ 9.10% มาจากการขยายตัวของสินค้าผ้าถักเป็นหลัก (11.14%) ตลาดสำคัญใน EU ได้แก่ เยอรมนี, สเปน, และฝรั่งเศส

• สหรัฐอเมริกา (USA): เป็นตลาดเดี่ยวที่ใหญ่เป็นอันดับสอง มีอัตราการเติบโตสูงที่สุดในบรรดาตลาดหลักที่ 13.79% โดยเติบโตแข็งแกร่งทั้งในกลุ่มผ้าทอและผ้าถัก

• ตลาดนอกกลุ่มตลาดดั้งเดิม (Non-Traditional Markets): มีการเติบโตที่ 5.61% โดยมีตลาดที่น่าจับตามองคือ อินเดีย (เติบโต 17.39%), ตุรกี (เติบโต 25.62%), และบราซิล (เติบโต 20.75%) ในขณะที่ตลาดรัสเซียและเกาหลีใต้มีการหดตัว

รายการสินค้าส่งออกที่สำคัญ

สินค้าส่งออกหลัก 5 อันดับแรกของบังกลาเทศสะท้อนให้เห็นถึงความเชี่ยวชาญในการผลิตเครื่องนุ่งห่มพื้นฐานที่ตลาดโลกมีความต้องการสูง

ตารางที่ 4: มูลค่าการส่งออกสินค้า RMG 5 อันดับแรก (ปีงบประมาณ) (มูลค่า: ล้าน US$)

• กางเกง (Trousers): เป็นสินค้าส่งออกอันดับหนึ่งอย่างต่อเนื่องและมีมูลค่าสูงที่สุด

• เสื้อยืดและเสื้อถัก (T-Shirts & Knitted shirts): เป็นสินค้าสำคัญอันดับสองและเป็นตัวขับเคลื่อนหลักในกลุ่มสินค้าผ้าถัก

• สเวตเตอร์ (Sweaters): มีมูลค่าการส่งออกสูงเป็นอันดับสาม แสดงให้เห็นถึงศักยภาพในการผลิตสินค้าที่ซับซ้อนขึ้น

ภาพรวมการส่งออกสิ่งทอของไทยไปยังบังกลาเทศ

ในขณะที่บังกลาเทศเป็นผู้ส่งออกเครื่องนุ่งห่มรายใหญ่ของโลก บังกลาเทศก็นำเข้าวัตถุดิบสิ่งทอจำนวนมากเพื่อใช้ในการผลิตเช่นกัน ข้อมูลจากกรมศุลกากรของไทยแสดงให้เห็นว่า ไทยเป็นหนึ่งในผู้จัดหาวัตถุดิบที่สำคัญ

มูลค่าและองค์ประกอบการส่งออก

การส่งออกสิ่งทอของไทยไปยังบังกลาเทศประกอบด้วยสินค้าวัตถุดิบเป็นหลัก โดย "ผ้าผืนและด้าย" และ "เส้นใยประดิษฐ์" เป็นสินค้าที่มีมูลค่าสูงสุดและมีสัดส่วนรวมกันมากกว่า 90% ของการส่งออกสิ่งทอทั้งหมดของไทยไปยังตลาดนี้

ตารางที่ 5: มูลค่าการส่งออกสิ่งทอของไทยไปยังบังกลาเทศ (2021 - 2025) (มูลค่า: ล้าน US$)

ข้อมูลชี้ให้เห็นว่า แม้มูลค่าการส่งออกรวมของไทยจะมีความผันผวน โดยลดลง 22.83% ในปี 2023แต่ก็เริ่มฟื้นตัวในปี 2024 โดยมีอัตราการขยายตัว 11.05% อย่างไรก็ตาม ในช่วง 9 เดือนแรกของปี 2025 มูลค่าการส่งออกลดลงอีกครั้ง 6.37% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อนหน้า ซึ่งอาจสะท้อนถึงสภาวะเศรษฐกิจโลกหรือการเปลี่ยนแปลงในห่วงโซ่อุปทาน อย่างไรก็ตาม ไทยส่งออกเครื่องนุ่งห่มไปยังบังกลาเทศในปริมาณที่น้อยลง (สัดส่วนเพียง 0.30%) สะท้อนบทบาทและอุตสาหกรรมสิ่งทอของไทยในฐานะผู้จัดหาวัตถุดิบต้นน้ำรายเล็กให้กับอุตสาหกรรม RMG ของบังกลาเทศ ซึ่งอาจพิจารณาเพิ่มมูลค่าและส่วนแบ่งในตลาดนี้มากขึ้นในอนาคต

ที่มา: 1. ภาพ/ข้อมูล จาก  https://www.bgmea.com.bd/page/Export_Performance

       2. สถิติการส่งออกของไทย จากกรมศุลกากร โดยความร่วมมือของศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร สำนักงานปลัดกระทรวงพาณิชย์

--------------------------------------------