รัฐบาลอินเดียเตือนผู้ประกอบการเหมืองแร่ หากไม่เพิ่มการผลิตและลดราคาภายในประเทศ อาจเก็บภาษีส่งออกหรือห้ามการส่งออกตั้งแต่ 2 ตุลาคม 2568

รัฐบาลอินเดียอยู่ระหว่างการพิจารณาเก็บภาษีส่งออกแร่เหล็กตั้งแต่วันที่ 2 ตุลาคม 2568 เป็นต้นไป ภายหลังการประชุมระดับสูงซึ่งมีข้อสรุปว่า หากการผลิตภายในประเทศไม่เพิ่มขึ้นอย่างเพียงพอ และราคาภายในประเทศไม่ลดลงครึ่งหนึ่ง รัฐบาลจะดำเนินมาตรการเก็บภาษีดังกล่าว และอาจถึงขั้นประกาศห้ามส่งออกโดยสิ้นเชิง ซึ่งนับเป็นมาตรการที่เข้มงวดที่สุดของรัฐบาลในช่วงที่ผ่านมา

จากรายงานการประชุมและการสัมภาษณ์ผู้เข้าร่วมซึ่งเป็นผู้แทนจากหลายกระทรวง สมาคมอุตสาหกรรม และผู้ผลิตเหล็ก พบว่า รัฐบาลกำลังพิจารณาเก็บภาษีส่งออกแร่เหล็กเกรดต่ำ (มีปริมาณธาตุเหล็กต่ำกว่าร้อยละ 58) ในอัตราร้อยละ 10–20 ซึ่งสร้างความกังวลต่อภาคอุตสาหกรรม แม้ว่าปัจจุบันอินเดียจะมีศักยภาพการผลิตที่ได้รับการอนุมัติด้านสิ่งแวดล้อม (Environmental Clearance: EC) มากกว่า 200 ล้านตันต่อปี แต่การผลิตจริงยังอยู่เพียง 116 ล้านตันต่อปี หรือคิดเป็นราวร้อยละ 57 ของศักยภาพเท่านั้น 

โดยในปีงบประมาณ 2568 (FY25) อินเดียผลิตแร่เหล็กได้ประมาณ 290 ล้านตัน ใช้เพื่อการผลิตเหล็กดิบประมาณ 253 ล้านตัน ส่งออกแร่ราว 24–30 ล้านตัน เหลือคงคลังเพียง 13–14 ล้านตัน ซึ่งไม่เพียงพอต่อการรองรับเป้าหมายการขยายกำลังการผลิตเหล็กของประเทศ รัฐบาลอินเดียจึงได้เน้นย้ำว่า หากไม่สามารถเพิ่มการผลิตและแก้ไขปัญหาการส่งออกได้ รัฐบาลจะใช้มาตรการทางภาษีโดยทันที

ทั้งนี้ รัฐบาลอินเดียได้กำหนดเป้าหมายให้ผู้ประกอบการเร่งลดราคาภายในประเทศลงครึ่งหนึ่ง และเพิ่มปริมาณการส่งออกเหล็กเป็น 50 ล้านตัน เพื่อแข่งขันกับจีนในตลาดโลก อย่างไรก็ดี การส่งออกเหล็กของอินเดียในปีงบประมาณที่ผ่านมาอยู่เพียง 5 ล้านตันเท่านั้น

นอกจากนี้ ในที่ประชุมยังได้มีการสั่งการให้ผู้ประกอบการเหมืองแร่ ทั้งรัฐวิสาหกิจและรัฐบาลท้องถิ่น เร่งดำเนินการเพิ่มการผลิต โดยเฉพาะรัฐโอริสสา ซึ่งถูกวิจารณ์ว่ามีนโยบายที่เข้มงวดและการอนุมัติล่าช้า ขณะเดียวกัน ผู้ประกอบการรายใหญ่ เช่น SAIL, NMDC และ OMC ถูกสั่งให้สละสัมปทานเหมืองที่ไม่ได้ใช้งาน เพื่อเปิดโอกาสให้มีการประมูลใหม่ โดยข้อมูลทางการระบุว่า มีสัมปทานเหมืองที่ทำการผลิตอยู่ทั้งหมด 179 แห่ง เป็นของรัฐวิสาหกิจ 31 แห่ง และภาคเอกชน 148 แห่ง โดยจากสัมปทานเหมืองแร่ที่ผ่านการประมูลคิดเป็นมูลค่าการผลิตรวม 272.69 ล้านตันต่อปี แต่มีการผลิตจริงเพียง 114.89 ล้านตันต่อปีเท่านั้น

ด้านราคาตลาด รัฐบาลได้มอบหมายให้ Indian Bureau of Mines (IBM) จัดทำราคาขายเฉลี่ย (ASP) ของแร่เหล็กทุกเกรดภายใน 4 สัปดาห์ และเร่งประกาศราคาสำหรับแร่ประเภท “slimes” โดยการประมูลในอนาคตอาจกำหนดเพดานราคาแบบพรีเมียมและปรับเป็นการชำระเงินล่วงหน้า เพื่อสร้างเสถียรภาพด้านราคาและการลงทุน

อย่างไรก็ดี ภาคอุตสาหกรรมเหมืองแร่ (miners) ได้แสดงความกังวลว่า ภาษีส่งออกที่สูงขึ้นอาจทำให้มีแร่เกรดต่ำสะสมอยู่ที่เหมืองหรือในที่เก็บ (mine heads) ซึ่งไม่ถูกใช้ และอาจลดรายได้ของรัฐ อีกทั้งอาจมีปัญหาการค้า (trade challenges) กับคู่ค้าระหว่างประเทศ โดยสมาคมผู้ประกอบการเหมือง เช่น Federation of Indian Mineral Industries (FIMI) ได้ทำหนังสือถึงรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ (Piyush Goyal) โดยให้เหตุผลว่า การเก็บภาษีส่งออกจะยิ่งทำให้เกิดการกักเก็บสินค้าคงคลังและก่อให้เกิดปัญหาด้านสิ่งแวดล้อม พร้อมทั้งเสนอให้เปิดทางการส่งออกเพื่อการใช้ประโยชน์และการสร้างมูลค่าเพิ่มจากแร่เกรดต่ำ ขณะที่ Goa Mineral Ore Exporters’ Association (GMOEA) ได้ยื่นเรื่องต่อ เลขาธิการนายกรัฐมนตรี (PK Mishra) โดยให้เหตุผลว่า แร่เหล็กของรัฐกัวไม่เหมาะสมต่อการผลิตเหล็กภายในประเทศ และมีส่วนแบ่งการผลิตไม่ถึงร้อยละ 5 ของประเทศ จึงควรได้รับการยกเว้นจากมาตรการภาษี

ขณะที่ด้านโรงงานเหล็ก (steelmakers) เห็นว่า มาตรการนี้อาจช่วยให้แร่เหล็กมีจำหน่ายภายในประเทศในราคาที่แข่งขันได้มากขึ้น และช่วยลดราคาสินค้าเหล็กสำเร็จรูปในการส่งออก 

โดยสรุปรัฐบาลอินเดียได้ส่งสัญญาณอย่างชัดเจนว่า หากอุตสาหกรรมเหมืองและเหล็กภายในประเทศไม่สามารถเพิ่มการผลิต ลดราคา และขยายการส่งออกได้ตามเป้าหมาย มาตรการเก็บภาษีส่งออก หรือแม้แต่การห้ามส่งออกแร่เหล็กโดยสิ้นเชิง จะถูกบังคับใช้ทันทีเพื่อรักษาเสถียรภาพเศรษฐกิจและเพิ่มความสามารถในการแข่งขันของประเทศ

แหล่งอ้างอิง

1. BusinessLine, “Increase iron ore production, reduce prices else face export duty by Oct 2 or export ban: Centre warns”, 14 September 2568.

2. Moneycontrol, “India considers export duty on iron ore amid production concerns”, 14 September 2568

3. Financial Express, “30% export duty on low-grade iron ore soon”, 14 September 2568