แอฟริกาใต้ยืนยันการค้ากับสหรัฐฯ ยังดำเนินต่อไป แม้เตรียมถูกตัดสิทธิ AGOA

          รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการค้า อุตสาหกรรม และการแข่งขันของแอฟริกาใต้ (Mr. Parks Tau) เปิดเผยว่า การที่สหรัฐอเมริกาเตรียมยุติการให้สิทธิพิเศษทางการค้าแก่แอฟริกาใต้ภายใต้กฎหมายว่าด้วยการส่งเสริมการเติบโตและโอกาสทางเศรษฐกิจในแอฟริกา (African Growth and Opportunity Act: AGOA) ไม่ได้หมายความว่าความสัมพันธ์ทางการค้าระหว่างแอฟริกาใต้กับสหรัฐฯ จะสิ้นสุดลง แม้ว่า AGOA จะมีความสำคัญต่อเศรษฐกิจแอฟริกาใต้ แต่การส่งออกภายใต้โครงการดังกล่าวมีสัดส่วนเพียงร้อยละ 1 ของมูลค่าการส่งออกทั้งหมดของประเทศ

ท่าทีดังกล่าวมีขึ้นภายหลังสำนักงานผู้แทนการค้าสหรัฐฯ แจ้งเมื่อวันที่ 2 พฤศจิกายน 2569 ว่า รัฐบาลสหรัฐฯ มีแผนยุติการให้สิทธิ AGOA แก่แอฟริกาใต้ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2570 เป็นต้นไป โดยแอฟริกาใต้เป็นประเทศที่ได้รับสิทธิภายใต้โครงการดังกล่าวมาตั้งแต่เริ่มดำเนินการในปี 2543 และเป็นประเทศที่ได้รับประโยชน์จากโครงการมากที่สุด ทั้งนี้ ประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกา (Mr. Donald Trump) ได้มีหนังสือถึงประธานาธิบดีแอฟริกาใต้ (Mr. Cyril Ramaphosa) โดยระบุเหตุผลสำคัญ ได้แก่ การที่แอฟริกาใต้ยังคงมีมาตรการกีดกันทางการค้าทั้งด้านภาษีและมิใช่ภาษีที่ส่งผลกระทบต่อการค้าและการลงทุนของสหรัฐฯ การขาดความคืบหน้าในการจัดตั้งระบบป้องกันและปราบปรามการทุจริตและการติดสินบน รวมถึงการดำเนินนโยบายด้านความมั่นคงระหว่างประเทศและความสัมพันธ์กับรัฐบาลบางประเทศที่อาจส่งผลกระทบต่อความมั่นคงแห่งชาติและนโยบายต่างประเทศของสหรัฐฯ โดยแอฟริกาใต้มีระยะเวลา 60 วัน ในการดำเนินการเพื่อแก้ไขข้อกังวลดังกล่าว

รัฐบาลแอฟริกาใต้ยอมรับว่า การสูญเสียสิทธิ AGOA อาจส่งผลกระทบต่อแรงงาน ผู้ส่งออก ภาคธุรกิจ และชุมชนที่เกี่ยวข้องกับห่วงโซ่อุปทาน โดยผลกระทบจะแตกต่างกันไปในแต่ละอุตสาหกรรม ซึ่งรัฐบาลอยู่ระหว่างประเมินสถานการณ์และเตรียมมาตรการช่วยเหลือผู้ประกอบการเป็นรายบริษัทตามความเหมาะสม อย่างไรก็ตาม ในปี 2568 สินค้าส่งออกของแอฟริกาใต้ไปยังสหรัฐฯ ประมาณร้อยละ 89 อยู่ภายใต้เงื่อนไขการค้าปกติตามหลักการปฏิบัติเยี่ยงชาติที่ได้รับอนุเคราะห์ยิ่ง (Most-Favoured-Nation: MFN) ขององค์การการค้าโลก (WTO) ขณะที่สินค้าที่ใช้สิทธิ AGOA มีสัดส่วนประมาณร้อยละ 10 ลดลงจากร้อยละ 28 ในปี 2567 โดยมูลค่าการส่งออกภายใต้ AGOA ลดลงจากประมาณ 4,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐในปี 2567 เหลือประมาณ 1,700 ล้านดอลลาร์สหรัฐในปี 2568 หรือคิดเป็นเพียงร้อยละ 1 ของมูลค่าการส่งออกทั้งหมดของแอฟริกาใต้

ทั้งนี้ ความสัมพันธ์ทางการค้าระหว่างแอฟริกาใต้กับสหรัฐฯ ยังคงมีความสำคัญ โดยในปี 2568 ทั้งสองประเทศมีมูลค่าการค้ารวมประมาณ 28,800 ล้านดอลลาร์สหรัฐ และมีบริษัทสหรัฐฯ มากกว่า 600 แห่งดำเนินธุรกิจในแอฟริกาใต้ ก่อให้เกิดการจ้างงานประมาณ 134,600 ตำแหน่ง นอกจากนี้ แอฟริกาใต้ยังเป็นแหล่งจัดหาแร่สำคัญ 12 ชนิด จากทั้งหมด 50 ชนิดที่สหรัฐฯ จัดให้อยู่ในกลุ่มแร่สำคัญ อย่างไรก็ตาม การสูญเสียสิทธิ AGOA อาจส่งผลกระทบต่อการลงทุนของแอฟริกาใต้ในสหรัฐฯ และห่วงโซ่อุปทานที่มีอยู่เดิม

รัฐบาลแอฟริกาใต้ได้เตรียมแผนรองรับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงนโยบายการค้าของสหรัฐฯ โดยมุ่งเร่งกระจายตลาดส่งออกไปยังภูมิภาคแอฟริกา ยุโรป ตะวันออกกลาง และเอเชีย รวมถึงขยายโอกาสทางการตลาดสำหรับสินค้าเกษตร อาทิ ส้ม อะโวคาโด องุ่น และแอปเปิล อย่างไรก็ตาม สถาบันวิจัยเศรษฐกิจ (Bureau for Economic Research: BER) เห็นว่า แม้การกระจายตลาดส่งออกจะเป็นแนวทางที่เหมาะสม แต่ไม่สามารถทดแทนตลาดเดิมได้ในระยะเวลาอันสั้น เนื่องจากสินค้าและความต้องการของแต่ละตลาดมีความแตกต่างกัน อีกทั้งการเพิ่มมูลค่าการส่งออกในอุตสาหกรรมหนึ่งอาจไม่สามารถชดเชยผลกระทบด้านการจ้างงานและรายได้ของแรงงานในอีกอุตสาหกรรมหนึ่งได้โดยตรง โดยเฉพาะแรงงานภาคเกษตรที่พึ่งพาการส่งออกไปยังสหรัฐฯ

รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการค้า อุตสาหกรรม และการแข่งขันของแอฟริกาใต้ยืนยันว่า รัฐบาลจะดำเนินมาตรการช่วยเหลือภาคธุรกิจที่ได้รับผลกระทบ พร้อมทั้งรักษาผลประโยชน์ของประเทศและแสวงหาโอกาสด้านการค้าและการลงทุนร่วมกับสหรัฐฯ ต่อไป โดยแอฟริกาใต้จะยังคงยึดมั่นในหลักการตามรัฐธรรมนูญ เป้าหมายการเปลี่ยนผ่านทางเศรษฐกิจและสังคม ตลอดจนพันธกรณีระหว่างประเทศของตน

ข้อมูลเพิ่มเติมและความเห็นของสำนักงานฯ : การเตรียมตัดสิทธิ AGOA ของสหรัฐฯ อาจเป็นปัจจัยเร่งให้แอฟริกาใต้กระจายตลาดส่งออกและขยายความสัมพันธ์ทางการค้ากับประเทศและภูมิภาคอื่นมากขึ้น โดยเฉพาะภูมิภาคเอเชีย ซึ่งอาจรวมถึงการเพิ่มโอกาสทางการค้ากับไทย ทั้งนี้ การเปลี่ยนแปลงดังกล่าวอาจเป็นโอกาสในการส่งเสริมความร่วมมือทางการค้าและการลงทุนระหว่างไทยกับแอฟริกาใต้ ตลอดจนการขยายช่องทางการค้าระหว่างผู้ประกอบการของทั้งสองประเทศในระยะต่อไป

เครดิตภาพและที่มาข่าว www.businesstech.co.za

ประมวลโดย สำนักงานส่งเสริมการค้าในต่างประเทศ ณ กรุงพริทอเรีย

พฤศจิกายน 2569