รายงานอุตสาหกรรมเหล็กและผลิตภัณฑ์เหล็กในแคนาดา

รายงานอุตสาหกรรมเหล็กและผลิตภัณฑ์เหล็กในแคนาดา

1. ภาพรวมอุตสาหกรรม 

อุตสาหกรรมเหล็กและผลิตภัณฑ์เหล็กในเป็นหนึ่งในอุตสาหกรรมการผลิตขั้นพื้นฐานหลักที่สำคัญของแคนาดา โดยมูลค่าของอุตสาหกรรมการผลิตโลหะขั้นต้น (Primary Metal Manufacturing) มีสัดส่วนโดยตรงต่อ GDP ของแคนาดาอยู่ที่ประมาณ ร้อยละ 1.5 ถึง 2.0 ของ GDP อย่างไรก็ตาม หากคำนวณมูลค่าทางเศรษฐกิจที่รวมอุตสาหกรรมต่อเนื่อง เช่น การก่อสร้าง ยานยนต์ และพลังงาน (ท่อส่งน้ำมัน/ก๊าซธรรมชาติ) รวมถึงอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้องกับโลหะและแร่ธาตุทั้งหมดจะมีสัดส่วนรวมกันกว่า ร้อยละ 4 ถึง 5 ของ GDP คิดเป็นมูลค่าทางเศรษฐกิจประมาณ 21,000 ล้านเหรียญสหรัฐ โดยมีการประเมินการจ้างงานในอุตสาหกรรมรวมกันทั่วประเทศประมาณ 123,000 ตำแหน่ง

2. โครงสร้างอุตสาหกรรมเหล็กแคนาดา

          อุตสาหกรรมเหล็กของแคนาดามีลักษณะเป็นห่วงโซ่อุปทานที่ซับซ้อน โดยอาจพิจารณาจาก 3 ด้าน ดังนี้

    2.1 เชิงห่วงโซ่คุณค่า (Value Chain): อุตสาหกรรมเหล็กในแคนาดาถูกจัดระเบียบตามระดับการแปรรูปในห่วงโซ่อุปทาน ซึ่งส่งผลต่อความยืดหยุ่นและการพึ่งพาตลาดต่างประเทศที่ต่างกัน ได้แก่ 

• ธุรกิจส่วนต้นน้ำ (Upstream): โครงสร้างอุตสาหกรรมเหล็กส่วนต้นน้ำ ได้แก่ เหมืองแร่ ของแคนาดาโดดเด่นด้วยความมั่งคั่งของทรัพยากรธรรมชาติ โดยมีศูนย์กลางการขุดแร่เหล็กคุณภาพสูงอยู่ในแถบ Labrador Trough ครอบคลุมพื้นที่รัฐควิเบกและรัฐนิวฟันด์แลนด์และแลบราดอร์ (Newfoundland and Labrador) โดยเฉพาะเมือง Labrador City และเมือง Schefferville ขณะที่แหล่งถ่านหินโค้ก (Coking Coal) เกรดพรีเมียมกระจุกตัวอยู่ในเขต Elk Valley รัฐบริติชโคลัมเบีย และพื้นที่ทางตะวันตกของรัฐอัลเบอร์ตา ซึ่งพลังงานหลักในการป้อน
  โรงถลุงเหล็กในภูมิภาค

• ธุรกิจส่วนกลางน้ำ (Midstream): คือกระบวนการถลุงและผลิตเหล็กขั้นต้น ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของเทคโนโลยีการผลิต แคนาดาเป็นศูนย์กลางการถลุงและผลิตเหล็กดิบ (Crude Steel) โดยมีกำลังการผลิตคงที่อยู่ที่ 13–15 ล้านตันต่อปี ฐานการผลิตหลักกระจุกตัวอยู่ในรัฐออนแทริโอ โดยมีผู้ผลิตที่สำคัญอย่าง  ArcelorMittal Dofasco (เมือง Hamilton) และ Algoma Steel (เมือง Sault Ste. Marie) ซึ่งเป็นแกนกลางในการผลิตแผ่นเหล็กทรงแบน (Flat Steel) เพื่อป้อนอุตสาหกรรมยานยนต์ นอกจากนี้ ยังมี Stelco ที่สนับสนุนภาคการก่อสร้าง และ ArcelorMittal ในรัฐควิเบก (เมือง Contrecoeur) ที่เชี่ยวชาญการผลิตเหล็กทรงยาว (Long Steel) โดยใช้พลังงานสะอาด ปัจจุบัน กระบวนการของอุตสาหกรรมส่วนกลางน้ำโดดเด่นเนื่องจากมีการเปลี่ยนผ่านเทคโนโลยีสู่เตาหลอมไฟฟ้า (Electric Arc Furnace - EAF) ทั่วประเทศ เพื่อมุ่งสู่การเป็นผู้นำด้านการผลิตเหล็กคาร์บอนต่ำ โดยอาศัยความได้เปรียบทางโลจิสติกส์ผ่านระบบขนส่งทางเรือผ่านทะเลสาบ Great Lakes ในการกระจายสินค้าเข้าสู่ห่วงโซ่อุปทานอเมริกาเหนืออย่างมีประสิทธิภาพ

• ธุรกิจส่วนปลายน้ำ (Downstream): อุตสาหกรรมเหล็กส่วนปลายน้ำของแคนาดาทำหน้าที่สร้างมูลค่าเพิ่มสูงสุด (Value-added) โดยการนำเหล็กดิบจากภาคกลางน้ำมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์สำเร็จรูปที่มีนวัตกรรมและมาตรฐานความปลอดภัยสูง เพื่อป้อนเข้าสู่ห่วงโซ่อุปทานระดับโลก ผลิตภัณฑ์หลักประกอบด้วย ท่อเหล็ก (Steel Pipes & Tubes) ที่มีความทนทานพิเศษสำหรับอุตสาหกรรมพลังงานและก๊าซธรรมชาติ โดยมีผู้เล่นหลักอย่าง Tenaris ในเมือง Sault Ste. Marie รัฐออนแทริโอ ซึ่งเป็นศูนย์กลางสำคัญในการผลิตท่อเหล็กไร้ตะเข็บที่ใช้เทคโนโลยีขั้นสูง นอกจากนี้ ยังมีการผลิตเหล็กโครงสร้างเกรดพิเศษ (Advanced High-Strength Steel) เพื่อป้อนอุตสาหกรรมยานยนต์ในเขต Southern Ontario (ภาคใต้ของรัฐออนแทริโอ) ซึ่งกำลังเปลี่ยนผ่านสู่การผลิตรถยนต์ไฟฟ้า (EV) รวมถึงเหล็กโครงสร้างสำหรับงานก่อสร้างอาคารและระบบรางขนาดใหญ่ โดยเน้นการใช้เหล็กที่ผ่านกระบวนการเคลือบกันสนิม ซึ่งธุรกิจส่วนปลายน้ำนี้เป็นฟันเฟืองสำคัญในการผลิตสินค้าคุณภาพที่มีมูลค่าสูงที่ต้องอาศัยพึ่งพาตลาดส่งออกต่างประเทศ โดยเฉพาะการส่งออกไปยังสหรัฐฯ โดยใช้สิทธิประโยชน์จากความตกลงการค้าเสรีระหว่างสหรัฐฯ-แคนาดา-เม็กซิโก (USMCA หรือที่แคนาดาเรียกว่า CUSMA)  

          นอกจากธุรกิจต้นน้ำในธุรกิจเหมืองแล้ว แคนาดายังมีระบบบริหารจัดการเศษเหล็ก (Scrap Metal) ที่มีประสิทธิภาพในเขตอุตสาหกรรมหลักของรัฐออนแทริโอ เช่น เมือง Hamilton และ Windsor เพื่อรองรับการเปลี่ยนผ่านเทคโนโลยีไปสู่เตาหลอมไฟฟ้า (Electric Arc Furnace - EAF) หรือใช้เทคโนโลยีพลังงานไฮโดเจน 
ที่จัดว่าเป็นการใช้พลังงานหมุนเวียน (Green Electricity) ทำให้แคนาดามีห่วงโซ่อุปทานต้นน้ำที่มั่นคงและเอื้อต่อการผลิตเหล็กคาร์บอนต่ำในระดับสากล โดยเฉพาะการส่งออกไปยังประเทศแถบยุโรป ที่เริ่มกำหนดให้เหล็กและผลิตภัณฑ์เหล็กต้องเป็นไปตามกฎระเบียบมาตรการ CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) 

     2.2 Cluster ของอุตสาหกรรม (Industrial Clusters): อุตสาหกรรมเหล็กแคนาดาไม่ได้กระจายตัวทั่วประเทศ แต่รวมกลุ่มกันในพื้นที่ยุทธศาสตร์ 3 แห่งหลัก

• Southern Ontario Cluster: เป็นศูนย์กลางที่สำคัญแห่งหนึ่งในภูมิภาคอเมริกาเหนือ โดยตั้งอยู่ในเขต Hamilton และ Sault Ste. Marie ซึ่งเป็นที่ตั้งของโรงงานถลุงเหล็กแบบครบวงจร  โรงงานแปรรูปและโรงงานผลิตรถยนต์ของค่ายยักษ์ใหญ่ (Ford, GM, Stellantis) ทำให้เกิดโครงสร้างความต้องการใช้เหล็กในพื้นที่ที่สูงมาก

• Quebec Cluster: เน้นการผลิตเหล็กโดยใช้พลังงานสะอาด (Hydro)  ทำให้เหล็กจากพื้นที่นี้มีคุณสมบัติเป็น "เหล็กสีเขียว" (Green Steel) ซึ่งเป็นจุดขายสำคัญในตลาดโลกที่มีข้อกำหนดเรื่องคาร์บอนฟุตพริ้นท์เข้มงวด

• Western Canada Cluster (BC & Alberta): เป็นยุทธศาสตร์สำคัญในเมือง  Edmonton, Calgary และ Delta (BC) คลัสเตอร์นี้เน้นผลิตเหล็กทรงยาวและผลิตภัณฑ์เฉพาะทาง เช่น ท่อเหล็ก (Steel Pipes) และโครงสร้างเหล็กขนาดใหญ่ เพื่อรองรับอุตสาหกรรมพลังงาน (น้ำมันและก๊าซ) เหมืองแร่ และการขยายตัวของโครงสร้างพื้นฐานในฝั่งตะวันตก รวมถึงเป็นประตูการค้าสู่ภูมิภาคมหาสมุทรแปซิฟิก

     2.3 เชิงตลาดและการพึ่งพาต่างประเทศ: โครงสร้างทางการค้าของแคนาดามีลักษณะพึ่งพาตลาดเดียวในระดับสูง

• การส่งออก:ประมาณร้อยละ  90-95 ของเหล็กที่ส่งออก มุ่งหน้าสู่สหรัฐอเมริกาโดยใช้สิทธิพิเศษภายใต้ความตกลง USMCA  อย่างไรก็ตาม ในปี 2568 อุตสาหกรรมต้องปรับโครงสร้างครั้งใหญ่เนื่องจากกำแพงภาษีจากสหรัฐฯ 
  ทำให้มูลค่าการส่งออกลดลงกว่า 500 ล้านเหรียญสหรัฐต่อเดือน ส่งผลให้แคนาดาต้องพยายามกระจายความเสี่ยงไปยังตลาดเอเชียและยุโรปมากขึ้น

• การนำเข้า:แคนาดานำเข้าผลิตภัณฑ์เหล็กปลายน้ำ (Finished Goods) ที่มีเทคโนโลยีซับซ้อนส่วนใหญ่จากประเทศเยอรมนี ญี่ปุ่น และเกาหลีใต้ และใช้มาตรการปกป้องทางการค้า อาทิ มาตรการภาษีส่วนเพิ่ม (Surtax)  ร้อยละ  25  เพื่อสกัดกั้นเหล็กต้นทุนต่ำจากจีนหรือประเทศกำลังพัฒนาเข้ามาทุ่มตลาดในประเทศ 

3. การผลิตภายในประเทศ 

           แคนาดามีกำลังการผลิตเหล็กดิบ (Crude Steel) อยู่ที่ประมาณ 13 ถึง 15 ล้านตันต่อปี โดยในปี 2568 ปริมาณการผลิตอยู่ที่ประมาณ 13.13 ล้านตัน และคาดการณ์ว่าจะเติบโตต่อเนื่องเฉลี่ยร้อยละ 2.6 ต่อปีจนถึงปี 2578 โดยปัจจุบัน มีผู้ผลิตเหล็กรายใหญ่ (Primary Producers) จำนวน 17 บริษัท (สมาชิกของสมาคม CSPA - Canadian Steel Producers Association) โดยครอบคลุมโรงงานกว่า 30 แห่ง ครอบคลุมตั้งแต่การถลุงเหล็กไปจนถึงการผลิตท่อเหล็ก โดยมีผู้เล่นหลักคือ ArcelorMittal SA, Algoma Steel และ Cleveland-Cliffs (Stelco)  นอกจากนี้ ยังมีบริษัทแปรรูปเฉพาะทาง
ที่เน้นการทำสัญญาจ้างผลิต (Contract Manufacturing) หรืออุตสาหกรรมปลายน้ำ เช่น บริษัท Supreme Steel, Burnco Manufacturing และ ACL Steel ซึ่งกระจายตัวตามนิคมเขตอุตสาหกรรมหลักประมาณ 93-95 แห่ง ทั่วประเทศ

4. การบริโภคภายในประเทศ

            ถึงแม้ว่าอุตสาหกรรมเหล็กของแคนาดามีลักษณะพึ่งพาการส่งออกสูงมาก โดยเฉพาะในรัฐออนแทริโอซึ่งเป็นศูนย์กลางหลัก มีการส่งออกผลิตภัณฑ์เหล็กไปยังตลาดต่างประเทศสูงถึงร้อยละ 78 ของปริมาณการผลิตทั้งหมด โดยมีการใช้ภายในประเทศประมาณร้อยละ 22 แยกตามอุตสาหกรรม ใน 3 ภาคส่วนหลักดังนี้ 

            4.1 อุตสาหกรรมยานยนต์ (Automotive): อุตสาหกรรมยานยนต์เป็นผู้บริโภครายใหญ่ที่สุดของสินค้าเหล็ก
ในแคนาดา โดยเฉพาะในคลัสเตอร์ Southern Ontario ซึ่งเป็นศูนย์กลางของโรงงานประกอบยานยนต์ชั้นนำและห่วงโซ่อุปทานที่เกี่ยวข้อง ภาคส่วนนี้มีความต้องการเหล็กแผ่นคุณภาพสูงและเหล็กที่มีความแข็งแรงสูง (Advanced High-Strength Steel) เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องเพื่อรองรับการผลิตยานยนต์สมัยใหม่และยานยนต์ไฟฟ้า อย่างไรก็ตาม ในช่วงปลายปี 2568 อุตสาหกรรมเผชิญกับสภาวะการชะลอตัวของยอดขายรถยนต์ใหม่ในตลาด ซึ่งสะท้อนผ่านตัวเลขการจดทะเบียนรถยนต์ที่ปรับตัวลดลงประมาณร้อยละ 7.2 ในไตรมาสที่ 4 เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อนหน้า

            4.2 อุตสาหกรรมก่อสร้างและโครงสร้างพื้นฐาน (Construction): เป็นผู้บริโภคหลักที่ขับเคลื่อนการจ้างงาน โดยเฉพาะในอุตสาหกรรมเหล็กขั้นปฐมภูมิที่ผลิตเหล็กเส้นและเหล็กรูปพรรณ ซึ่งมีสัดส่วนการจ้างงานสูงถึงร้อยละ 68 ของอุตสาหกรรมเหล็กทั้งหมดในรัฐออนแทริโอ 

            4.3 อุตสาหกรรมพลังงาน (Energy): เน้นการใช้ผลิตภัณฑ์แปรรูปประเภทท่อเหล็ก (Steel Pipes & Tubes) สำหรับโครงการน้ำมันและก๊าซ โดยมีการลงทุนจากภาคเอกชนกว่า 300 ล้านเหรียญแคนาดาเพื่อเพิ่มกำลังการผลิตท่อเหล็กไร้ตะเข็บ (Seamless Steel Pipe) สำหรับตลาดในประเทศ โดยมีบริษัทชั้นนำอย่าง Tenaris ในเมือง Sault Ste. Marie เป็นผู้เล่นหลัก ในรัฐออนแทริโอ ที่ผลิตป้อนให้กับบริษัทพลังงานในโครงการขยายสร้างท่อส่งสินค้าพลังงาน

5. หน่วยงานภาครัฐที่เกี่ยวข้องกับกฎระเบียบการนำเข้า

            การนำเข้าเหล็กและผลิตภัณฑ์เหล็กเข้าสู่ประเทศแคนาดาอยู่ภายใต้การกำกับดูแลจากหน่วยงานภาครัฐหลายแห่ง เพื่อควบคุมมาตรฐาน โควตา ภาษี และมาตรการปกป้องทางการค้า โดยมีหน่วยงานที่สำคัญดังนี้:

1. Global Affairs Canada (GAC) - กระทรวงการต่างประเทศแคนาดา หน่วยงานหลักที่ดูแลนโยบายการค้าระหว่างประเทศและบริหารจัดการมาตรการนำเข้าผ่านระบบ Export and Import Permits Act (EIPA) โดย GAC มีหน้าที่รับผิดชอบในการออกใบอนุญาตนำเข้าเฉพาะรายสินค้า (Shipment-specific Import Permits) การบริหารจัดการโควตานำเข้า และดูแลโครงการติดตามการนำเข้าเหล็ก (Steel Import Monitoring Program) เพื่อเฝ้าระวังปริมาณและทิศทางของประเภทสินค้าที่เข้าสู่ประเทศ เพื่อปกป้องผู้ผลิตภายในประเทศ

   1. Department of Finance Canada - กระทรวงการคลังแคนาดา รับผิดชอบด้านการกำหนดนโยบายระดับมหภาคที่เกี่ยวข้องกับภาษีศุลกากรและมาตรการทางการค้า เป็นหน่วยงานที่มีอำนาจในการพิจารณาบังคับใช้มาตรการปกป้องอุตสาหกรรมภายในประเทศ (Safeguards) เช่น การกำหนดโควตาภาษี (Tariff-Rate Quotas) หรือการปรับเพิ่มอัตราภาษีนำเข้าเพื่อตอบโต้ความผันผวนของตลาดโลก

   2. Canadian International Trade Tribunal (CITT) - องค์กรกึ่งตุลาการที่เป็นอิสระ ทำหน้าที่ไต่สวนและพิจารณาข้อร้องเรียนเกี่ยวกับการแข่งขันทางการค้าที่ไม่เป็นธรรม เช่น การสอบสวนว่าสินค้าเหล็กนำเข้ามีการทุ่มตลาดหรือได้รับการอุดหนุนจากรัฐบาลต่างชาติจนสร้างความเสียหายต่ออุตสาหกรรมเหล็กของแคนาดาหรือไม่ เพื่อประเมินและเสนอแนะให้รัฐบาลใช้มาตรการทางภาษีอย่างเป็นทางการ โดยผลการไต่สวนจะรายงานไปยังกระทรวงการคลังแคนาดาเพื่อออกนโนบายต่างๆ

   3. Canada Border Services Agency (CBSA) – เป็นหน่วยงานมีหน้าที่เชิงปฏิบัติหน้าด่านนำเข้าสินค้า บังคับใช้กฎหมายศุลกากร กฎระเบียบต่างๆ ณ จุดนำเข้าสินค้า รับผิดชอบในการตรวจสอบสินค้า ประเมินและจัดเก็บภาษีนำเข้า รวมถึงภาษีตอบโต้การทุ่มตลาด (Anti-dumping duties) และภาษีต่อต้านการอุดหนุน (Countervailing duties) 

6. มาตรการและนโยบายที่เกี่ยวข้องกับการนำเข้าสินค้าเหล็กและผลิตภัณฑ์แปรรูปของแคนาดา

 สินค้าเหล็กและผลิตภัณฑ์เป็นหนึ่งในสินค้าที่ได้รับผลกระทบอย่างมากจากนโยบายขึ้นภาษีของสหรัฐฯ โดยสหรัฐฯ มีการเก็บภาษีร้อยละ 50 กับสินค้าเหล็กและผลิตภัณฑ์ รวมทั้งอุปกรณ์เครื่องใช้ต่างๆ ที่ทำจากเหล็กจากทั่วโลก รวมถึงแคนาดา ส่งผลกระทบต่ออุตสาหกรรมเหล็กและอุตสาหกรรมต่อเนื่องภายในของแคนาดาที่ต้องหันมาพึ่งพาตลาดภายในประเทศมากขึ้น ในการนี้ รัฐบาลแคนาดาจึงได้ยกระดับมาตรการควบคุมการนำเข้าเพื่อเสริมสร้างความมั่นคงของห่วงโซ่อุปทานภายในประเทศ และตอบโต้สภาวะการค้าที่ไม่เป็นธรรม โดยมีมาตรการบังคับใช้หลัก ดังนี้

           6.1 ระบบโควตาภาษี (Tariff Rate Quotas - TRQs): การจำกัดปริมาณนำเข้าเพื่อป้องกันการทะลักของสินค้านำเข้า

• เกณฑ์การจัดสรร: โควตานำเข้าสำหรับประเทศทั่วไปที่ไม่มี FTA กับแคนาดาจะถูกจำกัดไว้ที่ร้อยละ 20 ของระดับการนำเข้าในปี 2567 และสำหรับคู่ค้าที่มี FTA (ไม่รวมสหรัฐฯ/เม็กซิโก) ที่ร้อยละ 75 โดยอัตราภาษีในโควตา ส่วนใหญ่ คือ ร้อยละ 0

• อัตราภาษี: หากมีการนำเข้าเกินปริมาณที่กำหนด ผู้นำเข้าต้องชำระภาษี Surtax ร้อยละ 50 ของมูลค่าสินค้า สำหรับ Certain Steel Products อาทิ เหล็กแผ่น เหล็กทรงยาว ท่อเหล็ก ผลิตภัณฑ์กึ่งสำเร็จ และผลิตภัณฑ์จากเหล็กกล้า รายละเอียดตาม https://www.cbsa-asfc.gc.ca/publications/cn-ad/cn25-24-eng.html

• การจัดสรรโควตา: ใช้ระบบมาก่อนได้ก่อน (First-Come, First-Served) โดยผู้นำเข้าไม่สามารถจองหรือล็อกปริมาณโควตาถาวรล่วงหน้าไว้ใช้ในอนาคตได้ การขอโควตาต้องยื่นขอใบอนุญาตนำเข้าแบบครั้งต่อครั้ง (Shipment-specific permit) ซึ่งเปิดให้ยื่นขอล่วงหน้าได้ไม่เกิน 15 วัน ก่อนวันที่สินค้าจะผ่านพิธีการศุลกากร ทั้งนี้ ใบอนุญาตจะมีอายุการใช้งานจำกัด (ปกติคือ 5 วันก่อนกำหนด จนถึง 24 วันหลังกำหนดส่งมอบ) หากโควตาของแต่ละไตรมาสหรือของประเทศต้นทางเต็มก่อนที่ใบอนุญาตจะได้รับการอนุมัติ

6.2 มาตรการภาษีส่วนเพิ่ม (Surtaxes): มาตรการภาษีอัตราพิเศษที่จัดเก็บเพิ่มเติมจากพิกัดอัตราศุลกากรปกติ (MFN) เพื่อสกัดกั้นสินค้าต้นทุนต่ำและการทุ่มตลาด

• สินค้า Steel Derivatives: จัดเก็บภาษีร้อยละ 25 สำหรับสินค้าปลายน้ำ โดยใช้กับทุกประเทศทั่วโลก (All Global Imports) กับสินค้าในกลุ่ม HS Code 39,73,83,94 อาทิ สินค้าโครงสร้างเหล็ก, ท่อเหล็ก, ลวดเหล็ก, และน็อต) มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 26 ธันวาคม 2568 เป็นต้นไป 

• มาตรการตอบโต้รายประเทศ: จัดเก็บภาษีส่วนเพิ่มร้อยละ 25 สำหรับเหล็กและอลูมิเนียมที่มีถิ่นกำเนิดจาก จีน และสินค้าบางรายการจากสหรัฐอเมริกา เพื่อรักษาความสมดุลทางการค้าภายใต้กรอบ USMCA

• ข้อยกเว้น ภาษีนี้จะไม่ใช้ซ้อนกับสินค้าที่ถูกจัดเก็บภาษีภายใต้คำสั่งอื่นอยู่แล้ว เช่น ภาษีสินค้าเหล็กและอลูมิเนียมจากจีน (China Surtax Order) หรือภาษีตอบโต้สหรัฐฯ และมีการยกเว้นชั่วคราวสำหรับสินค้าที่นำเข้ามาใช้ในอุตสาหกรรมยานยนต์และอากาศยานจนถึงวันที่ 1 กรกฎาคม 2569

                 ทั้งนี้ แคนาดาได้มีข้อยกเว้น ยกเว้นภาษี Surtax ร้อยละ 25 ในกรณีต่อไปนี้

- กลุ่มยานยนต์: สินค้าที่นำเข้ามาเพื่อใช้ในกระบวนการผลิตรถยนต์ ชิ้นส่วน หรือโครงสร้างยานยนต์ (มีผลยกเว้นชั่วคราว)

- กลุ่มอากาศยาน: สินค้าเหล็กที่นำเข้ามาเพื่อใช้ผลิตหรือซ่อมบำรุงอากาศยานและยานอวกาศ

- การผ่อนปรน (Remission Order): หากผู้นำเข้าทำเรื่องพิสูจน์ได้ว่าสินค้านั้นนำเข้ามาเพื่อใช้ในงานสาธารณสุข, ความปลอดภัยสาธารณะ, หรือเป็นสินค้าที่ไม่สามารถจัดหาผู้ผลิตภายในประเทศแคนาดาได้

6.3 มาตรการตอบโต้การทุ่มตลาด (Anti-Dumping) และมาตรการต่อต้านการอุดหนุน

หน่วยงาน Canada Border Services Agency (CBSA) และ Canadian International Trade Tribunal (CITT) มีการใช้บังคับ Special Import Measures Act (SIMA) เพื่อปกป้องอุตสาหกรรมภายในจากพฤติกรรมการค้าที่ก่อให้เกิดความเสียหาย โดย (harmful trade practices) โดย CBSA จะประเมินข้อร้องเรียนเกี่ยวกับการทุ่มตลาดและการอุดหนุนที่ไม่เป็นธรรม และ CITT จะดำเนินกระบวนการไต่สวนถึงความเสียหายของการนำเข้าที่มีการทุ่มตลาดหรืออุดหนุนต่ออุตสาหกรรมภายใน โดยปัจจุบัน แคนาดามีการใช้มาตรการตอบโต้การทุ่มตลาดและต่อต้านการอุดหนุนกับสินค้าเหล็กนำเข้าหลายรายการ อาทิ Carbon steel welded pipe, cold-rolled steel, cast iron soil pipe, steel plate, concrete reinforcing bar, steel wire จากหลายประเทศ โดยแคนาดามีการใช้มาตรการ AD กับไทยในสินค้า Carbon steel welded pipe, oil tubular goods, concrete reinforcing bar และ steel wire รวมทั้งอยู่ระหว่างการไต่สวนบางรายการ อาทิ carbon and alloy steel wire

6.4 ระบบใบอนุญาตและการเฝ้าติดตาม (Import Monitoring): ผู้นำเข้ามีหน้าที่ปฏิบัติตามข้อกำหนดด้านเอกสารอย่างเคร่งครัดผ่านหน่วยงาน Global Affairs Canada:

• ใบอนุญาตนำเข้า (Import Permit): สินค้าเหล็กตามพิกัดที่กำหนดต้องมีใบอนุญาตก่อนการนำเข้า เพื่อให้รัฐบาลติดตามปริมาณและราคาได้แบบ real time

• ระบบ CARM: ผู้นำเข้าต้องใช้ระบบ CBSA Assessment and Revenue Management (CARM) 
  ในการสำแดงข้อมูลและวางประกันวงเงินภาษี (Financial Security) ให้ครบถ้วนตามเกณฑ์ใหม่ปี 2569

  https://www.cbsa-asfc.gc.ca/services/carm-gcra/menu-eng.html

   

          6.5 นโยบายการผ่อนปรนภาษี (Remission Policy): รัฐบาลแคนาดาเปิดช่องทางให้ขอคืนหรือยกเว้นภาษีส่วนเพิ่ม (Remission Orders) ภายใต้เงื่อนไขเฉพาะ:

• กรณีขาดแคลนในประเทศ: ผู้นำเข้าสามารถขอยกเว้นภาษีได้หากพิสูจน์ได้ว่าผลิตภัณฑ์เหล็กชนิดนั้น ไม่มีผู้ผลิตภายในแคนาดา หรือผู้ผลิตในประเทศมีกำลังการผลิตไม่เพียงพอ

• ข้อตกลงล่วงหน้า: สำหรับสินค้าที่มีสัญญาซื้อขายและกำหนดส่งมอบชัดเจนก่อนการประกาศใช้มาตรการภาษีส่วนเพิ่ม

          6.6 มาตรการป้องกันการหลีกเลี่ยงภาษีและกฎว่าด้วยถิ่นกำเนิดสินค้า (Anti-Circumvention & Rules of Origin Enforcement)

                นอกจากมาตรการภาษี (Surtax) และโควตาภาษี (TRQ) รัฐบาลแคนาดาได้ยกระดับความเข้มงวดในการกำกับดูแลเพื่อป้องกันไม่ให้สินค้าเหล็กถูกเปลี่ยนถิ่นกำเนิด เพื่อหลบเลี่ยงมาตรการทางการค้า โดยมีรายละเอียดการบังคับใช้ดังนี้:

               1) การตรวจสอบถิ่นกำเนิดสินค้าอย่างเข้มข้น (Rules of Origin Compliance): หน่วยงานศุลกากรแคนาดา (CBSA) ให้ความสำคัญกับการตรวจสอบ "การแปรรูปเพียงเล็กน้อย" (Minimal Processing) โดยถือว่าการนำเหล็กจากประเทศที่ถูกเก็บภาษีสูงมาผ่านกระบวนการแปรรูปขั้นต้นในประเทศที่สาม (เช่น การตัด การเจาะ หรือการเคลือบผิว) ไม่ถือว่าเป็น Substantial Transformation หากตรวจพบว่าสินค้าดังกล่าวมีวัตถุประสงค์เพื่อหลบเลี่ยงภาษีนำเข้า สินค้าเหล่านั้นจะถูกสั่งเรียกเก็บภาษีส่วนเพิ่มย้อนหลังตามถิ่นกำเนิดที่แท้จริง พร้อมค่าปรับทางแพ่งและอาจถูกระงับสิทธิ์การนำเข้า

               2) การบังคับใช้เอกสารใบรับรองแหล่งผลิตต้นทาง (Mill Test Certificate - MTC): ผู้นำเข้ามีภาระหน้าที่ในการจัดเตรียมเอกสารพิสูจน์ถิ่นกำเนิดที่สมบูรณ์ โดยนอกเหนือจากใบรับรองถิ่นกำเนิดสินค้า (Certificate of Origin) ตามปกติแล้ว CBSA มีอำนาจเรียกตรวจสอบใบรับรองการทดสอบจากโรงงานผู้ผลิตต้นทาง (Mill Test Certificate - MTC) ทั้งนี้ เอกสาร MTC จะต้องแสดงข้อมูลการหลอมเหล็ก ได้แก่ Heat Number/Cast Number ซึ่งสามารถตรวจสอบย้อนกลับไปยังเตาหลอมต้นทางได้ เพื่อยืนยันว่าเหล็กนั้นไม่ได้ผลิตมาจากประเทศที่ถูกใช้มาตรการตอบโต้ทางการค้า (เช่น จีน หรือประเทศอื่นๆ ที่ไม่เป็นไปตามเกณฑ์ USMCA)

               3) อำนาจในการสืบสวนและตรวจสอบย้อนกลับ (Traceability & Investigation): CBSA มีอำนาจตามกฎหมายในการไต่สวนเชิงลึก (Anti-Circumvention Inquiry) หากพบความผิดปกติของราคาหรือปริมาณนำเข้าจากประเทศที่เป็นเส้นทางผ่านของสินค้า ในกรณีที่มีข้อสงสัย รัฐบาลแคนาดาสามารถเรียกขอข้อมูลบันทึกการซื้อขาย (Purchase Records) แผนผังกระบวนการผลิต (Production Flowchart) และหลักฐานการชำระเงินระหว่างผู้ซื้อและโรงงานผู้ผลิตต้นทาง เพื่อยืนยันความถูกต้องของถิ่นกำเนิดสินค้าได้อย่างละเอียด

6.7 นโยบาย Buy Canadian Policy: แคนาดาได้ประกาศนโยบายการจัดซื้อจัดจ้างของภาครัฐกับสินค้าที่ได้รับกระทบจากนโยบายการค้าของสหรัฐฯ เริ่มมีผลบังคับใช้ระยะแรกเมื่อวันที่ 16 ธันวาคม 2025 สรุปได้ดังนี้

                1) เกณฑ์มูลค่าโครงการและระยะเวลาบังคับใช้: นโยบายนี้ถูกออกแบบมาเพื่อจำกัดการเข้าถึงโครงการภาครัฐของบริษัทต่างชาติผ่านกลไกมูลค่าสัญญา:

• ช่วงแรก (โครงการขนาดใหญ่): โครงการของรัฐบาลกลางที่มีมูลค่าสัญญาตั้งแต่ 25 ล้านเหรียญแคนาดาขึ้นไป ต้องให้สิทธิ์ลำดับแรกแก่ธุรกิจผู้ผลิตสินค้าเหล็กในประเทศก่อน

  • แผนขยายเกณฑ์บังคับใช้: รัฐบาลจะลดเพดานมูลค่าสัญญาลงเหลือ 5 ล้านเหรียญแคนาดา โดยมีผลบังคับใช้อย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 15 มิถุนายน 2569 เพื่อยกระดับความเข้มงวดในการกระจายงานให้ธุรกิจท้องถิ่นมากขึ้น

                2) ข้อกำหนดด้านวัสดุและเงื่อนไข "ผลิตในแคนาดา": เพื่อป้องกันการเลี่ยงกฎระเบียบด้วยการนำเข้าวัตถุดิบมาประกอบในแคนาดา รัฐบาลจึงกำหนดมาตรฐานวัสดุไว้ดังนี้:

• เหล็ก (Steel) จะต้องเป็นเหล็กที่ผ่านกระบวนการ "Melted and Poured" (หลอมและเท) ภายในประเทศแคนาดาเท่านั้น

• อลูมิเนียม (Aluminum) จะต้องเป็นอลูมิเนียมที่ผ่านกระบวนการ "Smelted and Cast" (ถลุงและหล่อ) ภายในประเทศ

• สินค้าไม้ (Wood Products) จะต้องเป็นไม้แปรรูปเนื้อแข็ง (Solid wood) ที่ผลิตภายในประเทศ

• กลไกการให้คะแนนราคา (Price-based Evaluation Credit) ในการประมูลโครงการรัฐ ผู้ประกอบการที่ใช้วัสดุตามเกณฑ์ข้างต้นจะได้รับส่วนลดราคาประเมิน (Price Credit) เพิ่มเติมถึงร้อยละ 10 ทำให้ธุรกิจต่างชาติเสียเปรียบในการแข่งขันด้านราคาทันที

             3) กฎระเบียบระดับรัฐบาลท้องถิ่น (Provincial Implementation): รัฐบาลระดับท้องถิ่นในรัฐออนแทริโอ, ควิเบก และบริติชโคลัมเบีย ได้ขยายผลกฎระเบียบให้เข้มงวดมากขึ้นตั้งแต่เดือนมีนาคม 2568 โดยมีมาตรการควบคุมดังนี้:

• การคัดกรองซัพพลายเออร์: บริษัทต่างชาติอาจถูกสั่งห้ามไม่ให้เข้าร่วมการประมูลในบางโครงการ หากไม่มีหลักฐานพิสูจน์ความเป็นอิสระ (Independence) ของบริษัทลูกในแคนาดา

• การเปิดเผยข้อมูลเชิงลึก: ผู้นำเข้าต้องเปิดเผยโครงสร้างคณะกรรมการบริหาร (Board of Directors) เพื่อพิสูจน์ว่าบริษัทไม่ได้รับอิทธิพลหรืออยู่ภายใต้การควบคุมโดยรัฐบาลหรือบริษัทแม่จากประเทศที่ถูกใช้มาตรการทางการค้า อาทิ จีน สหรัฐฯ หรือประเทศที่ถูกคว่ำบาตร (Sanction) อาทิ รัสเซีย อิหร่าน เกาหลีเหนือ ฯลฯ 

• เงื่อนไขต่างตอบแทน (Reciprocity Clause): รัฐบาลจะพิจารณาให้สิทธิประมูลแก่บริษัทต่างชาติเฉพาะประเทศที่มีความตกลงการเข้าถึงตลาดแบบต่างตอบแทนกับแคนาดาเท่านั้น หากประเทศต้นทางไม่มีการให้สิทธิแคนาดาในลักษณะเดียวกัน บริษัทนั้นอาจเข้าถึงการประมูลโครงการของรัฐบาลแคนาดาได้ยากกว่า

               ปัจจุบัน ไทยยังไม่ได้เป็นภาคี (Party) ของ WTO-GPA (Government Procurement Agreement) โดยไทยมีสถานะเป็นแค่เพียงผู้สังเกตการณ์ (Obersever) เท่านั้นตั้งแต่ปี 2558 ซึ่งแคนาดาใช้ข้อตกลง GPA เป็นเกณฑ์มาตรฐานในการเปิดให้ผู้ประกอบการจากประเทศสมาชิกสามารถเข้าร่วมประมูลงานภาครัฐของกันได้โดยตรง

              4) ข้อยกเว้น: ในทางปฏิบัติ นโยบายนี้ มีข้อยกเว้นในกรณีที่มีความจำเป็นเชิงยุทธศาสตร์ เพื่อป้องกันโครงการล่าช้าหรือต้นทุนบานปลาย

• กรณีที่ไม่มีผู้ผลิตในแคนาดาสามารถจัดหาสินค้าได้ตามปริมาณหรือคุณภาพที่ต้องการ

• กรณีที่การจัดหาวัสดุภายในประเทศทำให้ต้นทุนโครงการสูงขึ้นเกินกว่าร้อยละ 25 จากราคาตลาดปกติ

• โครงการที่มีพันธสัญญาหรือเริ่มดำเนินการก่อนประกาศใช้มาตรการ

7. อัตราภาษีนำเข้า 

7.1 กลุ่มสินค้าเหล็กและผลิตภัณฑ์เหล็กกล้า – ไม่ได้รับผลกระทบจากมาตรการ Surtax 25%

7.2 กลุ่มสินค้าผลิตภัณฑ์จากเหล็กและเหล็กกล้า (สินค้าสำเร็จรูป) - ได้ผลกระทบจากมาตรการภาษี Surtax 25%

8. การนำเข้าสินค้าเหล็กและผลิตภัณฑ์เหล็กของแคนาดาจากทั่วโลก

            แหล่งนำเข้า

            ปี 2568 (มกราคม-ธันวาคม) แคนาดานำเข้าสินค้าเหล็กและผลิตภัณฑ์เหล็กจากทั่วโลก มูลค่า 9.55 พันล้านเหรียญสหรัฐ ลดลงร้อยละ 8.61 โดยนำเข้าหลักจาก สหรัฐอเมริกา มูลค่า 3.72 พันล้านเหรียญสหรัฐ ลดลงร้อยละ 19.71 จีน มูลค่า 1.97 พันล้านเหรียญสหรัฐ เพิ่มขึ้นร้อยละ 6.35 เม็กซิโก มูลค่า 506.43 ล้านเหรียญสหรัฐ เพิ่มขึ้นร้อยละ 10.23 เกาหลีใต้ มูลค่า 426.11 ล้านเหรียญสหรัฐ เพิ่มขึ้นร้อยละ 6.46 ไต้หวัน มูลค่า 378.90 ล้านเหรียญสหรัฐ ลดลงร้อยละ 0.62 ตามลำดับ ไทยอยู่อันดับ 8 มูลค่า 161.79 ล้านเหรียญสหรัฐ เพิ่มขึ้นร้อยละ 19.43

              ปี 2569 (มกราคม-เมษายน) แคนาดานำเข้าสินค้าเหล็กและผลิตภัณฑ์เหล็กจากทั่วโลก มูลค่า 2.90 พันล้านเหรียญสหรัฐ ลดลงร้อยละ 10.81 โดยนำเข้าหลักจากสหรัฐอเมริกา มูลค่า 1.18 พันล้านเหรียญสหรัฐ ลดลงร้อยละ 22.70 จีน มูลค่า 595.54 ล้านเหรียญสหรัฐ ลดลงร้อยละ 5.17 เม็กซิโก มูลค่า 196.87 ล้านเหรียญสหรัฐ เพิ่มขึ้นร้อยละ 17.71 ไต้หวัน มูลค่า 123.88 ล้านเหรียญสหรัฐ ลดลงร้อยละ 8.93 เกาหลีใต้ มูลค่า 105.01 ล้านเหรียญสหรัฐ ลดลงร้อยละ 31.49 ตามลำดับ ไทยอยู่อันดับ 13 มูลค่า 32.58 ล้านเหรียญสหรัฐ เพิ่มขึ้นร้อยละ 30.96 ตามลำดับ

สินค้าเหล็กและผลิตภัณฑ์เหล็กสำคัญที่แคนาดานำเข้า 

          ปี 2568 (มกราคม-ธันวาคม) สินค้าเหล็กและผลิตภัณฑ์เหล็กสำคัญที่แคนาดานำเข้า ได้แก่ ผลิตภัณฑ์เหล็กอื่นๆ (HS732690) มูลค่า 1.14 พันล้านเหรียญสหรัฐ ลดลงร้อยละ 4.84 สินค้าโครงสร้างเหล็กและส่วนประกอบอื่น ๆ (HS730890) มูลค่า 951.43 ล้านเหรียญสหรัฐ ลดลงร้อยละ 13.25 สินค้าสลักเกลียว สกรูอื่นๆ  และโบลต์ (HS731815) มูลค่า 901.84 ล้านเหรียญสหรัฐ ลดลงร้อยละ 0.14 สินค้าเหล็กแผ่นชุบสังกะสีแบบจุ่มร้อน (HS721049) มูลค่า 630.34 ลดลงร้อยละ 33.70 และสินค้าเหล็กโครงสร้างรูปตัวเอช (HS721633) มูลค่า 445.71 ล้านเหรียญสหรัฐ ลดลงร้อยละ 11.57 ตามลำดับ 

               ปี 2569 (มกราคม-เมษายน) สินค้าเหล็กและผลิตภัณฑ์เหล็กที่แคนาดานำเข้าจากทั่วโลก ได้แก่ สินค้าผลิตภัณฑ์เหล็กอื่นๆ (HS 732690) มูลค่า 1,371.34 ล้านเหรียญสหรัฐ ลดลงร้อยละ 5.85 สินค้าสลักเกลียว สกรูอื่นๆและโบลต์ (HS 731815) มูลค่า 297.10 ล้านเหรียญสหรัฐ ลดลงร้อยละ 3.62 สินค้าโครงสร้างเหล็กและส่วนประกอบอื่น ๆ (HS 730890) มูลค่า 249.23 ล้านเหรียญสหรัฐ ลดลงร้อยละ 27.01 สินค้าเหล็กแผ่นชุบสังกะสีแบบจุ่มร้อน (HS 721049) มูลค่า 147.57 ล้านเหรียญสหรัฐ ลดลงร้อยละ 34.04 และสินค้าน็อตเหล็ก (HS 731816) มูลค่า 134.55 ล้านเหรียญสหรัฐ ลดลงร้อยละ 2.62 ตามลำดับ