การขาดแคลนพื้นที่เพาะปลูกสร้างข้อกังขาต่อนโยบายภาครัฐในการบังคับจัดตั้งไร่อ้อย

รัฐบาลอินโดนีเซียได้มีมติให้ยกเว้นอากรขาเข้าชั่วคราวสำหรับก๊าซปิโตรเลียมเหลว (LPG) และวัตถุดิบตั้งต้นบางชนิดสำหรับการผลิตเม็ดพลาสติก โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อบรรเทาแรงกดดันด้านเงินเฟ้อจากภาวะอุปทานตึงตัว อันเป็นผลจากสถานการณ์คอขวดการขนส่งผ่าน Strait of Hormuz ทั้งนี้ Airlangga Hartarto รัฐมนตรีว่าการกระทรวงประสานงานด้านเศรษฐกิจ ได้ประกาศว่า อากรนำเข้า LPG อัตราร้อยละ 5 และอากรสำหรับวัตถุดิบพลาสติกบางรายการในช่วงร้อยละ 5–15 จะได้รับการยกเว้นเป็นการชั่วคราว

รัฐมนตรีฯ ระบุว่าราคาวัตถุดิบพลาสติกปรับตัวสูงขึ้นอย่างมากถึงร้อยละ 50–100 ส่งผลให้รัฐบาลต้องดำเนินมาตรการเพื่อป้องกันการปรับขึ้นราคาสินค้าในวงกว้าง โดยเฉพาะสินค้าในกลุ่มอาหารและเครื่องดื่ม วัตถุดิบที่อยู่ในมาตรการดังกล่าว ได้แก่ โพลีโพรพิลีน (PP) โพลีเอทิลีน (PE) โพลีเอทิลีนชนิดความหนาแน่นต่ำเชิงเส้น (LLDPE) และโพลีเอทิลีนชนิดความหนาแน่นสูง (HDPE) ซึ่งจะได้รับการยกเว้นอากรเป็นระยะเวลา 6 เดือน โดยรัฐบาลจะมีการประเมินผลภายหลังครบกำหนด ทั้งนี้ ยังไม่มีความชัดเจนว่ามาตรการสำหรับ LPG จะใช้ระยะเวลาเดียวกันหรือไม่ นอกจากนี้ ยังมีการผ่อนปรนข้อกำหนดด้านใบอนุญาตนำเข้าเพื่ออำนวยความสะดวกมากยิ่งขึ้น

การปรับตัวสูงขึ้นของราคาพลาสติกมีสาเหตุมาจากภาวะตึงตัวของอุปทานแนฟทา ซึ่งเป็นผลพลอยได้จากการกลั่นน้ำมันและเป็นวัตถุดิบสำคัญในการผลิตเอทิลีนและโพรพิลีน อันเป็นสารตั้งต้นหลักของเรซินพลาสติก โดยประมาณร้อยละ 75 ของอุปทานแนฟทาทั่วโลกมาจากประเทศผู้ผลิตน้ำมันในตะวันออกกลาง และสถานการณ์ความขัดแย้งระหว่างสหรัฐอเมริกา–อิสราเอลกับอิหร่านได้ส่งผลให้การส่งออกจากภูมิภาคดังกล่าวลดลง ทั้งนี้ ผู้ผลิตพลาสติกได้หันมาใช้ LPG เป็นวัตถุดิบทดแทนเมื่อราคาแนฟทาสูงขึ้น ซึ่งราคาของแนฟทามักเคลื่อนไหวสอดคล้องกับราคาน้ำมันดิบ ดังที่เคยเกิดขึ้นในช่วงต้นของสงครามยูเครนในปี 2565 และสถานการณ์ราคาน้ำมันที่ยังคงอยู่ในระดับสูงจากความขัดแย้งกับอิหร่านในปัจจุบัน

ในช่วงที่ผ่านมา รัฐบาลได้เร่งหาแหล่งนำเข้าแนฟทาทางเลือกจากภูมิภาคต่าง ๆ ได้แก่ แอฟริกา อินเดีย และสหรัฐอเมริกา โดย Budi Santoso รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ ได้ให้ข้อมูลว่า แม้จะมีแหล่งทางเลือก แต่ยังคงมีข้อจำกัดด้านต้นทุนโลจิสติกส์ที่เพิ่มสูงขึ้นตามราคาพลังงาน นอกจากนี้ รัฐบาลยังได้หารือกับผู้ประกอบการอุตสาหกรรมพลาสติกรายใหญ่ รวมถึงบริษัทที่มีฐานการผลิตในประเทศมาเลเซีย เพื่อช่วยกระจายและจัดหาวัตถุดิบมายังอินโดนีเซียเพิ่มเติม โดยคาดว่าจะมีอุปทานทยอยเข้ามาในช่วงกลางเดือนพฤษภาคม อย่างไรก็ตาม ยังไม่มีความแน่นอนว่ากำลังการผลิตจะสามารถกลับสู่ระดับก่อนเกิดความขัดแย้งได้

ในช่วงที่ผ่านมา รัฐบาลได้เร่งหาแหล่งนำเข้าแนฟทาทางเลือกจากภูมิภาคต่าง ๆ ได้แก่ แอฟริกา อินเดีย และสหรัฐอเมริกา โดย Budi Santoso รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ ได้ให้ข้อมูลว่า แม้จะมีแหล่งทางเลือก แต่ยังคงมีข้อจำกัดด้านต้นทุนโลจิสติกส์ที่เพิ่มสูงขึ้นตามราคาพลังงาน นอกจากนี้ รัฐบาลยังได้หารือกับผู้ประกอบการอุตสาหกรรมพลาสติกรายใหญ่ รวมถึงบริษัทที่มีฐานการผลิตในประเทศมาเลเซีย เพื่อช่วยกระจายและจัดหาวัตถุดิบมายังอินโดนีเซียเพิ่มเติม โดยคาดว่าจะมีอุปทานทยอยเข้ามาในช่วงกลางเดือนพฤษภาคม อย่างไรก็ตาม ยังไม่มีความแน่นอนว่ากำลังการผลิตจะสามารถกลับสู่ระดับก่อนเกิดความขัดแย้งได้

ความคิดเห็นของสำนักงาน 

รัฐบาลอินโดนีเซียโดยรัฐมนตรีว่าการกระทรวงประสานงานด้านเศรษฐกิจ Airlangga Hartarto ได้มีมาตรการยกเว้นอากรขาเข้าชั่วคราวสำหรับก๊าซปิโตรเลียมเหลว (LPG) และวัตถุดิบพลาสติกที่สำคัญ ได้แก่ โพลีโพรพิลีน (PP) โพลีเอทิลีน (PE) โพลีเอทิลีนชนิดความหนาแน่นต่ำเชิงเส้น (LLDPE) และโพลีเอทิลีนชนิดความหนาแน่นสูง (HDPE) เป็นระยะเวลา 6 เดือน เพื่อควบคุมราคาที่ปรับตัวสูงขึ้นและลดแรงกดดันด้านเงินเฟ้อ มาตรการดังกล่าวมีขึ้นภายหลังจากราคาพลาสติกปรับเพิ่มขึ้นถึงร้อยละ 50–100 อันเป็นผลจากการขาดแคลนอุปทานแนฟทา ซึ่งเชื่อมโยงกับความตึงเครียดในบริเวณ Strait of Hormuz เพื่อแก้ไขปัญหาดังกล่าว อินโดนีเซียได้ดำเนินการหาแหล่งนำเข้าทางเลือกเพิ่มเติม ผ่อนปรนข้อกำหนดด้านการนำเข้า และส่งเสริมให้ภาคอุตสาหกรรมปรับมาใช้ LPG เป็นวัตถุดิบทดแทน รวมถึงสนับสนุนการใช้บรรจุภัณฑ์ทางเลือก เช่น กระดาษและแก้ว โดยรวมแล้ว มาตรการนี้ถือเป็นแนวทางระยะสั้นในการรักษาเสถียรภาพของอุปทานและราคา แม้ว่ายังคงเผชิญความท้าทายจากการพึ่งพาการนำเข้าวัตถุดิบเป็นหลัก ไทยมีโอกาสในระยะสั้นจากนโยบายของอินโดนีเซีย เนื่องจากการยกเว้นอากรนำเข้าช่วยกระตุ้นความต้องการนำเข้าผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีท่ามกลางภาวะอุปทานตึงตัว โดยผู้ผลิตรายสำคัญของไทย เช่น PTT Global Chemical และ IRPC มีศักยภาพในการส่งออกผลิตภัณฑ์อย่างโพลีเอทิลีน (PE) และโพลีโพรพิลีน (PP) มายังอินโดนีเซีย โดยมีความได้เปรียบด้านระยะทางและความเชื่อมโยงทางการค้าในภูมิภาค ทั้งนี้ สถานการณ์ดังกล่าวอาจส่งผลต่อการบังคับใช้มาตรการตอบโต้การทุ่มตลาดของโพลีโพรพิลีนชนิดโฮโมโพลิเมอร์ (PP Homopolymer) โดยมีความเป็นไปได้ที่จะมีการเลื่อน ลดความเข้มงวด หรือปรับรูปแบบการบังคับใช้