เม็กซิโก-สหรัฐฯ เริ่มการเจรจาทบทวน USMCA ยกระดับกฎถิ่นกำเนิดสินค้า-คุมเข้ม NTBs สกัดสินค้าสวมสิทธิ

เม็กซิโกและสหรัฐอเมริกาได้เริ่มการเจรจาเบื้องต้นอย่างเป็นทางการเพื่อเตรียมพร้อมสำหรับการทบทวนข้อตกลงการค้าเสรีระหว่างสหรัฐ-เม็กซิโก-แคนาดา (USMCA) ซึ่งมีผลบังคับใช้มาตั้งแต่ปี 2020 และครบกำหนด 6 ปี (Joint Review) ซึ่งจะมีขึ้นในเดือนกรกฎาคม 2026 นี้

การเจรจาทวิภาคีระหว่างเม็กซิโกและสหรัฐฯ เริ่มอย่างเป็นทางการหลังจากการพบหารือระหว่างนาย Marcelo Ebrard รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเศรษฐกิจของเม็กซิโก กับนาย Jamieson Greer ผู้แทนการค้าสหรัฐฯ (USTR) ในกรุงวอชิงตัน ดี ซี ในช่วงต้นเดือนกุมภาพันธ์ 2026 โดยทั้งสองฝ่ายตกลงที่จะร่วมกันจัดการกับอุปสรรคที่ไม่ใช่ภาษีระหว่างกัน แต่จะเพิ่มความเข้มข้นของมาตรการสำหรับสินค้าจากประเทศนอกภาคี โดยเฉพาะกฎถิ่นกำเนิดสินค้าที่เข้มงวดขึ้นสำหรับสินค้าอุตสาหกรรมที่สำคัญ รวมถึงการปรับนโยบายการค้าเพื่อปกป้องแรงงานและผู้ผลิตในสหรัฐและเม็กซิโกเพื่อต่อสู้กับการทุ่มตลาดของสินค้าจากภายนอกภูมิภาค

อย่างไรก็ดี การเจรจาทบทวนข้อตกลง USMCA อาจยืดเยื้อกว่ากำหนดเวลาที่ตั้งเป้าไว้ให้เสร็จสิ้นภายในปี 2026 เนื่องจาก ที่ผ่านมา สหรัฐฯ ภายใต้รัฐบาลของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ แสดงท่าทีต้องการเจรจาแยกกันระหว่างสหรัฐฯ-เม็กซิโก และสหรัฐฯ-แคนาดา แทนที่จะเป็นการเจรจาสามฝ่ายแบบเดิมเพื่อเพิ่มอำนาจต่อรอง โดยประธานาธิบดีทรัมป์ ได้แสดงความเห็นก่อนหน้าที่จะมีการเริ่มเจรจากับเม็กซิโกว่า ความตกลงดังกล่าว ไม่มีประโยชน์อย่างแท้จริงต่อสหรัฐฯ และสหรัฐฯ ไม่มีความจำเป็นต้องนำเข้าสินค้าจากเม็กซิโกและแคนาดา นอกจากนี้ ผู้แทนการค้าของสหรัฐฯ ยังได้ประกาศว่าความตกลง USMCA ฉบับปัจจุบัน ไม่มีความพร้อมที่จะรับมือกับการส่งออกและการลงทุนที่ทะลักเข้ามาในภูมิภาคจากประเทศนอกภาคี เช่น จีน ดังนั้น จึงต้องมีการปรับปรุงมาตรการการค้าและกฎถิ่นกำเนิดสินค้าที่เข้มงวดขึ้น

ทั้งนี้ เม็กซิโกได้ตอบรับท่าทีดังกล่าวของสหรัฐฯ โดยการประกาศขึ้นภาษีนำเข้ากับสินค้าจากประเทศที่ไม่มีความตกลงการค้ากับเม็กซิโกตั้งแต่เดือนมกราคมที่ผ่านมา ในขณะที่ แคนาดาแสดงจุดยืนที่ไม่เห็นด้วยและเริ่มผ่อนคลายภาษีนำเข้าสำหรับสินค้าจากจีนบางรายการ ส่งผลให้ประธานาธิบดีทรัมป์ประกาศที่จะขึ้นภาษีนำเข้าสินค้าจากแคนาดาหากยังคงมีการให้สิทธิประโยชน์จากสินค้าจีนที่เพิ่มขึ้น และยังคงกล่าวหาว่าเม็กซิโกเป็นทางผ่าน (Backdoor) ให้สินค้าจีนส่งไปยังสหรัฐฯ นอกจากนี้ ยังได้วิพากษ์วิจารณ์ว่าทั้งสองประเทศยังดำเนินการไม่เพียงพอในการหยุดยั้งไม่ให้ยาเสพติดทะลักเข้าสู่สหรัฐฯ โดยเมื่อเดือนมีนาคม 2025 สหรัฐฯ ได้ประกาศเก็บภาษีนำเข้าร้อยละ 25 สำหรับสินค้าจากเม็กซิโกและแคนาดาที่ไม่เป็นไปตามความตกลง USMCA

อย่างไรก็ดี รัฐมนตรีกระทรวงเศรษฐกิจของเม็กซิโกเห็นว่า ที่ผ่านมาการเจรจาทบทวนความตกลงฯ ดังกล่าวกับสหรัฐฯ มีความคืบหน้าในหลายประเด็น อาทิ แนวทางการพัฒนาอุตสาหกรรมยานยนต์ ความร่วมมือที่เกี่ยวข้องกับแร่ธาตุที่สำคัญ และความปลอดภัยของห่วงโซ่อุปทาน นอกจากนี้ ประธานาธิบดีคลอเดีย เชนบาม ของเม็กซิโกยังแสดงความเชื่อมั่นว่าความตกลง USMCA จะยังเป็นความตกลงระหว่างสามประเทศในภูมิภาคอเมริกาเหนือ และแม้ว่าการเจรจาจะไม่สามารถสรุปได้ภายในปี 2026 นี้ ความตกลง USMCA จะยังคงมีผลบังคับใช้ไปจนถึงปี 2036 ตามที่ได้มีตกลงครั้งแรกในปี 2020 

ผลกระทบต่อไทย สถานการณ์การค้าระหว่างสหรัฐและเม็กซิโกดังกล่าวอาจส่งผลกระทบกับสินค้าไทยโดยตรง โดยเฉพาะโอกาสสำหรับกลุ่มชิ้นส่วนยานยนต์ อิเล็กทรอนิกส์ และเครื่องจักร ซึ่งสหรัฐฯ กดดันให้เม็กซิโกลดการนำเข้าวัตถุดิบและส่วนประกอบจากจีน ซึ่งสินค้าไทยมีโอกาสเข้ามาแทนที่จีนในฐานะแหล่งวัตถุดิบคุณภาพสูงที่สหรัฐฯ ยอมรับได้มากกว่า นอกจากนี้ ผู้ประกอบการไทยอาจวางตัวเป็นพันธมิตรในห่วงโซ่อุปทานที่สนับสนุนการย้ายฐานการผลิตจากบริษัทข้ามชาติที่เข้ามาตั้งฐานการผลิตในเม็กซิโกเพื่อสิทธิประโยชน์ทางภาษีเมื่อส่งออกสินค้าดังกล่าวไปยังสหรัฐฯ อย่างไรก็ดี แนวโน้มนโยบายในการปรับกฎถิ่นกำเนิดสินค้าที่เข้มงวดขึ้นอาจส่งผลกระทบต่อสินค้าไทยที่ส่งไปเม็กซิโกที่มีส่วนประกอบจากจีนในสัดส่วนสูง อาจทำให้สินค้าปลายทางที่ผลิตในเม็กซิโกเสียสิทธิภาษีเมื่อส่งต่อไปสหรัฐฯ ผู้ผลิตไทยจึงต้องเตรียมพร้อมเรื่องการตรวจสอบย้อนกลับ (Traceability) และเพิ่มมูลค่าการผลิตในไทยให้มากขึ้น นอกจากนี้ ไทยอาจพิจารณาความเป็นไปได้ในการเจรจาความตกลงการค้ากับเม็กซิโก เพื่อประโยชน์ในการขยายตลาดเข้ามายังเม็กซิโก รวมทั้งภูมิภาคอเมริกาเหนือและลาตินอเมริกาในระยะยาว 

ที่มา 

หนังสือพิมพ์ Mexico News Daily 

(https://mexiconewsdaily.com/news/mexico-us-review-trade-talks-canada/)