ปัญหาสุขภาพจากพฤติกรรมการบริโภคอาหารแปรรูปของผู้บริโภคเวียดนาม

นพ.ดร. Le Thai Ha รองอธิบดีกรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข (Ministry of Health: MOH) กล่าวว่า ทั่วโลกมีผู้เสียชีวิตประมาณ 8 ล้านคนต่อปีที่มีความเกี่ยวข้องกับการรับประทานอาหารที่ไม่เหมาะสม สาเหตุไม่ได้เกิดจากรายการอาหารที่รับประทานที่ไม่เหมาะสมในแต่ละมื้อเพียงอย่างเดียว แต่ยังเกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงของสภาพแวดล้อมในการดำรงชีวิตและสัดส่วนองค์ประกอบในอาหารด้วย ปัจจุบัน เวียดนามมีการขยายตัวของเมืองอย่างต่อเนื่อง พฤติกรรมการใช้ชีวิตแบบเร่งรีบ ขณะที่เวลาที่มีสำหรับการทำอาหารลดลงอย่างมาก และความต้องการบริโภคอาหารแปรรูปเพิ่มสูงขึ้น

จากรายงานการวิจัยตลาดของบริษัท Euromonitor ยอดขายอาหารบรรจุภัณฑ์ในเวียดนามมีอัตราการเติบโตเฉลี่ยต่อปี (Compound Annual Growth Rate: CAGR) ที่ร้อยละ 7.3 ในช่วงปี 2561–2566 ซึ่งจัดอยู่ในกลุ่มตลาดที่มีอัตราการเติบโตสูงในภูมิภาคเอเชีย โดยคาดว่ามูลค่าการจำหน่ายปลีกอาหารพร้อมรับประทานในเวียดนามจะสูงถึง 26,900 ล้านเหรียญสหรัฐฯ ในปี 2571 เพิ่มขึ้นร้อยละ 45.7 ในช่วงปี 2567–2571 การเติบโตของอุตสาหกรรมอาหารแปรรูป เครือข่ายค้าปลีกที่ทันสมัย      ร้านสะดวกซื้อ อาหารจานด่วน และแพลตฟอร์มสั่งอาหารออนไลน์ กำลังเปลี่ยนแปลงวิธีที่ผู้บริโภคเวียดนามในการเข้าถึงและเลือกซื้ออาหาร และอาหารประเภทบะหมี่กึ่งสำเร็จรูป โจ๊กและเฝอกึ่งสำเร็จรูป เครื่องดื่มอัดลม ชาบรรจุขวด เครื่องดื่มชูกำลัง ขนมขบเคี้ยว ขนมหวาน ไส้กรอก และผลิตภัณฑ์เนื้อสัตว์แปรรูป ล้วนเป็นปัจจัยที่ทำให้ผู้บริโภคต้องเผชิญกับความเสี่ยงต่อ  การเกิดโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (Non-communicable diseases: NCDs) เช่น ภาวะน้ำหนักเกิน โรคอ้วน ความดันโลหิตสูง โรคเบาหวานชนิดที่ 2 โรคหัวใจและหลอดเลือด และโรคมะเร็ง

ศาสตราจารย์ ดร. Truong Tuyet Mai รองผู้อำนวยการสถาบันโภชนาการแห่งชาติ กล่าวว่า โซเดียม เป็นองค์ประกอบหลักของเกลือและมักถูกใช้ในปริมาณสูงในอาหารแปรรูป เป็นหนึ่งในปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการเสียชีวิตจากโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) ทั่วโลกประมาณ 1.89 ล้านรายต่อปี โดยปริมาณโซเดียมที่บริโภคโดยเฉลี่ยทั่วโลกที่ 4,310 มิลลิกรัมต่อคนต่อวัน หรือเทียบเท่ากับการบริโภคเกลือ 10.78 กรัมต่อคนต่อวัน สำหรับเวียดนาม โซเดียมในอาหารของคนเวียดนามไม่ได้มาจากเพียงเกลือ น้ำปลา ผงปรุงรส ซุปก้อนหรือผงปรุงรสสำเร็จรูป โมโนโซเดียมกลูตาเมต (ผงชูรส) และเครื่องปรุงรสต่างๆ ที่เติมระหว่างการปรุงอาหารเท่านั้น แต่ยังพบในอาหารบรรจุภัณฑ์ อาหารสำเร็จรูป และขนมขบเคี้ยวด้วย จากผลการสำรวจล่าสุดขององค์การอนามัยโลก (WHO) ในช่วงปี 2558–2564 ปริมาณการบริโภคเกลือโดยเฉลี่ยของคนเวียดนามลดลงจาก 9.42 กรัมต่อคนต่อวัน เหลือ 8.07 กรัมต่อคนต่อวัน แม้ว่าปริมาณการบริโภคเกลือของคนเวียดนามจะมีแนวโน้มลดลง แต่ยังคงสูงกว่า 1.6 เท่า เมื่อเทียบกับระดับที่องค์การอนามัยโลกแนะนำ ที่ไม่เกิน 5 กรัมต่อคนต่อวัน สะท้อนให้เห็นว่าการลดการบริโภคเกลือยังคงเป็นประเด็นสำคัญที่ควรให้ความสนใจ ทั้งในด้านการปรับปรุงโภชนาการและการป้องกันโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) ในเวียดนาม

เพื่อให้บรรลุเป้าหมายในการลดการบริโภคเกลือลงร้อยละ 30 ปริมาณการบริโภคเกลือโดยเฉลี่ยของคนเวียดนามจำเป็นต้องลดลงเหลือประมาณ 6.6 กรัมต่อคนต่อวัน หรือเท่ากับต้องลดลงจากระดับปัจจุบันประมาณ 1.5 กรัมต่อคนต่อวัน ดังนั้น ดร. Angela Pratt ผู้แทนองค์การอนามัยโลก (WHO) ประจำเวียดนาม กล่าวว่ากำลังประสานงานกับหน่วยงานต่างๆ ของเวียดนามเพื่อพัฒนาระบบการจัดประเภทคุณค่าทางโภชนาการที่เหมาะสมกับประชากรเวียดนาม โดยมีแนวทางจัดทำฉลากคำเตือนด้านโภชนาการบนบรรจุภัณฑ์ ซึ่งครอบคลุมปริมาณไขมัน น้ำตาล และเกลือในอาหารบรรจุภัณฑ์สำเร็จรูป คาดหวังว่า หากเวียดนามนำมาตรการดังกล่าวมาใช้ จะช่วยสร้างแรงกดดันให้ภาคธุรกิจจำเป็นต้องปรับเปลี่ยนสูตรผลิตภัณฑ์ เช่น ลดปริมาณน้ำตาล เกลือ หรือไขมัน เพื่อที่จะไม่ต้องติดฉลากคำเตือนด้านโภชนาการบนบรรจุภัณฑ์ นโยบายดังกล่าวไม่ได้มุ่งเน้นเฉพาะเรื่องสุขภาพและพฤติกรรมของผู้บริโภคเท่านั้น แต่ยังเป็นเกณฑ์ด้านโภชนาการที่สำคัญ ซึ่งผู้ประกอบการด้าน การผลิตและส่งออกจำเป็นต้องนำมาพิจารณาตั้งแต่ขั้นตอนการผลิตและการพัฒนาสูตรผลิตภัณฑ์ เพื่อรองรับการดำเนินธุรกิจในระยะยาว

(จาก https://vneconomy.vn/)

ข้อคิดเห็น สคต

จากงานวิจัยพฤติกรรมการบริโภคของครัวเรือนเวียดนามปี 2569 ในวารสารวิชาการ Global Food Security ระบุว่า (1) บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป เป็นผลิตภัณฑ์ที่มีการบริโภคอย่างแพร่หลาย โดยสัดส่วนครัวเรือนที่บริโภคภายใน 1 สัปดาห์ ที่ร้อยละ 63.9 ในเขตเมือง ร้อยละ 70.3 ในเขตปริมณฑล และร้อยละ 80.2 ในชนบท (2) รองลงมาคือ เนื้อสัตว์แปรรูป มีสัดส่วน    การบริโภคที่ร้อยละ 53 ในเขตเมือง ร้อยละ 58.9 ในเขตปริมณฑล และร้อยละ 33.6 ในชนบท (3) ขนมขบเคี้ยว มีสัดส่วนการบริโภคร้อยละ 33.7 ในเขตเมือง ร้อยละ 38.1 ในเขตปริมณฑล และร้อยละ 50.4 ในชนบท (4) เครื่องดื่มไม่มีแอลกอฮอล์ น้ำอัดลม ที่ร้อยละ 20.1 ในเขตเมือง ร้อยละ 22.0 ในเขตปริมณฑล และ 46.6 ในชนบท สำหรับอาหารกึ่งสำเร็จรูปประเภทอื่น เช่น ซุป อาหารตุ๋น และผักบรรจุกระป๋อง มีสัดส่วนการบริโภคต่ำที่สุด ทั้งนี้ ข้อมูลดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่าอาหารแปรรูป อาหารพร้อมทาน และอาหารบรรจุกระป๋องได้เป็นส่วนหนึ่งสำคัญของการบริโภคอาหารของคนเวียดนามในปัจจุบัน

จากผลการวิจัยพฤติกรรมบริโภคของคนเวียดนาม พบว่าการใช้ชีวิตแบบเร่งรีบ ส่งผลให้การเปลี่ยนแปลงของสภาพแวดล้อมในการดำรงชีวิตและความต้องการบริโภคอาหารแปรรูปอาจเพิ่มสูงขึ้น ที่อาจส่งผลต่อสุขภาพ รัฐบาลเวียดนามจึงได้ออกคำสั่งเลขที่ 29/2023/TT-BYT ลงวันที่ 30 ธันวาคม 2566 โดยกำหนดวิธีการแสดงส่วนประกอบทางโภชนาการ และคุณค่าทางโภชนาการบนฉลากบรรจุผลิตภัณฑ์สำหรับอาหารบรรจุสำเร็จรูปที่ผลิต นำเข้า และจำหน่ายในเวียดนาม โดยตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม ปี 2569 เป็นต้นไป ส่วนประกอบทางโภชนาการ รวมถึง โซเดียมที่ต่ำกว่า 0.005 กรัมต่อ 100 กรัม  จะไม่ต้องแสดงบนฉลากบรรจุภัณฑ์อาหาร และ หากผู้ประกอบการต้องการแสดงค่าคุณค่าทางโภชนาการอ้างอิงบนฉลากบรรจุภัณฑ์อาหารจะต้องใช้ส่วนประกอบทางโภชนาการที่ไม่เกิน 2 กรัมต่อวัน ตามคำแนะนำของคณะกรรมาธิการมาตรฐานอาหารระหว่างประเทศ (Codex Alimentarius Commission: CAC) ข้อมูลดังกล่าวสะท้อนให้เห็นถึงการกำกับดูแลอาหารบรรจุสำเร็จรูปของเวียดนามที่มีความเข้มงวด ดังนั้น หากเวียดนามมีการบังคับใช้นโยบายการติดฉลากคำเตือนด้านโภชนาการเพิ่มเติมสำหรับผลิตภัณฑ์อาหารบรรจุสำเร็จรูป อาจส่งผลให้ผู้ประกอบการผลิตภายในประเทศ รวมถึงผู้ประกอบการต่างประเทศที่ส่งออกสินค้าเข้ามายังเวียดนาม รวมถึงผู้ประกอบการไทย ต้องเผชิญกับภาระและแรงกดดันในการดำเนินธุรกิจเพิ่มขึ้น

Disclaimer: ข้อมูลต่าง ๆ ที่ปรากฏเป็นข้อมูลที่ได้จากแหล่งข้อมูลที่หลากหลาย และการเผยแพร่ข้อมูลเป็นไปเพื่อวัตถุประสงค์ในการให้ข้อมูลแก่ผู้สนใจเท่านั้นโดยสำนักงานส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศ ณ กรุงกรุงฮานอยจะไม่รับผิดชอบในความเสียหายใด ๆ ที่อาจเกิดขึ้นจากการที่มีบุคคลนำข้อมูลนี้ไปใช้ไม่ว่าในทางใด- สคต.กรุงฮานอย