เวียดนามเตรียมร่างกฎหมายว่าด้วยการซื้อขายตราสารอนุพันธ์สินค้าโภคภัณฑ์

เวียดนามเตรียมร่างกฎหมายว่าด้วยการซื้อขายตราสารอนุพันธ์สินค้าโภคภัณฑ์

กระทรวงอุตสาหกรรมและการค้าเวียดนาม (Ministry of Industry and Trade: MOIT) อยู่ระหว่างการเปิดรับฟังความคิดเห็นสาธารณะต่อร่างกฏหมายว่าด้วยการซื้อขายอนุพันธ์สินค้าโภคภัณฑ์ (Law on Commodity Derivatives Trading) เพื่อเสริมสร้างความครบถ้วนด้านกฎหมายและจัดทำกรอบกฎหมายที่ครอบคลุมสำหรับตลาดอนุพันธ์ของเวียดนามที่กำลังเติบโตอย่างรวดเร็ว ร่างกฎหมายฉบับดังกล่าวจะกำหนดรายละเอียดอย่างครบถ้วนเกี่ยวกับข้อกำหนดที่เกี่ยวข้องกับการซื้อขายอนุพันธ์สินค้าโภคภัณฑ์ที่ได้กล่าวถึงไว้ในเอกสารรวมฉบับที่ 113/VBHN-VPQH ออกเมื่อวันที่ 27 สิงหาคม 2568 ของกฎหมายการค้าเวียดนาม ปี 2548 (Law on Commercial) และเอกสาร Decree ที่เกี่ยวข้อง โดยจัดทำเป็นกรอบกฎหมายเฉพาะทางที่ทันสมัย มุ่งเน้นการสร้างความโปร่งใส ความเป็นธรรม และความปลอดภัยในการทำธุรกรรมตราสารอนุพันธ์ รวมถึงการเสริมสร้างการคุ้มครองผู้ลงทุนและการจำกัดความเสี่ยงในระบบการทำธุรกรรมทางการค้า

ในระยะเริ่มต้น ร่างกฎหมายดังกล่าวจะให้ความสำคัญกับสินค้าเกษตรซึ่งเป็นหนึ่งในภาคการส่งออกหลักของเวียดนาม ก่อนจะขยายไปสู่สินค้าประเภทอื่นๆ ได้แก่ พลังงาน โลหะ คาร์บอนเครดิต และสินค้าที่เชื่อมโยงกับสินทรัพย์ดิจิทัล นอกจากนี้ ร่างกฎหมายยังเสริมสร้างการกำกับดูแล การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ และการพัฒนาบุคลากรผู้เชี่ยวชาญ ตลอดจนการส่งเสริมความเชื่อมโยงกับตลาดระหว่างประเทศ เพื่อดึงดูดนักลงทุนทั้งในและต่างประเทศ

ร่างกฎหมายดังกล่าวยังจะสร้างรากฐานทางกฎหมายที่สำคัญเพื่อพัฒนาตราสารอนุพันธ์ให้ไม่เพียงแต่เป็นเครื่องมือทางการเงินที่อ้างอิงตามมูลค่าสินค้าโภคภัณฑ์ ได้แก่ สัญญาซื้อขายล่วงหน้า สัญญาสิทธิ สัญญาแลกเปลี่ยน และสัญญาส่วนต่าง เท่านั้น แต่ยังเป็นเครื่องมือบริหารความเสี่ยงด้านราคาอย่างมีประสิทธิภาพ ช่วยเสริมสร้างเสถียรภาพในการผลิตให้แก่      ภาคธุรกิจและระบบเศรษฐกิจโดยรวม ส่งเสริมการพัฒนาสินค้าหลัก สนับสนุนภาคอุตสาหกรรม และสอดคล้องกับบริบท    ทางเศรษฐกิจระหว่างประเทศด้วย

ปัจจุบัน ตลาดซื้อขายสินค้าโภคภัณฑ์เวียดนาม (Mercantile Exchange of Vietnam) เป็นตลาดเพียงแห่งเดียวที่ได้รับอนุญาตให้ดำเนินการซื้อขายตราสารอนุพันธ์ ครอบคลุมสินค้าเกษตร โลหะ และพลังงาน อย่างไรก็ตาม มูลค่าตลาดและบริการต่างๆ ยังมีข้อจำกัด เหตุผลสำคัญมาจากกฎหมายที่ใช้บังคับในปัจจุบันยังมีลักษณะกว้างและยังไม่สะท้อนลักษณะเฉพาะ     ของธุรกรรมอนุพันธ์อย่างครบถ้วน ทั้งในด้านข้อกำหนดการวางหลักประกัน กลไกการชำระราคาและหักบัญชี และการบริหารความเสี่ยงเชิงระบบ นอกจากนี้ ยังขาดคำนิยามที่ชัดเจนเกี่ยวกับตราสารอนุพันธ์ การควบคุมความเสี่ยง มาตรการคุ้มครอง      ผู้ลงทุน กฎเกณฑ์กำกับธุรกรรมข้ามพรมแดน ตลอดจนยังไม่มีข้อกำหนดรองรับผลิตภัณฑ์ใหม่ อาทิ คาร์บอนเครดิต เครื่องมือทางการเงินสีเขียวเพื่อสิ่งแวดล้อมยั่งยืน หรือสินค้าที่เชื่อมโยงกับสินทรัพย์ดิจิทัล ดังนั้น หากร่างกฎหมายดังกล่าวได้รับอนุมัติและประกาศใช้ จะมีบทบาทสำคัญในการขยายตลาดการค้าเวียดนาม และเพิ่มความน่าสนใจต่อผู้ลงทุนจากประเทศต่างๆ ด้วย

กระทรวงอุตสาหกรรมและการค้าเวียดนามระบุว่า หลายประเทศเศรษฐกิจขนาดใหญ่ได้ออกกฎหมายเฉพาะเพื่อกำกับดูแลการทำธุรกรรมด้านตราสารอนุพันธ์ โดยมีเป้าหมายเพื่อบริหารความเสี่ยงและคุ้มครองผู้ลงทุน ตัวอย่างเช่น สาธารณรัฐประชาชนจีนได้ประกาศใช้กฎหมายว่าด้วยสัญญาซื้อขายล่วงหน้าและตราสารอนุพันธ์ (Futures and Derivatives Law) ซึ่งมีผลบังคับใช้ตั้งแต่ปี 2565 โดยกำหนดหลักเกณฑ์สำหรับทั้งการซื้อขายตราสารอนุพันธ์ในตลาด (Exchange-Traded Derivatives) และการซื้อขายนอกตลาด (Over The Counter - OTC) ครอบคลุมข้อกำหนดด้านการวางหลักประกัน การหักบัญชี และการบริหารความเสี่ยง สหรัฐอเมริกาได้ออกกฎหมาย Commodity Exchange Act ซึ่งเป็นรากฐานทางกฎหมายสำหรับการกำกับดูแลธุรกรรมด้านตราสารอนุพันธ์ ภายใต้การกำกับของคณะกรรมการกำกับการซื้อขายสัญญาซื้อขายล่วงหน้า (Commodity Futures Trading Commission - CFTC) ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ สิงคโปร์และมาเลเซียได้นำรูปแบบการกำกับดูแลตลาดสินค้าโภคภัณฑ์และตลาดทุนเข้าด้วยกัน พร้อมกำหนดข้อกำหนดที่ชัดเจนเกี่ยวกับการออกใบอนุญาต การรายงาน การกำกับดูแล และการตรวจสอบตลาด ดังนั้น เวียดนามจึงจำเป็นต้องเร่งจัดทำร่างกฎหมายดังกล่าวให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากล และมีศักยภาพเพียงพอในการสนับสนุนความร่วมมือด้านการกำกับดูแลข้ามพรมแดน ตลอดจนส่งเสริมการพัฒนาตลาดการค้าในระยะยาว

(จาก https://vietnamnews.vn/)

ข้อคิดเห็น สคต

จากข้อมูลสถิติของตลาดซื้อขายสินค้าโภคภัณฑ์เวียดนาม (Mercantile Exchange of Vietnam) จำนวนบัญชีซื้อขายตราสารอนุพันธ์ของเวียดนามในปี 2568 มีทั้งสิ้น 50,000 บัญชี เพิ่มขึ้นร้อยละ 15 เมื่อเทียบกับปี 2567 มูลค่าการซื้อขายเฉลี่ยต่อรอบในปี 2568 อยู่ที่ประมาณ 7,500 พันล้านเวียดนามด่อง หรือเท่ากับ 286 ล้านเหรียญสหรัฐฯ และทำสถิติสูงสุดที่ 17,000 พันล้านเวียดนามด่อง หรือเท่ากับ 649 ล้านเหรียญสหรัฐฯ ซึ่งสะท้อนถึงสภาพคล่องของตลาดการค้าเวียดนาม    อย่างชัดเจน 

ดังนั้น การจัดทำร่างกฎหมายดังกล่าวในลักษณะที่มีความเฉพาะทาง โปร่งใส และทันสมัยสำหรับตลาดตราสารอนุพันธ์    จะช่วยลดช่องว่างทางกฎหมายและเสริมสร้างความเชื่อมั่นให้แก่นักลงทุนต่างชาติ รวมถึงผู้ประกอบการไทยด้วย และการที่   ร่างกฎหมายให้ความสำคัญในระยะแรกกับผลิตภัณฑ์ตราสารอนุพันธ์ที่อ้างอิงมูลค่าของสินค้าเกษตร อาจเปิดโอกาสให้ผู้ส่งออกสามารถขยายส่วนแบ่งตลาดในเวียดนาม พร้อมทั้งบริหารจัดการและสร้างเสถียรภาพด้านอุปทาน เพื่อตอบสนองความต้องการของ  ภาคการผลิตไทยได้อย่างมีประสิทธิภาพ นอกจากนี้ ร่างกฎหมายดังกล่าวยังให้ความสำคัญกับการเชื่อมโยงตลาดระหว่างประเทศและการดึงดูดการลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศ ซึ่งอาจเปิดโอกาสใหม่ๆ ในด้านสภาพคล่องของตลาด บริการทาง  การเงินที่เกี่ยวข้อง และระบบโลจิสติกส์ข้ามพรมแดนระหว่างประเทศในภูมิภาค อย่างไรก็ตาม หากร่างกฎหมายฉบับดังกล่าวได้รับการอนุมัติและประกาศใช้ ผู้ประกอบการส่งออกจากประเทศต่างๆ อาจต้องใช้เวลาในการทำความเข้าใจรูปแบบ          การดำเนินงาน และข้อกำหนดอย่างละเอียด โดยเฉพาะในประเด็นเกี่ยวกับการวางหลักประกัน กลไกการหักบัญชี และ       การบริหารความเสี่ยงเชิงระบบ