อินเดียผลักดันระบบการจ่ายเงิน UPI ข้ามพรมแดน BRICS

อินเดียผลักดันระบบการจ่ายเงิน UPI ข้ามพรมแดน BRICS

ระบบชำระเงินดิจิทัลของกลุ่ม BRICS ขยายตัวต่อเนื่อง

ระบบการชำระเงินแบบทันที (Instant Payment Systems) ของประเทศสมาชิกกลุ่ม BRICS 
มีการเติบโตอย่างรวดเร็ว และเริ่มมีความพยายามเชื่อมโยงระบบการชำระเงินระหว่างประเทศมากขึ้น 
โดยในช่วง 18 เดือนที่ผ่านมา ระบบการชำระเงินแบบทันทีของประเทศสมาชิก BRICS ทั้ง 11 ประเทศ มียอดธุรกรรมรวมมากกว่า 10 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ ทั้งนี้ ระบบการชำระเงินภายในประเทศที่ได้รับการสนับสนุนจากภาครัฐ เช่น Unified Payments Interface (UPI) ของอินเดีย และ Pix ของบราซิล มีจำนวนผู้ใช้งานเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง และกำลังอยู่ระหว่างการศึกษาแนวทางเชื่อมโยงกับระบบการชำระเงินและธนาคารกลางของประเทศอื่น

อินเดียผลักดัน UPI เชื่อมโยงระบบการชำระเงินระหว่างประเทศ

อินเดียให้ความสำคัญกับการขยายการใช้งาน UPI ในต่างประเทศ โดยนายกรัฐมนตรี Narendra Modi กล่าวในโอกาสครบรอบ 10 ปีของการดำเนินงาน UPI ว่า อินเดียควรผลักดันการเชื่อมโยงระบบ UPI กับประเทศที่มีชาวอินเดียอาศัยอยู่เป็นจำนวนมาก ประเทศที่มีการค้ากับอินเดียในระดับสูง รวมถึงประเทศที่มีความพร้อมในการร่วมมือกับอินเดีย เพื่อให้ระบบการชำระเงินสามารถเชื่อมโยงระหว่างกันได้มากขึ้น

ปัจจุบัน UPI มีผู้ใช้งานมากกว่า 550 ล้านคน และมีมูลค่าธุรกรรมประมาณ 3.4 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐในปีงบประมาณที่สิ้นสุดเดือนมีนาคมที่ผ่านมา โดยระบบดังกล่าวสามารถโอนเงินระหว่างบัญชีได้แบบทันทีผ่าน QR Code หรือระบบระบุตัวตนทางดิจิทัล โดยไม่จำเป็นต้องพึ่งพาบัตรเดบิตหรือบัตรเครดิต

การใช้งาน UPI ในต่างประเทศเริ่มขยายตัว

แม้ว่าธุรกรรม UPI ส่วนใหญ่ยังเกิดขึ้นภายในประเทศอินเดีย แต่หลายประเทศได้แสดงความสนใจในการรองรับการชำระเงินผ่าน UPI โดยเฉพาะประเทศที่มีความสัมพันธ์ทางการค้าและมีชาวอินเดียอาศัยอยู่เป็นจำนวนมาก เช่น สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์และศรีลังกา ขณะที่ระบบการชำระเงินของสิงคโปร์ได้เชื่อมโยงกับ UPI แล้วตั้งแต่ปี 2566

นอกจากนี้ ธนาคารกลางยุโรป (European Central Bank: ECB) อยู่ระหว่างดำเนินโครงการเชื่อมโยงระบบการชำระเงินแบบทันทีของยุโรป หรือ TIPS (TARGET Instant Payment Settlement) กับ UPI โดยมีแผนดำเนินการโครงการนำร่องในช่วงครึ่งแรกของปีหน้า ขณะเดียวกัน ECB ยังอยู่ระหว่างการศึกษาเบื้องต้นเกี่ยวกับความเป็นไปได้ในการเชื่อมโยงระบบ TIPS กับระบบ Pix ของบราซิลด้วย

บราซิลผลักดันระบบ Pix ควบคู่กับ UPI

บราซิลเป็นอีกประเทศที่มีความก้าวหน้าในการพัฒนาระบบการชำระเงินแบบทันที โดย Pix 
ซึ่งเปิดตัวเมื่อประมาณ 6 ปีที่ผ่านมา ได้กลายเป็นช่องทางการชำระเงินอิเล็กทรอนิกส์ที่ได้รับความนิยมสูงสุดของบราซิลเมื่อพิจารณาจากจำนวนธุรกรรม และมีการนำไปใช้ชำระค่าบริการออนไลน์ของบริษัท
ระดับโลกด้วย

Pix มีผู้ใช้งานมากกว่า 170 ล้านคน และมีมูลค่าธุรกรรมมากกว่า 6.8 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐในปีที่ผ่านมา ระบบดังกล่าวยังรองรับการชำระเงินแบบต่อเนื่อง เช่น ค่าสมาชิกบริการออนไลน์ ทำให้บริษัทต่างชาติที่ดำเนินธุรกิจในบราซิลสามารถรองรับช่องทางการชำระเงินในประเทศได้โดยตรง

BRICS ศึกษาการเชื่อมโยงระบบการชำระเงินด้วยสกุลเงินท้องถิ่น

ประเทศสมาชิก BRICS อยู่ระหว่างหารือแนวทางส่งเสริมความร่วมมือระหว่างระบบการชำระเงินของแต่ละประเทศ โดยมีแนวคิดที่จะสนับสนุนการทำธุรกรรมระหว่างประเทศด้วยสกุลเงินของประเทศคู่ค้า อย่างไรก็ตาม การหารือเกี่ยวกับการบูรณาการระบบการชำระเงินของกลุ่ม BRICS ยังอยู่ในระยะเริ่มต้น และการดำเนินการในอนาคตยังขึ้นอยู่กับความพร้อมของภาคเอกชน รวมถึงเงื่อนไขและสัญญาที่เกี่ยวข้องกับ
การส่งออกและการค้าระหว่างประเทศ

หนึ่งในประเด็นสำคัญคือความแตกต่างของสกุลเงินและระบบการเงินของประเทศสมาชิก BRICS เนื่องจากกลุ่ม BRICS ไม่ได้เป็นกลุ่มสหภาพทางการเงินที่มีระบบเงินตราร่วมกัน ทำให้การแปลงสกุลเงินระหว่างประเทศสมาชิกให้สามารถชำระบัญชีได้อย่างรวดเร็วเป็นความท้าทายสำคัญ

การพัฒนาระบบชำระบัญชีระหว่างประเทศเป็นประเด็นสำคัญ

การเชื่อมโยงระบบการชำระเงินระหว่างประเทศจำเป็นต้องมีระบบรองรับการแปลงสกุลเงินและการชำระบัญชีที่รวดเร็ว ปัจจุบันธุรกรรมระหว่างสกุลเงินที่มีสภาพคล่องแตกต่างกันอาจจำเป็นต้องผ่านตลาดเงินดอลลาร์สหรัฐในฐานะสกุลเงินตัวกลาง ขณะที่ประเทศสมาชิก BRICS กำลังพิจารณาแนวทางอื่นเพื่อลดข้อจำกัดดังกล่าว

แนวทางที่มีการเสนอ ได้แก่ การจัดทำกลไกการชำระบัญชีทางเลือก หรือการใช้สินทรัพย์อ้างอิงร่วมกัน เช่น ทองคำหรือตะกร้าสกุลเงิน เพื่อเป็นฐานสำหรับการเชื่อมโยงระบบการชำระเงินของประเทศสมาชิก ซึ่งหากสามารถพัฒนาได้สำเร็จ อาจช่วยให้การชำระเงินระหว่างประเทศทั้งในธุรกรรมขนาดเล็กและการค้าระหว่างประเทศขนาดใหญ่ดำเนินการได้รวดเร็วขึ้น และลดการพึ่งพาระบบการเงินของประเทศตะวันตกในอนาคต

ข้อคิดเห็นของสคต. ณ กรุงนิวเดลี 

1. การประกอบธุรกิจในอินเดียในปัจจุบันมีการใช้ระบบ Unified Payments Interface (UPI) อย่างแพร่หลาย โดยระบบดังกล่าวเป็นช่องทางสำคัญในการชำระเงินภายในประเทศ และได้รับความนิยมทั้งจากผู้บริโภคและภาคธุรกิจ ดังนั้น ผู้ประกอบการไทยที่สนใจเข้ามาทำตลาดหรือจำหน่ายสินค้าในอินเดีย รวมถึงผู้ประกอบการที่เข้าร่วมงานแสดงสินค้าและกิจกรรมส่งเสริมการค้าต่าง ๆ ในอินเดีย ควรศึกษาการรองรับและการใช้ระบบ UPI เพื่ออำนวยความสะดวกในการรับชำระเงินจากลูกค้าและคู่ค้าในอินเดีย ตลอดจนเพิ่มความสอดคล้องกับพฤติกรรมการชำระเงินของผู้บริโภคในตลาดอินเดีย

2. หากอินเดียสามารถผลักดันความร่วมมือด้านระบบการชำระเงินกับประเทศมหาอำนาจและประเทศเศรษฐกิจสำคัญ โดยเฉพาะการเชื่อมโยงระบบชำระเงินแบบทันทีและการพัฒนากลไกการชำระบัญชีด้วยสกุลเงินท้องถิ่น อาจมีศักยภาพที่จะนำไปสู่การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานการชำระเงินระหว่างประเทศรูปแบบใหม่ ซึ่งลดการพึ่งพาตัวกลางและโครงสร้างพื้นฐานทางการเงินของประเทศตะวันตก โดยเฉพาะระบบที่เชื่อมโยงกับเงินดอลลาร์สหรัฐ ทั้งนี้ หากสามารถขยายการเชื่อมโยงได้ในวงกว้าง อาจส่งผลต่อรูปแบบการชำระเงินและการค้าระหว่างประเทศในระยะยาว โดยเฉพาะในกลุ่มประเทศ BRICS และประเทศเศรษฐกิจเกิดใหม่

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

https://www.ft.com/content/294b1de0-b055-4703-b3f6-975f179aad54?syn-25a6b1a6=1