ผลกระทบและการวิเคราะห์ความขัดแย้งระหว่างอินเดียและปากีสถาน

ความเป็นมา

ความขัดแย้งระหว่างอินเดียและปากีสถานที่เริ่มต้นเมื่อวันที่ 7 พฤษภาคม 2568 เกิดจากการโจมตีนักท่องเที่ยวในแคชเมียร์ฝั่งอินเดียเมื่อวันที่ 22 เมษายน 2568 ซึ่งคร่าชีวิต 26 ราย อินเดียกล่าวหากลุ่มติดอาวุธ Jaish-e-Mohammed และ Lashkar-e-Taiba และเชื่อว่าปากีสถานให้การสนับสนุน และตอบโต้ด้วยปฏิบัติการ "Operation Sindoor" โจมตี 9 พื้นที่ในปากีสถาน ปากีสถานตอบโต้ด้วยการยิงเครื่องบินอินเดียตก 2 ลำ และปิดน่านฟ้าเป็นเวลา 48 ชั่วโมง การค้าทวิภาคีหยุดชะงักโดยสิ้นเชิง อินเดียระงับสนธิสัญญาแม่น้ำสินธุ (Indus Waters Treaty) ส่งผลกระทบต่อการเกษตรของปากีสถาน และราคาน้ำมันในตลาดโลกเพิ่มขึ้น 

ความขัดแย้งนี้อยู่ในรูปแบบการปะทะทางทหารแบบจำกัดในเขตแคชเมียร์ ควบคู่ไปกับกักกันน้ำและการกดดันทางเศรษฐกิจ คาดว่าน่าจะกินเวลา 1 สัปดาห์ถึง 3 เดือน ขึ้นอยู่กับการแทรกแซงจากนานาชาติและผลกระทบจากการกักกันน้ำ ประเทศไทยได้รับผลกระทบจำกัด แต่มีโอกาสส่งออกเคมีภัณฑ์และเครื่องจักรทดแทนในระยะสั้น และส่งออกข้าวในระยะยาวหากความขัดแย้งยืดเยื้อ

1. ภาพรวมของความขัดแย้ง

1.1 จุดเริ่มต้น 

• วันที่เกิดเหตุ: 22 เมษายน 2568 เกิดเหตุโจมตีนักท่องเที่ยวในเมืองพาฮาลแกม แคชเมียร์ฝั่งอินเดีย ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิต 26 ราย อินเดียกล่าวหากลุ่มติดอาวุธ Jaish-e-Mohammed และ Lashkar-e-Taiba ซึ่งเชื่อว่าปากีสถานให้การสนับสนุน 

• การตอบโต้: เมื่อวันที่ 7 พฤษภาคม 2568 อินเดียเปิดปฏิบัติการ "Operation Sindoor" โจมตี 9 พื้นที่ในปากีสถาน รวมถึงเมืองโกตลี บาฮาวัลปูร์ และมุซัฟฟาราบัด โดยใช้เครื่องบิน Rafale และขีปนาวุธ SCALP 

• การตอบโต้ของปากีสถาน: ปากีสถานยิงเครื่องบินอินเดียตก 2 ลำ และปิดน่านฟ้าเป็นเวลา 48 ชั่วโมง พร้อมทั้งยิงปืนใหญ่ข้ามพรมแดน (Line of Control - LoC)

1.2 ผลกระทบด้านการเมืองและการทูต 

• การระงับสนธิสัญญา: อินเดียระงับสนธิสัญญาแม่น้ำสินธุเมื่อวันที่ 22 เมษายน 2568 ปิดเขื่อน Baglihar และ Kishanganga ทำให้ระดับน้ำในแม่น้ำ Jhelum และ Chenab ลดลง ปากีสถานเรียกการกระทำนี้ว่า "สงครามน้ำ" 

• การตัดความสัมพันธ์: ทั้งสองฝ่ายขับไล่นักการทูต ยกเลิกวีซ่า และปิดด่าน Attari-Wagah (ด่านที่มีชื่อเสียงในการแสดงสวนสนาม)

• ปฏิกิริยานานาชาติ: สหประชาชาติ (UN) เรียกร้องให้ทั้งสองฝ่ายยับยั้งชั่งใจเพื่อป้องกันสงครามนิวเคลียร์ ปากีสถานร้องเรียนต่อ UNSC ภายใต้มาตรา 51 อิหร่านเสนอตัวเป็นคนกลาง และสหรัฐกระตุ้นให้มีการเจรจา

2. ผลกระทบทางการค้า

2.1 การค้าทวิภาคีระหว่างอินเดียและปากีสถาน 

• ข้อมูลจากกระทรวงพาณิชย์อินเดีย (ผ่านเวปไซต์ GTA): การส่งออกจากอินเดียไปปากีสถานในปี 2567 มีมูลค่า 715.64 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้นจาก 47.30 ล้านดอลลาร์สหรัฐในปี 2566 แต่ลดลงเหลือ 43.10 ล้านดอลลาร์สหรัฐในมกราคม 2568 (ลดลง 94%) 

• มูลค่าการค้าทั้งหมด: การค้าทวิภาคีมีมูลค่า 1.2 พันล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปี หยุดชะงักโดยสิ้นเชิงเนื่องจากการปิดด่าน Attari-Wagah และการระงับการค้าทั้งหมด 

• สินค้าที่ได้รับผลกระทบ: ปากีสถานขาดแคลนยา เคมีภัณฑ์  ถั่วเหลือง และอาหารสัตว์

2.2 ผลกระทบต่อตลาดโลก 

• ราคาน้ำมัน: เพิ่มขึ้น เนื่องจากปากีสถานปิดน่านฟ้า และความไม่แน่นอนในห่วงโซ่อุปทานพลังงาน 

• ราคาข้าว: การค้าข้าวในระยะสั้นไม่ได้รับผลกระทบมาก เนื่องจากมีสัญญาล่วงหน้า แต่หากความขัดแย้งยืดเยื้อ อาจกระทบการต่อสัญญาใหม่ ผลักดันราคาข้าวในตลาดโลกให้สูงขึ้น โดยเฉพาะข้าวบาสมาติ

2.3 ผลกระทบต่อประเทศไทย 

• ผลกระทบโดยตรง: 

  • การส่งออกไปอินเดีย (11,755.1 ล้านดอลลาร์สหรัฐ) และปากีสถาน (932.3 ล้านดอลลาร์สหรัฐ) ในปี 2567 คิดเป็น 4.2% ของการส่งออกรวม ผลกระทบจึงจำกัด 

  • การปิดน่านฟ้าปากีสถาน 48 ชั่วโมง เพิ่มต้นทุนและระยะเวลาเส้นทางบินระหว่างไทยกับยุโรปหรือแอฟริกา

• ผลกระทบทางอ้อม: 

  • ราคาน้ำมันที่สูงขึ้น กระทบต้นทุนการขนส่งและการผลิต 

  • ค่าเงินบาทอาจผันผวนจากความไม่แน่นอนในภูมิภาค

3. การวิเคราะห์รูปแบบของความขัดแย้ง

3.1 การปะทะทางทหารแบบจำกัด 

• ความขัดแย้งอยู่ในรูปแบบการโจมตีแบบ "Hit and Run- ตีหัวเข้าบ้าน" โดยมุ่งเป้าไปที่กลุ่มติดอาวุธในเขต LoC และแคชเมียร์ อินเดียใช้เครื่องบิน Rafale และขีปนาวุธ SCALP ปากีสถานใช้เครื่องบิน J-10 จากจีน การปะทะนี้คล้ายกับเหตุการณ์ Balakot (2019) ซึ่งจำกัดอยู่ในเขตชายแดน

3.2 สงครามน้ำและการกดดันทางเศรษฐกิจ 

• การระงับสนธิสัญญาแม่น้ำสินธุเป็นครั้งแรกในรอบ 60 ปี ส่งผลกระทบต่อการเกษตรและพลังงานของปากีสถาน ซึ่งพึ่งพาน้ำจากแม่น้ำสินธุเป็นปริมาณมากการปิดด่าน Attari-Wagah และการระงับการค้า ทำให้ปากีสถานต้องนำเข้าสินค้าผ่านช่องทางอื่น เช่น สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ เพิ่มต้นทุนมากขึ้น

3.3 ความเสี่ยงจากการยกระดับ 

• ทั้งอินเดียและปากีสถานเป็นมหาอำนาจนิวเคลียร์ แต่ความเสี่ยงของสงครามนิวเคลียร์มีต่ำ 

3.4 การแทรกแซงจากนานาชาติ 

• UN และมหาอำนาจ เช่น สหรัฐ จีน และอิหร่าน เรียกร้องให้ลดความตึงเครียด อิหร่านเสนอตัวเป็นคนกลาง การแทรกแซงนี้อาจช่วยให้ความขัดแย้งคลี่คลายเร็วขึ้น

4. การวิเคราะห์ระยะเวลาของความขัดแย้ง

4.1 ปัจจัยที่กำหนดระยะเวลา 

• ระดับความรุนแรง: รายงานข่าว ณ ปัจจุบันมีการเสียชีวิต 44 ราย (36 รายฝั่งปากีสถาน, 8 รายฝั่งอินเดีย) และการยิงข้ามพรมแดนทุกคืนตั้งแต่วันที่ 24 เมษายน 2568 หากการปะทะจำกัดอยู่ใน LoC ความขัดแย้งอาจคลี่คลายเร็ว 

• ผลกระทบจากสงครามน้ำ: ปากีสถานอาจเผชิญวิกฤตน้ำใน 1-3 เดือน ซึ่งอาจบีบให้เจรจา หรือตอบโต้รุนแรงขึ้น 

• การเมืองภายใน: รัฐบาลอินเดียอาจยืดเยื้อความขัดแย้งเพื่อผลประโยชน์ทางการเมือง ปากีสถานที่มีเศรษฐกิจเปราะบางอาจไม่สามารถรับสงครามยืดเยื้อได้ 

• การแทรกแซงจากนานาชาติ: การเจรจาผ่าน UN หรือคนกลาง เช่น อิหร่าน อาจช่วยลดความตึงเครียดใน 1-2 เดือน

4.2 การคาดการณ์ระยะเวลา 

• กรณีที่ดีที่สุด (1-4 สัปดาห์): หากการปะทะจำกัดอยู่ใน LoC และนานาชาติเข้ามาเจรจา ความขัดแย้งอาจยุติใน 1-4 สัปดาห์

• กรณีปานกลาง (1-3 เดือน): หากผลกระทบจากสงครามน้ำรุนแรงขึ้น ความขัดแย้งอาจยืดเยื้อ 1-3 เดือน 

• กรณีเลวร้าย (เกิน 3 เดือน): หากมีการยกระดับ เช่น การโจมตีเมืองใหญ่ ความขัดแย้งอาจยืดเยื้อเกิน 3 เดือน แต่โอกาสนี้มีน้อย

5. โอกาสสำหรับประเทศไทย

• การส่งออกเคมีภัณฑ์: ปากีสถานขาดแคลนเคมีภัณฑ์  ไทยสามารถส่งออกเคมีภัณฑ์  เพื่อทดแทน 

• การส่งออกเครื่องจักร: ปากีสถานต้องการเครื่องจักร ไทยสามารถส่งออกเครื่องจักรสำหรับอุตสาหกรรม 

• การส่งออกข้าวในระยะยาว: หากความขัดแย้งยืดเยื้อ ไทยอาจได้ประโยชน์จากการต่อสัญญาใหม่ในตลาดตะวันออกกลางและอาเซียนที่เป็นตลาดเดิมของอินเดีย/ปากีสถาน

ที่มาข้อมูล : รวบรวมจากสื่อออนไลน์

          ข้อมูลการค้ากระทรวงพาณิชย์และ GTA https://connect.ihsmarkit.com/gta/standard-reports          

สืบค้นวันที่ 7 พฤษภาคม 2568