บทบาทใหม่จังหวัดมาซันดารานในฐานะประตูการค้าทางเหนือของอิหร่าน

จังหวัดมาซันดารานตั้งอยู่ทางตอนเหนือของอิหร่านกำลังมีบทบาทเพิ่มขึ้นในฐานะจุดเชื่อมโยงทางการค้าระหว่างอิหร่านกับประเทศรอบทะเลแคสเปียนและตลาดยูเรเชีย โดยมีท่าเรืออามีราบาด (Amirabad) โนว์ชาห์ร (Nowshahr) และ เฟเรย์ดูนเคนาร์ (Fereydunkenar) เป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญ การเปลี่ยนแปลงด้านเศรษฐกิจและภูมิรัฐศาสตร์ในภูมิภาค รวมถึงความพยายามพัฒนา “ระเบียงการขนส่งระหว่างประเทศเหนือ–ใต้” หรือ INSTC ทำให้พื้นที่ชายฝั่งทะเลแคสเปียนของอิหร่านมีความสำคัญมากกว่าการเป็นเพียงพื้นที่ทางทะเลของประเทศ

จุดแข็งสำคัญของมาซันดารานคือทำเลที่สามารถเชื่อมการขนส่งจากท่าเรือทางตอนใต้ของอิหร่านขึ้นสู่ทะเล       สาบแคสเปียน ก่อนเชื่อมต่อไปยังรัสเซีย คาซัคสถาน อาเซอร์ไบจาน และตลาดอื่น ๆ ในยูเรเชีย แนวคิดดังกล่าวสอดคล้องกับเป้าหมายของ INSTC ซึ่งมุ่งสร้างเส้นทางขนส่งที่เชื่อมระหว่างมหาสมุทรอินเดีย ท่าเรือทางใต้ของอิหร่าน ทะเลแคสเปียน และประเทศทางตอนเหนือของภูมิภาค

สำนักข่าวท้องถิ่น Mehr รายงานว่าในบรรดาท่าเรือของจังหวัดมาซันดาราน ท่าเรืออามีราบาดมีบทบาทโดดเด่น โดยมีการนำเข้าสินค้าจำเป็นพื้นฐานมากกว่า 1 ล้านตัน และช่วยกระจายปัจจัยการผลิตไปยัง 11 จังหวัด นอกจากนี้ยังมีสินค้าที่ผ่านกระบวนการศุลกากรมากกว่า 322,000 ตัน และมีการออกใบอนุญาตสำหรับการขนถ่ายสินค้าจากเรือจำนวน 96 ลำ ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนว่าท่าเรือทางเหนือไม่ได้มีความสำคัญเฉพาะต่อเศรษฐกิจของจังหวัดเท่านั้น แต่ยังเกี่ยวข้องกับระบบกระจายสินค้าของพื้นที่ส่วนอื่น ๆ ของอิหร่านด้วย

อย่างไรก็ตาม การเพิ่มศักยภาพของท่าเรือไม่สามารถพึ่งพาการขุดลอกร่องน้ำหรือเพิ่มจำนวนเรือเพียงอย่างเดียว หากต้องการให้มาซันดารานเป็นศูนย์กลางการค้าระดับภูมิภาค จำเป็นต้องพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานตลอดห่วงโซ่ ตั้งแต่ถนนและระบบราง คลังสินค้า ศูนย์กระจายสินค้า ระบบห้องเย็น ไปจนถึงกระบวนการศุลกากรและการเชื่อมต่อกับแหล่งผลิต

ประเด็นนี้มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อภาคการเกษตรของมาซันดาราน เนื่องจากจังหวัดมีศักยภาพในการผลิตสินค้าเกษตรและผลไม้ที่สามารถส่งออกไปยังประเทศรอบทะเลแคสเปียนได้ หากมีระบบบรรจุภัณฑ์ การแปรรูป ห้องเย็น และการขนส่งที่มีประสิทธิภาพ ก็จะช่วยเพิ่มมูลค่าของสินค้าแทนที่จะส่งออกในรูปวัตถุดิบเพียงอย่างเดียว ขณะเดียวกัน การเชื่อมต่อกับตลาดรัสเซียและประเทศอื่น ๆ ในภูมิภาคสามารถเปิดโอกาสให้เกิดการขยายตัวของอุตสาหกรรมแปรรูปและธุรกิจโลจิสติกส์ในท้องถิ่น

ปัญหาสำคัญอีกด้านคือการเชื่อมต่อทางบก โดยเฉพาะบริเวณท่าเรือโนว์ชาห์ร ซึ่งจำเป็นต้องปรับปรุงเส้นทางเชื่อมต่อกับโครงข่ายถนนหลัก เพื่อลดการจราจรของรถบรรทุกภายในเมืองและทำให้การขนส่งสินค้าเป็นไปอย่างรวดเร็วขึ้น ส่วนท่าเรือโนว์ชาห์รและเฟเรย์ดูนเคนาร์ยังต้องได้รับการขุดลอกเพื่อเพิ่มความสามารถในการรองรับเรือ การขนถ่ายสินค้า และการดำเนินงานทางทะเล

เมื่อพิจารณาในเชิงยุทธศาสตร์ มาซันดารานมีข้อได้เปรียบจากการรวมกันของฐานการผลิต ทำเลติดทะเลแคสเปียน และตำแหน่งที่สามารถเชื่อมโยงกับระเบียงเหนือ–ใต้ หากอิหร่านสามารถพัฒนาองค์ประกอบเหล่านี้ให้ทำงานร่วมกันได้ มาซันดารานอาจเปลี่ยนจากจังหวัดชายฝั่งที่มีท่าเรือหลายแห่งไปสู่ “ศูนย์กลางการค้าและโลจิสติกส์ทางเหนือ” ที่เชื่อมสินค้าอิหร่านเข้ากับตลาดยูเรเชีย

อย่างไรก็ตาม ความสำเร็จของแนวทางดังกล่าวขึ้นอยู่กับการแก้ปัญหาที่มากกว่าการลงทุนด้านท่าเรือ เพราะหากถนน ระบบราง คลังสินค้า ระบบห้องเย็น และขั้นตอนศุลกากรยังไม่เชื่อมโยงกันอย่างมีประสิทธิภาพ การเพิ่มขีดความสามารถของท่าเรือก็อาจไม่สามารถสร้างผลทางเศรษฐกิจได้เต็มที่ ดังนั้น นโยบายที่เหมาะสมจึงควรมองมาซันดารานในฐานะ “ระบบโลจิสติกส์ครบวงจร” มากกว่าการพัฒนาท่าเรือเป็นรายแห่ง

โดยสรุป การพัฒนาท่าเรือของมาซันดารานมีความหมายในระดับยุทธศาสตร์ต่อการกระจายเส้นทางการค้าของอิหร่าน โดยเฉพาะในช่วงที่ประเทศต้องการเพิ่มการเชื่อมโยงกับตลาดภูมิภาคและลดข้อจำกัดจากเส้นทางการค้ารูปแบบเดิม หากสามารถพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานและระบบโลจิสติกส์ให้ครบห่วงโซ่ มาซันดารานมีศักยภาพที่จะกลายเป็นประตูทางเหนือของอิหร่าน และเป็นจุดเชื่อมสำคัญระหว่างสินค้าอิหร่านกับตลาดทะเลแคสเปียนและ  ยูเรเชีย