การสูญเสียสิทธิ AGOA อาจกระทบเศรษฐกิจแอฟริกาใต้ไม่มาก แต่ส่งผลต่อการจ้างงานอย่างมีนัยสำคัญ

          การประกาศของรัฐบาลสหรัฐอเมริกาภายใต้การนำของประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกา (Mr. Donald Trump) เกี่ยวกับแผนยุติการให้สิทธิพิเศษทางการค้าแก่แอฟริกาใต้ภายใต้กฎหมายว่าด้วยการส่งเสริมการเติบโตและโอกาสทางเศรษฐกิจในแอฟริกา (African Growth and Opportunity Act: AGOA) ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2570 เป็นต้นไป ถือเป็นอีกหนึ่งปัจจัยที่สร้างแรงกดดันต่อความสัมพันธ์ทางการค้าระหว่างแอฟริกาใต้กับสหรัฐฯ ซึ่งกำลังเผชิญความตึงเครียด อย่างไรก็ตาม การประกาศดังกล่าวไม่ได้หมายความว่าสิทธิพิเศษทางการค้าจะสิ้นสุดลงทันที โดยแอฟริกาใต้ยังคงได้รับสิทธิภายใต้ AGOA จนกว่าการยุติสิทธิจะมีผลบังคับใช้ตามกำหนด

หากสหรัฐฯ ดำเนินการยุติสิทธิ AGOA ตามแผน แอฟริกาใต้จะยังสามารถส่งออกสินค้าไปยังสหรัฐฯ ได้ตามปกติ แต่จะต้องเผชิญเงื่อนไขทางการค้าที่เสียเปรียบมากขึ้น โดยผู้ส่งออกแอฟริกาใต้อาจต้องรับภาระภาษีนำเข้าเพิ่มเติมตามหลักการปฏิบัติเยี่ยงชาติที่ได้รับอนุเคราะห์ยิ่ง (Most-Favoured-Nation: MFN) ในอัตราประมาณร้อยละ 3.4 นอกเหนือจากภาษีที่รัฐบาลสหรัฐฯ กำหนดไว้ก่อนหน้านี้ ซึ่งอาจส่งผลให้สินค้าแอฟริกาใต้มีความสามารถในการแข่งขันด้านราคาลดลงในตลาดสหรัฐฯ และทำให้ผู้ส่งออกต้องแบกรับต้นทุนที่เพิ่มขึ้นหรือแสวงหาตลาดใหม่เพื่อทดแทน

ที่ผ่านมา แอฟริกาใต้เป็นประเทศที่ได้รับประโยชน์จาก AGOA มากที่สุด โดยในปี 2568 มีมูลค่าการส่งออกสินค้าไปยังสหรัฐฯ ภายใต้โครงการดังกล่าวประมาณ 1,700 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือประมาณ 28,000 ล้านแรนด์ คิดเป็นร้อยละ 10 ของมูลค่าการส่งออกทั้งหมดของแอฟริกาใต้ไปยังสหรัฐฯ แต่เมื่อเทียบกับมูลค่าการส่งออกไปยังตลาดโลก สินค้าภายใต้ AGOA มีสัดส่วนเพียงร้อยละ 1 จึงคาดว่าการสูญเสียสิทธิพิเศษดังกล่าวจะส่งผลกระทบโดยตรงต่อผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ (GDP) ของแอฟริกาใต้ในระดับค่อนข้างจำกัด

อย่างไรก็ตาม ผลกระทบต่อการจ้างงานอาจมีความรุนแรงมากกว่าผลกระทบต่อเศรษฐกิจโดยรวม โดยเฉพาะอุตสาหกรรมที่พึ่งพาการส่งออกไปยังตลาดสหรัฐฯ อาทิ อุตสาหกรรมยานยนต์และสินค้าเกษตร ซึ่งอาจเผชิญแรงกดดันด้านความสามารถในการแข่งขันจากต้นทุนภาษีที่เพิ่มขึ้น ส่งผลต่อการผลิต การลงทุน และการจ้างงานในอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้อง นอกจากนี้ ผู้ประกอบการบางรายอาจจำเป็นต้องปรับลดอัตรากำไรเพื่อรักษาความสามารถในการแข่งขัน หรือหันไปแสวงหาผู้ซื้อรายใหม่ในตลาดอื่น ซึ่งอาจมีข้อจำกัดด้านขนาดตลาด ความต้องการสินค้า และต้นทุนในการเข้าสู่ตลาด

นอกเหนือจากผลกระทบทางการค้าโดยตรง การเตรียมยุติสิทธิ AGOA ยังเพิ่มความไม่แน่นอนต่อความสัมพันธ์ระหว่างแอฟริกาใต้กับสหรัฐฯ ซึ่งเป็นหนึ่งในประเทศคู่ค้าและผู้ลงทุนสำคัญของแอฟริกาใต้ โดยกระทรวงการค้า อุตสาหกรรม และการแข่งขันของแอฟริกาใต้ยืนยันว่าสหรัฐฯ ยังคงเป็นประเทศคู่ค้าและพันธมิตรด้านการลงทุนที่สำคัญ พร้อมทั้งเตรียมเร่งกระจายตลาดส่งออกเพื่อลดการพึ่งพาตลาดสหรัฐฯ อย่างไรก็ตาม การแสวงหาตลาดใหม่ที่มีขนาดและมูลค่าใกล้เคียงกับตลาดสหรัฐฯ จำเป็นต้องใช้เวลา
และมีต้นทุนในการดำเนินการ

ทั้งนี้ การดำเนินความสัมพันธ์ทางการทูตและการเจรจาระหว่างสองประเทศก่อนวันที่ 1 มกราคม 2570 จึงมีความสำคัญต่อทิศทางการค้าระหว่างแอฟริกาใต้กับสหรัฐฯ ในระยะต่อไป แม้ผลกระทบต่อการขยายตัวทางเศรษฐกิจโดยรวมของแอฟริกาใต้อาจอยู่ในระดับจำกัด แต่การสูญเสียสิทธิพิเศษทางการค้าอาจส่งผลกระทบอย่างมีนัยสำคัญต่อความสามารถในการแข่งขันของภาคส่งออก ตลอดจนผู้ประกอบการ แรงงาน และอุตสาหกรรมที่พึ่งพาตลาดสหรัฐฯ

ข้อมูลเพิ่มเติมและความเห็นของสำนักงานฯ : แม้การสูญเสียสิทธิ AGOA อาจส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจโดยรวมของแอฟริกาใต้ในระดับจำกัด แต่มีแนวโน้มส่งผลกระทบต่อการจ้างงานในอุตสาหกรรมที่พึ่งพาตลาดสหรัฐฯ โดยเฉพาะอุตสาหกรรมยานยนต์และสินค้าเกษตร ขณะเดียวกัน การเร่งกระจายตลาดส่งออกของแอฟริกาใต้อาจนำไปสู่การขยายความสัมพันธ์ทางการค้ากับประเทศในภูมิภาคอื่น รวมถึงไทย ซึ่งอาจเป็นโอกาสในการส่งเสริมความร่วมมือทางการค้าและการลงทุนระหว่างสองประเทศในระยะต่อไป

เครดิตภาพและที่มาข่าว www.mg.co.za

ประมวลโดย สำนักงานส่งเสริมการค้าในต่างประเทศ ณ กรุงพริทอเรีย

พฤศจิกายน 2569